Tiết 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Kẻ bảng này vào vở, sau bài học, HS cần hoàn thành phần so sánh
Tiết 44-Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I.Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
- Anh sáng truyền từ S đến I là đường thẳng hay đường cong ?
- Anh sáng truyền từ I đến K là đường thẳng hay đường cong ?
- Anh sáng truyền từ S đến mặt phân cách rồi đến K ?
1. Quan sát
Hi?n tu?ng tia s�ng truy?n t? mơi tru?ng trong su?t n�y sang mơi tru?ng kh�c b? g�y kh�c t?i m?t ph�n c�ch gi?a hai mơi tru?ng, du?c g?i l� hi?n tu?ng kh�c x? �nh s�ng .
2. Kết luận
Tiết 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I .Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
1. Quan sát
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng .
2. Kết luận
3. Một số khái niệm
Điểm tới
Tia tới
Tia khúc xạ
Pháp tuyến
Góc khúc xạ
Góc tới
Tiết 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I .Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
1. Quan sát
2. Kết luận
3. Một số khái niệm
4. Thí nghiệm
5. Kết luận
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì :
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới:
rTiết 44-Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I .Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2. Thí nghiệm
BÀI 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I .Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2. Thí nghiệm
3. Kết luận
Khi tia sáng truyền được từ nước sang không khí:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới :
r>i
C6 : Nhận xét đường truyền của tia sáng, chỉ ra điểm tới, tia tới, tia khúc xạ, vẽ pháp tuyến tại điểm tới. So sánh độ lớn góc khúc xạ và góc tới
III. Vận dụng
C7: .
Tiết 44-Bài 40 : HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I .Hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
1. Dự đoán
2. Thí nghiệm
3. Kết luận
Khi tia sáng truyền được từ nước sang không khí:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
III. Vận dụng
C7: .
* Hiện tượng phản xạ ánh sáng
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị hắt trở lại môi trường trong suốt cũ .
- Góc phản xạ bằng góc tới .
* Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
- Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt bị gãy khúc tại mặt phân cách và tiếp tục đi thẳng vào môi trường trong suốt thứ hai .
- C8 : Khi chưa đổ nước vào bát, ta không nhìn thấy đầu dưới (A) của chiếc đũa .
+ Trong không khí ánh sáng truyền theo đường thẳng. Nhưng di?m A b? mi?ng b�t� chắn mất đường truyền đó nên tia sáng này không đến mắt ta.
+ Khi đổ nước vào bát đến vị trí nào đó ta thấy điểm A . Một tia sáng AI đến mặt nước bị khúc xạ và truyền tới mắt nên ta nhìn thấy A.
1. Một bạn học sinh vẽ đường truyền của bốn tia sáng phát ra từ một ngọn đèn ở trong bể nước ra ngoài không khí .


Đường truyền nào có thể đúng ?
A. Đường 1
B. Đường 2
C. Đường 3
D. Đường 4
14. Khi tia sáng truyền từ môi trường không khí sang môi trường nước thì .
A. Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới, góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
B. Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới .
C. Góc khúc xạ lớn hơn góc tới .
D. Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới, góc khúc xạ lớn hơn góc tới.
2. Một bạn vẽ� đường truyền của bốn tia sáng .
Đường truyền nào có thể đúng ?
A. Đường 1
B. Đường 2
C. Đường 3
D. Đường 4
BÀI 1: (Về hiện tượng khúc xạ ánh sáng – Trang 135 - SGK)
Một bình hình trụ tròn có chiều cao 8cm và đường kính 20cm . Một học sinh đặt mắt nhìn vào trong bình sao cho thành bình vừa vặn che khuất hết đáy ( hình 51.1 SGK) . Khi đổ nước vào khoảng xấp xỉ 3/4 bình thì bạn đó vừa vặn nhìn thấy tâm O của đáy . Hãy vẽ tia sáng từ tâm O của đáy bình truyền tới mắt.
O
B
C
Gợi ý !
-Trước khi đổ nước,mắt có nhìn thấy tâm O của đáy bình không?
-Vì sao, sau khi đổ nước, thì mắt nhìn thấy O?
Bài giải
Lưu ý:
Vẽ mặt cắt dọc của bình sao cho chiều cao và đường kính đáy bình theo tỷ lệ 2/5.
Vẽ đường thẳng biểu diễn mặt nước đúng ở khoảng 3/4 chiều cao bình.
O
B
C
Gợi ý !
-Trước khi đổ nước, mắt có nhìn thấy tâm O của đáy bình không?
-Vì sao, sau khi đổ nước, thì mắt nhìn thấy O?
Tìm điểm tới I:
khi đổ nước đến PQ thì BM cắt PQ tại I
Nối OI ta được đường truyền của tia sáng từ O qua nước đến mặt phân cách tại I và truyền đến mắt(M)
Bài giải
Câu 1:  Vì sao khi một thanh hoặc một que thẳng cắm nghiêng trong một cốc nước, thanh không còn thẳng nữa, mà nghiêng đi một góc khác? Khi rút ống hút ra khỏi cốc, hoặc cắm thẳng đứng ống hút vào cốc, ta không quan sát thấy hiện tượng trên nữa.
Giai thich
Ánh sáng bị khúc xạ khi nó đi ra khỏi nước, mang lại ảo giác là các vật trong nước hình như vừa méo mó vừa trông gần hơn so với thực tế,  khiến nó trông có vẻ lớn hơn thực tế.
Câu 2: Vì sao ta nhìn thấy hiện tượng bầu trời đêm đầy sao lấp lánh?
Giai thich
Vào những buổi đêm khi nhìn lên trời bạn thấy được các "vì sao" lấp lánh, nguyên nhân của nó là do ánh sáng từ các ngôi sao bị khúc xạ (gãy khúc) nhiều lần khi truyền từ không gian xuyên qua bầu khí quyển của trái đất.
Câu 3: Vì sao chậu thau đựng đầy nước, khi nhìn nghiêng thấy nước trở thành nông hơn?
Giai thich   
Trong cùng một loại môi trường, ánh sáng bao giờ cũng truyền theo đường thẳng-đường ngắn nhất. Song nó từ một loại môi trường đi vào một môi trường khác, ví dụ như từ không khí vào nước, hoặc từ nước vào không khí, trên mặt phân cách của hai môi trường, ánh sáng sẽ bị cong lại, đi theo một đường gấp khúc. Loại hiện tượng này của ánh sáng gọi là khúc xạ ánh sáng. Chậu nước của bạn trông thấy biến thành nông đi chính là do khúc xạ của ánh sáng gây nên.
       
Câu 4: Vì sao người đánh cá khi dùng cái xiên để xỉa cá, người ấy quyết không xỉa thẳng vào con cá mà anh ta nhằm vào chỗ hơi xa và sâu hơn?
Dưới khe suối có con cá nhỏ, tia sáng từ thân cá phản xạ ra, đến mặt phân cách giữa nước và không khí liền đổi hướng truyền theo đường thẳng, nó gấp nghiêng với mặt nước một góc. Cái đập vào mắt chúng ta chính là tia sáng đã gấp khúc đổi hướng. Song con mắt không cảm nhận được, vẫn cứ tưởng rằng tia sáng đó theo đường thẳng chiếu tới, và ngộ nhận ảnh ảo do tia sáng đã bị đổi hướng đó tạo ra con cá thật. Như vậy vị trí của cá trong nước nhìn có vẻ nông hơn. Do vậy người đánh cá có kinh nghiệm khi dùng cái xiên để xỉa cá, người ấy quyết không xỉa thẳng vào con cá, vì rằng đó chỉ là ảnh ảo của cá. Chắc chắn anh ta nhằm vào chỗ hơi xa và sâu hơn một chút dùng sức đâm tới
Hướng dẫn về nhà
- Hoïc laïi noäi dung baøi hoïc
- Chuaån bøi baøi 42 “Thaáu kính hoâïi tuï, thaáu kính phaân kì, aûnh taïo bôûi thaáu kính”.
- Veõ baøi taäp 40.41.3.