*Bài 27 * Tiếng Việt
*HỘI THOẠI (tiếp) *

CHUYỆN KỂ
* Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm. Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa: *- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là… *Người thầy giáo già hoảng hốt: *- Thưa ngài, ngài là… *- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào… *? Hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia cuộc thoại trên? *
Đáp án:
*_* Xét về tuổi tác và quan hệ thầy trò: _ *- người thầy: vai trên *- ông tướng: vai dưới *_* Xét về địa vị xã hội:_ *- người thầy: vai dưới *- ông tướng: vai trên
*Hội thoại
*Vai xã hội
*QH trên dưới hay ngang hàng
*QH thân- sơ
*Theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và XH
*Tùy theo mức độ quen biết, thân tình
*Vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại
*Bài 27 * Tiếng Việt
*HỘI THOẠI (tiếp) *
*1. Ví dụ: SGK/92,93
*I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
*2. Nhận xét:
* Người cô: có 6 lượt * Bé Hồng: có 2 lượt
* Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến lượt lời của mình *
* Bé Hồng không cắt lời của người cô khi người cô đang nói *
*  Lượt lời hội thoại
*Một hôm cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi: * Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không? *(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và nét mặt rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp … Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến (…) *Tôi cũng đáp lại cô tôi: * Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về. *Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt: * Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu! * … Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng: * Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa chovà thăm em bé chứ. *(…) Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi: * Sao cô biết mợ con có con? *( …) *Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị: * Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về. Trước sau cũng một lần xấu, chã nhẽ bán xới mãi được sao? *Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi lại chập chừng tiếp: *- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ? *
* Thể hiện thái độ bất bình
* Tôn trọng vai xã hội, giữ thái độ lễ phép
*Trong hội thoại, ai cũng được nói. Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.
*Nói đúng lượt lời, không ngắt lời người khác là thể hiện sự lắng nghe, thấu hiểu, tôn trọng người tham gia hội thoại.
*Có những trường hợp, người nói bỏ lượt lời (im lặng) như một cách biểu thị thái độ.
*1. Ví dụ: SGK/92,93
*I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
*2. Nhận xét:
* Người cô: có 6 lượt * Bé hồng: có 2 lượt *  Lượt lời hội thoại
* Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến lượt lời của mình *  Thể hiện thái độ
* Bé Hồng không cắt lời của người cô khi người cô đang nói *  Tôn trọng vai xã hội, giữ thái độ lễ phép
*3. Bài học: Ghi nhớ (102)
*Ghi nhớ :
** Trong hội thoại, ai cũng được nói. Mỗi lần có người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời. ** Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác. ** Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.
*1. Ví dụ: SGK/92,93
*I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
*2. Nhận xét:
* Người cô: có 6 lượt * Bé hồng: có 2 lượt *  Lượt lời hội thoại
* Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến lượt lời của mình *  Thể hiện thái độ
* Bé Hồng không cắt lời của người cô khi người cô đang nói *  Tôn trọng vai xã hội, giữ thái độ lễ phép
*3. Bài học: Ghi nhớ (102)
*II. LUYỆN TẬP:
*1. Tìm hiêu tính cách nhân vật qua cách miêu tả cuộc thoại giữa các nhân vật trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ'' ( Tắt đèn- Ngô Tất Tố)
*Nhân vật
* Tính cách
*
*
*
*
*
*
*
*
*Chị Dậu
*Cai lệ *
*Người nhà lí trưởng *
*Anh Dậu
*Thông minh, tháo vát, sắc sảo, biết mình biết người …
*Hống hách, tàn bạo, lỗ mãng ...
*A dua, ăn theo
*Yếu đuối, nhút nhát … *
*1. Ví dụ: SGK/92,93
*I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
*2. Nhận xét:
* Người cô: có 6 lượt * Bé hồng: có 2 lượt *  Lượt lời hội thoại
* Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến lượt lời của mình *  Thể hiện thái độ
* Bé Hồng không cắt lời của người cô khi người cô đang nói *  Tôn trọng vai xã hội, giữ thái độ lễ phép
*3. Bài học: Ghi nhớ (102)
*II. LUYỆN TẬP:
*2. Phân tích lượt lời hội thoại của nhân vật: Chi Dậu và cái Tí qua trích đoạn “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố.
*Cái Tí
*Chị Dậu
*Ban đầu
*Về sau
*Ban đầu
*Về sau
*Số lượt *(a)
*Lý do *(b)
*Tác dụng *(c)
*11
*3
*3
*Cố làm *cho mẹ vui, khoe sự tháo vát.. Nên nói nhiều, giọng hồn nhiên
*Sợ hãi, buồn nên nói ít , nói ngắn
*Đau đớn vì sắp mất con nên hầu như không nói, nói rất ít
*Nói nhiều, nói dài để thuyết phục con
*Làm nổi bật nỗi bất hạnh của một đứa trẻ hồn nhiên , ngây thơ sắp phải rời tổ ấm gia đình
*Sự hồn nhiên, ngây thơ và hiếu thảo của đứa con càng làm cho người mẹ đau lòng hơn khi sắp phải bán con
*7
*Bài 3: Dựa vào những điều em đã biết về truyện Bức tranh của em gái tôi ( Ngữ văn 6) và vào đoạn văn dưới đây (trang 107 sgk), em hãy cho biết sự im lặng của nhân vật “tôi” biểu thị điều gì ?
*Lần
*1
*2
*LÝ do
*Tâm trạng xúc động *nghẹn ngào trước tấm *lòng của em mình.
*Ngỡ ngàng, *hãnh diện sau *Đó là xấu hổ
*1. Ví dụ: SGK/92,93
*I. LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
*2. Nhận xét:
* Người cô: có 6 lượt * Bé hồng: có 2 lượt *  Lượt lời hội thoại
* Có 2 lần bé Hồng im lặng khi đến lượt lời của mình *  Thể hiện thái độ
* Bé Hồng không cắt lời của người cô khi người cô đang nói *  Tôn trọng vai xã hội, giữ thái độ lễ phép
*3. Bài học: Ghi nhớ (102)
*II. LUYỆN TẬP:
*4. Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là vàng. Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết: * Khóc là nhục. Rên, hèn. Van yếu đuối * Và dại khờ là những lũ người câm * Trên đường đi như những bóng âm thầm * Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng. * (Liên hiệp lại) * _* Theo em, mỗi nhận xét trên đúng trong những trường hợp nào?_
*?
*Học sinh thảo luận
*Khi nào _im lặng là vàng_?
*- Khi nào _im lặng là hèn nhát _?

- _Im lặng là vàng _-> Khi cần im lặng để giữ bí mật, để thể hiện tôn trọng người khác, để đảm bảo sự tế nhị trong giao tiếp_… _
*- _Im lặng là vàng _-> Khi cần im lặng để giữ bí mật, để thể hiện tôn trọng người khác, để đảm bảo sự tế nhị trong giao tiếp_… _
* Cả 2 nhận xét đều đúng nhưng mỗi nhận xét lại đúng với *Một số hoàn cảnh khác nhau:
*_Im lặng là dại khờ, là hèn nhát _-> Khi im lặng trước những hành vi sai trái, trước áp bức bất công, trước sự xúc phạm đối với mình hay đối với những người lương thiện…
Tuyệt đối không nói chuyện riêng hay ngắt lời người nói vì ngắt lời người đối thoại thường là yếu tố nhanh nhất phá hỏng cuộc nói chuyện. Một người nghe tốt phải biết dành thời gian cho người khác bày tỏ ý kiến cá nhân. Khi muốn nói điều gì, hãy đợi người nói nói dứt câu và dừng trong giây lát.
* Tuyệt đối không nói chuyện riêng hay ngắt lời người nói vì ngắt lời người đối thoại thường là yếu tố nhanh nhất phá hỏng cuộc nói chuyện. Một người nghe tốt phải biết dành thời gian cho người khác bày tỏ ý kiến cá nhân. Khi muốn nói điều gì, hãy đợi người nói nói dứt câu và dừng trong giây lát. * Nếu có gì không rõ hoặc không chắc chắn đừng ngần ngại nhờ họ nhắc lại hoặc diễn đạt rõ hơn. * Nhiều người mắc tật nói dai, nói dài, nói huyên thuyên, nếu bạn không thích tất nhiên có thể tìm cách ngắt lời khéo léo. Tuy nhiên, cách hữu hiệu nhất để phá vỡ thói quen ngắt lời là xin lỗi. Mỗi khi ngắt lời ai bạn hãy xin lỗi ngay, và sau vài lần như thế bạn sẽ cẩn thận hơn khi định ngắt lời người khác.
CHUYỆN KỂ
* Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm. Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa: *- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là… *Người thầy giáo già hoảng hốt: *- Thưa ngài, ngài là… *- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào… ** Cả hai nhân vật trong câu chuyện đều ngắt lời người đối thoại. Như thế có bất lịch sự không? Vì sao?
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
*- Về nhà ôn bài chuẩn bị cho kiểm tra giữa học kì 2
*
* *_Bài học kết thúc_ *CHÚC QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM *VUI KHỎE