TRƯỜNG THCS ĐỀ THÁM
VẬT LÝ 9
Giáo viên : Hoàng Thị Thu An
ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
1. Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ?
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
2. Ta nhìn thấy một vật khi nào ?
Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta.
3. Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn khi nào ?
Đường truyền của ánh sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ hướng gọi là tia sáng.
4. Định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Định luật truyền thẳng của ánh sáng : Trong môi trường trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.
ÔN TẬP KIẾN THỨC LỚP 7
5. Định luật phản xạ ánh sáng?
Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đường pháp tuyến.
Góc phản xạ bằng góc tới (i’ = i)
R
i
i’
S
I
N
I là điểm tới ;
IN là pháp tuyến tại điểm tới
SI : tia tới;
IR : tia phản xạ
Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến IN
gọi là mặt phẳng tới
CHƯƠNG III: QUANG HỌC
Hiện tượng khúc xạ là gì?
Thấu kính hội tụ là gì? Thấu kính phân kì là gì?
Các bộ phận chính của mắt là những gì?
Tật cận thị là gì? Khắc phục nó như thế nào?
Kính lúp dùng để làm gì?
Phân tích ánh sáng trắng thành các ánh sáng màu như thế nào? Trộn các ánh sáng màu với nhau sẽ được ánh sáng màu gì?
Tại sao các vật có màu sắc khác nhau?
Ánh sáng có những tác dụng gì, có những ứng dụng gì?
Đặt mắt nhìn dọc theo một chiếc đũa thẳng từ đầu trên (hình 40.1a sgk), ta không nhìn thấy đầu dưới của đũa. Giữ nguyên vị trí đặt mắt, đổ nước vào bát liệu ta có nhìn thấy đầu dưới của đũa hay không ?
5
6
TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
Tiết 45- Bài 40
HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
CHƯƠNG III: QUANG HỌC
 đường gãy khúc (gãy khúc tại I)
Quan sát hình bên và nêu nhận xét về đường truyền tia sáng:
a)Từ S đến I ( trong không khí ).

b)Từ I đến K ( trong nước ).

c)Từ S đến mặt phân cách rồi đến K.
 đường thẳng.
 đường thẳng.
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
Tia sáng truyền từ không khí sang nước (tức là truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác) thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường. gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
2. Kết luận
Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường, được gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
N
N`
P
Q
I
K
S
- I là điểm tới,
- IK là tia khúc xạ.
- Đường NN’ vuông góc với mặt phân cách là pháp tuyến tại điểm tới.
- Mặt phẳng chứa tia tới SI và pháp tuyến NN’ là mặt phẳng tới.
i
r
SI là tia tới.
3. Một vài khái niệm
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
1. Quan sát
2. Kết luận
3. Một vài khái niệm
4. Thí nghiệm
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sang nước.
13
N
N`
P
Q
I
Tia khúc xạ có nằm trong mặt phẳng tới không ?
So sánh góc khúc xạ và góc tới ?
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r < i)
- có
S
S
K
i
r
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sang nước.
14
N
N`
P
Q
I
Tia khúc xạ có nằm trong mặt phẳng tới không ?
So sánh góc khúc xạ và góc tới ?
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r < i)
- có
S
K
i
r
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ không khí sang nước.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
300
200
400
300
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Có
Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
5. Kết luận
Khi góc tới tăng (giảm) thì góc khúc xạ cũng tăng (giảm)
- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới (r < i)
- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới
C3: Hãy thể hiện kết luận trên bằng hình vẽ.
i
r
S
N
N`
Q
P
I
K
Nước
Không khí
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
C4: Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền từ nước sang không khí hay không ? Đề xuất một phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán đó
1. Dự đoán
2. Thí nghiệm mô phỏng
Phương án: Đặt nguồn sáng trong nước, ở đáy bình, hoặc chiếu tia sáng qua đáy bình vào nước rồi sang không khí. Tiến hành thí nghiệm như trường hợp ánh sáng truyền từ không khí sang nước
18
N
N`
P
I
Q
Tia khúc xạ có nằm trong mặt phẳng tới không ?
So sánh góc khúc xạ và góc tới ?
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r > i)
- Có
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ nước sang không khí.
19
N
N`
P
I
Q
Tia khúc xạ có nằm trong mặt phẳng tới không ?
So sánh góc khúc xạ và góc tới ?
- Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r < i)
- Có
Quan sát đường truyền của một tia sáng từ nước sang không khí.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
300
400
400
500
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới
Có
Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:
Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.
Góc khúc xạ lớn hơn góc tới (r >i)
3. Kết luận
Khi góc tới tăng (giảm) thì góc khúc xạ cũng tăng (giảm)
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
II. Sự khúc xạ của tia sáng khi truyền từ nước sang không khí.
Lưu ý:
- Khi tia sáng truyền từ không khí sang các môi trường trong suốt rắn, lỏng khác nhau thì góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.
Khi góc tới tăng ( giảm) thì góc khúc xạ cũng tăng (giảm).
Khi góc tới bằng 0o thì góc khúc xạ bằng 0o tia sáng không bị gãy khúc khi truyền qua hai môi trường
bị hắt trở lại môi trường trong suốt cũ.
bị gãy khúc và tiếp tục truyền vào môi trường trong suốt thứ hai.
bằng
không bằng
C7: Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh sáng.
BÀI 40: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
23
TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Tại sao khi nhúng trong nước, ta thấy chiếc đũa bị gãy khúc ?
+ Khi chưa đổ nước vào bát, ta không nhìn thấy đầu dưới (A) của chiếc đũa.
+ Trong không khí, ánh sáng chỉ có thể đi theo đường thẳng từ A đến mắt. Nhưng những điểm trên chiếc đũa thẳng đã chắn mất đường truyền đó nên tia sáng này không đến được mắt.
+ Giữ nguyên vị trí đặt mắt và đũa. Đổ nước vào bát tới một vị trí nào đó, ta lại nhìn thấy A.
+ Hình vẽ bên cho thấy không có tia sáng đi theo đường thẳng nối A với mắt. Một tia sáng AI đến mặt nước, bị khúc xạ đi được tới mắt nên ta nhìn thấy A.
Thực ra người quan sát không nhìn thấy được đầu đũa A mà nhìn thấy ảnh của đầu đũa qua hiện tượng khúc xạ ánh sáng.



24
C8:
25
Để hạn chế các tác hại trên ta cần:
Hạn chế khí thải ra môi trường
Có biện pháp che chắn nắng hiệu quả khi nắng gay gắt
Mở cửa nhà thông thoáng để có gió thổi làm giảm nhiệt độ trong nhà …
1) C�ch v? n�o bi?u di?n d�ng hi?n tu?ng kh�c x? c?a tia s�ng khi di t? khơng khí (Kk) v�o nu?c ?
D
2) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
P
Q
S
N’
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IC vì khi ánh sáng truyền từ nước sang không khí thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới
Nước
Không khí
3) Tia nào sau đây là tia khúc xạ của tia tới SI? Vì sao?
P
Q
S
N’
N
I
A
a) Tia IA?
B
b) Tia IB?
C
c) Tia IC?
D
d) Tia ID?
Tia chọn là tia IB vì khi ánh sáng truyền từ không khí sang nước thì góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới
Nước
Không khí
Do các khí thải của con người (như các khí NO, NO2, CO, CO2 …..) các khí này bao bọc trái đất chúng ngăn cản sự khúc xạ ánh sáng chiếu từ mặt trời và phản xạ phần lớn các tia nhiệt trở lại trái đất làm trái đất nóng lên
Tại các đô thị lớn sử dụng nhiều kính xây dựng gây bức xạ nhiệt cho con người, ngoài ra ánh sáng chiếu qua kính càng nhiều gây chói dẫn đến căng thẳng mệt mỏi cho con người
Hướng dẫn về nhà

- Học bài
- Đọc phần: “Có thể em chưa biết”
- Làm bài tập trong SBT
- Chuẩn bị “Bài 42: THẤU KÍNH HỘI TỤ”.
+ Đọc trước phần mở bài
+ Đọc trước phần thí nghiệm