TRƯỜNG THCS THẠNH ĐÔNG
---------------

SINH HỌC 9
GV: Nguyễn Thị Hồng Loan

KIỂM TRA MIỆNG:

1/ - Quần xã sinh vật là gì? Cho ví dụ.
- Thế nào là cân bằng sinh học? (8đ)

- Quần xã sinh vật là một tập hợp các quần thể sinh vật khác loài,
cùng sống trong một không gian xác định và chúng có mối quan hệ
gắn bó mật thiết với nhau nên quần xã có cấu trúc tương đối ổn định.
Ví dụ: Rừng mưa nhiệt đới, ao cá tự nhiên…
- Cân bằng sinh học là trạng thái mà số lượng cá thể mỗi quần thể
trong quần xã dao động quanh vị trí cân bằng nhờ khống chế sinh
học.

2/ Tiết học hôm nay ta tìm hiểu về nội dung gì? (2đ)

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?

Hình 50.1: Mô tả một hệ sinh thái rừng nhiệt đới

Quan sát H 50.1, thảo luận
nhóm (5 phút)

HST röøng nhieät ñôùi

1/ Nhöõng thaønh phaàn coù theå coù
trong heä sinh thaùi röøng?
2/ Laù vaø caønh caây muïc laø thöùc
aên cuûa nhöõng sinh vaät naøo?
3/ Cây rừng có ý nghĩa như thế
nào đối với động vật?
4/ Động vật rừng có ảnh hưởng
như thế nào tới thực vật?
5/ Nếu như rừng bị cháy mất
hầu hết các cây gỗ lớn, nhỏ và
cỏ thì điều gì sẽ xảy ra đối với
các loài động vật? Tại sao?

Nhöõng thaønh phaàn coù theå coù trong heä sinh
 1/
Thaønh phaàn voâ sinh: ñaát, ñaù, nöôùc, muøn höõu cô, laù
thaùi röøng?
ruïng … -> Sinh cảnh
 Thaønh phaàn höõu sinh: caây coû, caây goã, ñòa y, höôu,
hoå, chuoät, caày, boï ngöïa, saâu… -> Quần xaõ

2/ Laù vaø caønh caây muïc laø thöùc aên cuûa nhöõng sinh vaät
naø o?
Laù vaø caønh caây muïc laø thöùc aên cuûa caùc sinh vaät phaân
giaûi: giun ñaát, naám, vi khuaån, …

Thöï
c vaärừng
t röøngcócung
caáp thöù
c aêthế
n, nôi
, nôi
3/ Cây
ý nghĩa
như
nàotruù
đốiaånvới
sinh
saûn, động
khí haävật
u oârừng?
n hoøa cho ñoäng vaät sinh soáng
đời sống

có ảnh
Ñoän4/
g Động
vaät röøvật
ng: rừng
giuùp thuï
phaánhưởng
, phaùt như
taùn, thế
boùn nào
phaân …
chotới
thựthực
c vậtvật?

5/ Neáuuloaø
nhö
chaù
maátt haàu heát caùc caây goã
Nhieà
i ñoäröø
ngngvaäbò
t seõ
bòycheá
lôùn, nhoû vaø coû thì ñieàu gì seõ xaûy ra ñoái vôùi caùc loaøi
Vì maát nguoàn thöùc aên, nôi ôû, nöôùc, khí haäu thay ñoåi…
ñoäng vaät? Taïi sao?

Hệ sinh thái bao gồm
những thành phần nào?

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?

Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và
môi trường sống của quần xã (sinh cảnh).

Hệ
sinh
thái

Thành
(Quần xã) phần hữu
sinh
Thành
(Sinh cảnh) phần vô
sinh

Thực vật - SV sản xuất
Động vật - SV tiêu thụ
Vi khuẩn, Nấm,..- SV phân giải

Đất, đá, nước, thảm mục…

Vì sao nói hệ sinh thái là một hệ thống hoàn
chỉnh và tương đối ổn định? Cho ví dụ

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?

Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và
khu vực sống của quần xã (sinh cảnh),
Trong đó, các sinh vật luôn tác động lẫn
nhau và tác động qua lại với các nhân tố vô
sinh của môi trường tạo thành một hệ thống
hoàn chỉnh và tương đối ổn định. VD: Rừng
nhiệt đới

Bài 50-Tiết 52

I. Thế nào là một hệ sinh thái?

- Trong hệ sinh thái các sinh vật luôn luôn tác động lẫn nhau và tác
động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi trường.
Thực vật

O2
CO2

Vi sinh vật

Động vật
Chết

H2O

Chất vô cơ

 Tạo vòng khép kín vật chất

Thưc vật
Vô cơ

Động vật
Mùn hữu cơ

Một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm những thành
phần chủ yếu nào?
- Một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm:
+ Các thành phần vô sinh: đất, đá, nước, thảm
mục, …
+ Sinh vật sản xuất: thực vật
+ Sinh vật tiêu thụ: động vật ăn thực vật, động
vật ăn thịt.
+ Sinh vật phân giải: vi khuẩn, nấm, ...

Hệ sinh thái tự nhiên:

HỆ SINH THÁI TRÊN CẠN Thảo nguyên

Rừng lá kim (Taiga)

Sa mạc

Hoang mạc

Hệ sinh thái tự nhiên:

HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC MẶN)

Hệ sinh thái vùng biển khơi

Hệ sinh thái biển ven bờ

Hệ sinh thái tự nhiên:

HỆ SINH THÁI DƯỚI NƯỚC (NƯỚC NGỌT)

Hệ sinh thái nước chảy (suối, sông)

Hệ sinh thái nước đứng (ao, hồ)

Caùnh ñoàng luùa coù phaûi laø heä sinh thaùi khoâng?
 Caùnh ñoàng luùa laø heä sinh thaùi nhaân taïo

Hệ sinh thái nhân tạo:
Đồi cà phê

Đồi chè

-> Dấu hiệu nhận biết một hệ sinh thái:
1. Nhiều quần thể khác loài
2. Sinh cảnh
3. Đủ các thành phần, giữa các thành phần có
quan hệ dinh dưỡng với nhau và với sinh cảnh
4. Có lịch sử tồn tại, phát triển lâu dài.

Thực vật

Động vật

Động vật
Chết

Chất mùn
Chất vô cơ
(T/p vô sinh)

Vi sinh vật

Mối quan hệ chủ yếu
giữa các sinh vật trong
hệ sinh thái là gì?
Mối quan hệ dinh dưỡng.

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?
II/ Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?

Caày

Saâu aên laù
Boï ngöïa

Cây cỏ

-Động vật nào
ăn thịt chuột?

Caây cỏ

Caây goã

Cây
cỏ
…………
..

-Thức ăn của
chuột là gì?

Chuột

Chuột

Rắn
…………
.
Cầy

Chuỗi thức ăn

Quan sát hình 50.2 và điền vào chỗ còn trống

?
Sâu ăn lá cây

?
Bọ ngựa

?
Cây cỏ

?
Sâu ăn lá cây

?
Chuột

Rắn

Bọ ngựa

?
Cầy

Đại bàng

Thực vật
Sinh vật
sản xuất

dế

gà

rắn

Sinh vật tiêu thụ
Sinh vật
Sinh vật
Sinh vật
tiêu thụ
tiêu thụ
tiêu thụ
bậc 3
bậc 1
bậc 2

VSV
Sinh vật
phân giải

Trong chuỗi thức ăn, mỗi loài sinh vật là một mắt
xích. Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa một mắt
xích với mắt xích đứng trước và mắt xích đứng sau?

Điền từ phù hợp vào chỗ trống: Chuỗi thức
ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ
dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi
thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích
phía trước
……………,vừa
là sinh vật bị mắt xích
phía sau
………………..tiêu
thụ.
Vậy, chuỗi thức ăn là gì? Cho ví dụ

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?
II/ Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
- Chuỗi thức ăn là một dãy nhiều loài sinh vật có quan
hệ dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn
vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích đứng trước, vừa là sinh
vật bị mắt xích đứng sau tiêu thụ.
Ví dụ: Cây cỏ
Chuột
Cầy
Đại bàng
VSV
Trong thực tế, có chuỗi thức ăn nào không bắt đầu
bằng sinh vật sản xuất không?

Ví dụ:
Lá cây mục
Sinh vật bị
phân giải

giun đất
Sinh vật
tiêu thụ

ốc

VSV
Sinh vật
phân giải

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?
II/ Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
2/ Thế nào là một lưới thức ăn?

Hoå

Caày

Raén

Saâu aên laù

Ñaïi baøng

Boï ngöïa
Caây goã
Höôu

Caây coû

Xaùc sinh vaät
vi sinh vaät

Giun ñaát
Naám

Ñòa y

Tiết 52- Bài 50

HỆ SINH THÁI

1. Sâu ăn lá cây tham gia vào những chuỗi thức ăn nào?
2. Hãy xếp các sinh vật theo từng thành phần chủ yếu của hệ
sinh thái?

1. Sâu ăn lá cây tham gia và những chuỗi thức ăn:

2. Sơ đồ lưới thức ăn:
Cây cỏ

Bọ ngựa

Sâu ăn lá
Sâu ăn lá
Sâu ăn lá

Cây cỏ
Cây cỏ
Cây cỏ

Rắn
Chuột

Chuột

Sâu ăn lá
Bọ ngựa

Rắn

Vi sinh
vật

Quan sát các chuỗi thức ăn, hãy cho biết có những sinh
vật nào đã tham gia từ 2 chuỗi thức ăn trở lên?
Sâu
……….
Thực
vật
……….

Rắn
……….
Bọ ngựa
……….

Bọngựa
ngựa
Bọ
Sâu
Sâu

………. Chuột
Thực vật
Thực vật
Sâu
Sâu

Chuột
Chuột

Rắn

Hươu

Hổ
Cầy

Vi……….
sinh vật
Vi……….
sinh vật

Đại bàng
………

Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:
Sâu
Thực vật

Chuột
Chuột
Hươu

Bọ
Bọ ngựa
ngựa
Cầy

Rắn
Đại bàng
Hổ

Vi sinh vật

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?
II/ Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
2/ Thế nào là một lưới thức ăn?
? Lưới thức ăn là gì?
- Lưới thức ăn bao gồm các chuỗi thức ăn có
nhiều mắt xích chung

Hãy sắp xếp các sinh vật theo từng thành phần chủ
yếu của hệ sinh thái ?
Sâu

Thực vật

Chuột

Bọ ngựa
Cầy

Hươu
Sinh vật
sản xuất

Rắn

Đại bàng

Vi sinh vật

Hổ
Sinh vật
tiêu thụ

Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm những
thành phần chủ yếu nào?

Sinh vật
phân giải

I/ Thế nào là một hệ sinh thái?
II/ Chuỗi thức ăn và lưới thức ăn:
1/ Thế nào là một chuỗi thức ăn?
2/ Thế nào là một lưới thức ăn?
- Các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung
tạo thành một lưới thức ăn.
- Một lưới thức ăn hoàn chỉnh gồm 3 thành
phần chủ yếu: sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu
thụ và sinh vật phân giải.

V

C

A

Trong thực tế sản xuất, người nông dân có biện
pháp kỹ thuật gì để tận dụng nguồn thức ăn trong
chăn nuôi, trồng trọt nhằm nâng cao năng suất?

Mô hình sản xuất VAC ( Vườn – Ao – Chuồng)

- Trong sản xuất nông nghiệp: người ta đã
ứng dụng mối quan hệ dinh dưỡng giữa các
loài sinh vật để đạt hiệu quả kinh tế cao.
- Trong ao: vừa thả cá vừa thả bèo/các cây thủy
sinh để làm thức ăn cho cá sống ở các tầng
nước khác nhau.

Đây
là
một
tiktoker ở nước
ngoài
thường
chia sẽ những
đoạn phim anh
ấy trồng cây
bảo vệ rừng

BIỆN PHÁP BẢO VỆ CÁC HỆ SINH THÁI RỪNG
Trồng và bảo vệ rừng.
Xây dựng kế hoạch khai thác rừng hợp lý.
Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc
gia.
Cấm chặt phá rừng bừa bãi
Phòng, chống cháy rừng.
Vận động đồng bào dân tộc định canh định cư.
Tuyên truyền ý thức bảo vệ rừng đến từng người
dân

TỔNG KẾT:
Câu 1: Hệ sinh thái gồm:
A. Quần thể sinh vật và sinh cảnh
B. Quần xã sinh vật và sinh cảnh
C. Các cá thể và sinh cảnh
D. Các quần thể sinh vật cùng loài và sinh cảnh

Câu 2: Cho chuỗi thức ăn sau, xác định Cầy thuộc
sinh vật nào?
Thực vật
Chuột
Cầy
Đại bàng
VSV
A. Sinh vật sản xuất.
B. Sinh vật tiêu thụ cấp 1.
C. Sinh vật tiêu thụ cấp 2.
D. Sinh vật phân giải.

Câu 3: Tại sao hệ sinh thái là 1 hệ thống sinh học hoàn
chỉnh và tương đối ổn định ?
A. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động với
các thành phần vô sinh của sinh cảnh
B. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động lẫn nhau,
kìm hãm nhau
C. Vì sinh vật trong quần xã luôn cạnh tranh nhau
D. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động lẫn nhau đồng
thời tác động lên các thành phần vô sinh của môi trường.

BT 2: Hãy vẽ một lưới thức ăn, trong đó
có các sinh vật: cây cỏ, bọ rùa, ếch nhái,
rắn, châu chấu, diều hâu, nấm, vi khuẩn,
cáo, gà rừng, dê, hổ.