KHỞI ĐỘNG
Sợi dây không dịch
chuyển. Vì sao?
Vậy các phản ứng hoá
học có tồn tại trạng
thái cân bằng không?

Một cuộc thi kéo co đang diễn ra ……

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Cho các phản ứng:
- Phản ứng điều chế khí oxygen từ KMnO4
5 phú

t

to

KMnO4   K 2 MnO2  MnO2  O2
- Phản ứng của Cl2 tác dụng với nước

 HCl( aq )  HClO( aq )
Cl2( g )  H 2O( aq ) 


(1)
(2)

Câu hỏi thảo luận:
1) Em hãy cho biết phản ứng (1) có xảy ra theo chiều ngược
lại được không?
2) Phản ứng (2) có đặc điểm gì khác với phản ứng (1)?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

1

PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

Em hãy nêu khái niệm phản ứng một chiều? Viết một số
PTHH của phản ứng một chiều mà em biết?
Em hãy nêu khái niệm phản ứng thuận nghịch?

Trên thực tế có các phản ứng sau:

H2 + O2 → H2O

(1)

dien phan

2H 2O    
 2H 2  O2 (2)
Vậy có thể viết:

  
2 H 2  O2 
 2 H 2O được không? Tại sao?

    
 2NH3(g)
N2(g) + 3H2(g) 
t o , xt, P

Nhận xét sự biến thiên
nồng độ của các chất trong
hệ phản ứng theo thời gian
(với điều kiện nhiệt độ
không đổi).
Chất phản ứng

Sản phẩm

Quan sát và nhận xét về tốc độ của phản ứng thuận và tốc
độ của phản ứng nghịch theo thời gian trong điều kiện nhiệt
độ không đổi?
Tại thời điểm ban đầu:
Tốc độ phản ứng thuận
đạt lớn nhất (vt = max) sau
đó giảm dần do nồng độ
các chất tham gia giảm
dần.
Đồng thời, tốc độ phản
ứng nghịch bằng 0 (vn = 0)
sau đó tăng dần do nồng độ

Quan sát và nhận xét về tốc độ của phản ứng thuận và tốc
độ của phản ứng nghịch theo thời gian trong điều kiện nhiệt
độ không đổi?
Khi vt = vn
→ Phản ứng đạt trạng thái
cân bằng

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

1

PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

Thế nào là cân bằng hóa học?
Cho phát biểu: Khi vt = vn thì phản ứng dừng lại là đúng
hay sai?
Em hãy viết biểu thức định luật tác dụng khối lượng đối
với phản ứng thuận và phản ứng nghịch của phản ứng:
N2(g) + 3H2(g)  t ,xt,P  2NH3(g)
o

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

2

HẰNG SỐ CÂN BẰNG CỦA PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH

Giao nhiệm vụ:
Thảo luận theo nhóm (6 – 8 nhóm) hoàn thành phiếu học tập số 2

(Câu hỏi số 5, 6 SGK trang 7). 
Thời gian: 10 phút

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Sử dụng dữ liệu Bảng 1.1, hãy tính tỉ số của biểu thức:
trong 5 thí nghiệm. Nhận xét giá trị thu được từ các
thí nghiệm khác nhau. (Điền kết quả vào bảng)
Thí nghiệm
1
2
3
4
5

[N 2O4 ]
[NO2 ]2

[N 2O4 ]
2
[NO2 ]

Thí nghiệm

[N 2O4 ]
2
[NO2 ]

1

214,89

2

214,51

3

217,61

4

217,16

5

215,78

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Viết các phương trình tính tốc độ của phản ứng thuận và tốc độ
của phản ứng nghịch ở trạng thái cân bằng của phản ứng thuận
nghịch sau, biết phản ứng thuận và phản ứng nghịch đều là phản
ứng đơn giản:

  
aA  bB 
 cC  dD

Lập tỉ lệ giữa hằng số tốc độ của phản ứng thuận và hằng số
tốc độ phản ứng nghịch ở trạng thái cân bằng.

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

2

HẰNG SỐ CÂN BẰNG CỦA PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH

Đối với hệ phản ứng thuận nghịch tổng quát dạng:
  
aA  bB 
 cC  dD

Hằng số cân bằng :

Trong đó

C  . D 

KC  a
b
 A  . B 
c

d

[A];[B];[C];[D] là nồng độ mol/l của các chất A, B, C, D ở trạng thái cân bằng
a, b, c, d

là hệ số tỉ lượng các chất trong phương trình hóa học

  
Ví dụ: Cho phản ứng sau: C(s) + CO2(g) 
 2CO(g)

CO 

Biểu thức tính hằng số cân bằng sẽ là: K C 
 CO2 
2

Nêu lưu ý khi viết biểu diễn nồng độ các chất trong
biểu thức hằng số cân bằng?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

2

HẰNG SỐ CÂN BẰNG CỦA PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH

Chất rắn không xuất hiện trong biểu thức
hằng số cân bằng
Hằng số cân bằng chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ
và bản chất của phản ứng.
Tìm hiểu ý nghĩa của hằng số cân bằng?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

3

SỰ CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG HÓA HỌC

Giao nhiệm vụ:
Thảo luận theo nhóm (6 – 8 nhóm) hoàn thành phiếu học tập số 3
(Câu hỏi số 7, 8, 9 SGK trang 8). 

Thí nghiệm 1: Quan sát video

Hiện tượng xảy ra?

Thí nghiệm 2: HS thực hiện

Hiện tượng xảy ra?

THÍ NGHIỆM 1

Hiện tượng

THÍ
NGHIỆM
1

Sự chuyển dịch cân bằng

màu của khí trong chuyển dịch theo chiều
Tăng nhiệt độ
ống nghiệm đậm dần tạo ra NO (nâu đỏ)
2
Giảm nhiệt độ

màu của khí trong
chuyển dịch theo chiều
ống nghiệm nhạt dần tạo ra N2O4 (không màu)

THÍ
màu hồng của dung
NGHIỆM Tăng nhiệt độ dịch trong bình (1)
2

đậm dần

chuyển dịch theo chiều
tạo ra NaOH

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

3

SỰ CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG HÓA HỌC

Sự chuyển dịch cân bằng hóa học là gì?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

4

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC

Giao nhiệm vụ: Đọc SGK, thảo luận cặp đôi
Cho biết:
+ Những yếu tố ảnh hưởng đến cân bằng hóa học.
+ Phát biểu nguyên lí Le Chatelier.

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

4

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC

Tìm hiểu ảnh hưởng của nhiệt độ đến cân bằng hóa học

Giao nhiệm vụ: Thảo luận cặp đôi Hoàn thành
câu hỏi số 10, 11 SGK trang 9

Chiều chuyển dịch cân
bằng (thuận/nghịch)

Tăng
nhiệt độ
Giảm
nhiệt độ

Chiều chuyển dịch cân
bằng (tỏa nhiệt/thu nhiệt)

nghịch

thu nhiệt

thuận

toả nhiệt

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

4

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC

Tìm hiểu ảnh hưởng của áp suất đến cân bằng hóa học
Khi đẩy hoặc kéo pit–
tông thì số mol khí của
hệ thay đổi như thế nào?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

4

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC

Tìm hiểu ảnh hưởng của áp suất đến cân bằng hóa học
Xét phản ứng: H2(g) + I2 (g) ⇌ 2HI(g)

Khi tăng hoặc giảm áp suất có ảnh hưởng đến cân
bằng trên không? Vì sao?

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC

4

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC

Tìm hiểu ảnh hưởng của nồng độ đến cân bằng hóa học
Hãy cho biết cân bằng chuyển dịch theo chiều nào khi
thêm một lượng khí CO vào hệ cân bằng:

  
C s   CO 2  g  
 2CO  g 

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
LUYỆN TẬP
Câu 1

Hằng số cân bằng KC của một phản ứng thuận nghịch phụ thuộc vào yếu
tố nào sau đây?
A. Nồng độ.       BB. nhiệt độ              C. Áp suất.            D. Chất xúc tác.

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
LUYỆN TẬP
Câu 2

Câu 2: Yếu tố nào sau đây luôn luôn không làm chuyển dịch cân bằng
của hệ phản ứng?
A. Nồng độ.        B. nhiệt độ              C. Áp suất.            D
D. Chất xúc tác.

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
LUYỆN TẬP
Câu 3

Viết biểu thức tính KC cho các phản ứng sau

CHƯƠNG I – CÂN BẰNG HÓA HỌC
BÀI 1 - KHÁI NIỆM VỀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
VẬN DỤNG

Trong các hang động đá vôi thường xảy ra hiện tượng hình thành thạch
nhũ và xâm thực của nước mưa vào đá vôi theo phương trình hóa học
sau
CaCO3 + H2O + CO2 ⇌ Ca(HCO3)2
Hãy giải thích các quá trình này.