KHỞI ĐỘNG
Xem video ngắn và cho biết
ý nghĩa của video đó muốn
truyền tải đến chúng ta ?

KHỞI ĐỘNG

Em hãy nêu suy nghĩ của mình về
một tình bạn chân thành ?

Tình bạn chân thành là:
1.Chia sẻ cùng nhau
những khó khăn trong
cuộc sống

2. Quan tâm, thấu
hiểu nhau cho hoàn
cảnh, cá tính của bạn

3. Tôn trọng sự khác
biệt, yêu thương
nhau

BÀI 1:
THƠ VÀ THƠ SONG THẤT LỤC BÁT

Văn bản2: KHÓC DƯƠNG KHUÊ
(Nguyễn Khuyến)

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI

I. Đọc-tìm
hiểu chung

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI.

- Giới thiệu những hiểu
biết của em về nhà thơ
Nguyễn Khuyến.

1. TÁC GIẢ

Nguyễn Khuyến (1835-1909)
Quê nội của ông ở xã Yên Đổ nay là xã Trung
Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Ông từng đỗ đầu cả ba kì thi nên thường được gọi
là Tam Nguyên Yên Đổ
Nguyễn Khuyến là nhà thơ của làng cảnh
Việt Nam. Thơ của Nguyễn Khuyến luôn
giàu cảm xúc với thiên nhiên, với con
người và với quê hương.

1. Tác giả
sự nghiệp văn học
Tác phẩm chính: Thu điếu, Thu vịnh, Thu ẩm, Bạn
đến chơi nhà, Khóc Dương Khuê,...

2. TÁC PHẨM
ĐỌC
Giải nghĩa các cụm từ khó, các điển cố điển
tích: (chú ý phần chân trang sách)
- Đăng khoa
- Duyên trời
- Đông bích
- Giường kia, đàn kia,…

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN
Bối cảnh
+ Dương Khuê là bạn
thân

của

Nguyễn

Khuyến
+ Bài thơ ra đời trong
bối

cảnh

Khuyến

Nguyễn
nghe

tin

Dương Khuê qua đời.

Thể loại Phương thức
biểu đạt

Bố cục

Thơ song thất
lục bát.

Biểu cảm

3 phần

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN 3 phút
TÌM HIỂU CHUNG VỀ TÁC PHẨM
Nêu bối cảnh ra đời của bài thơ (Dương .....................................................
Khuê là ai? Bài thơ được viết trong
............................................
hoàn cảnh nào?)
Xác định thể loại và nêu đặc điểm nhận .....................................................
diện thể loại đó trong bài thơ.
...................................................
Xác định bố cục của bài thơ.

.....................................................
......................................

Bố cục
Phần 1
(Hai câu đầu):
Nỗi xót xa khi
nghe tin bạn
mất.  

Phần 2
(20 câu giữa): Hồi
tưởng về những
kỉ niệm đẹp của
tình bạn chân
thành, thuỷ
chung gắn bó. 

Phần 3

(16 câu cuối): Nỗi
hẫng hụt, mất
mát khi bạn thân
qua đời.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất.
? Sự kiện tạo ra nguồn
cảm xúc để tác giả viết bài
thơ là gì?
? Tình cảm của Nguyễn
Khuyến được thể hiện
như thế nào trong hai
dòng thơ đầu.

1. Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất.
Sự kiện tạo ra nguồn cảm
xúc: nghe tin bạn thân là
Dương Khuê mất.

Sự kiện đó cũng chi phối
mạch cảm xúc của toàn
bài.

1. Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất.
Tình cảm của nhà thơ khi
nghe tin bạn mất thể hiện ở
hai câu đầu:

Cách xưng hô: Bác
Dương vừa thể hiện sự
trân trọng tình bạn của
người cao tuổi, vừa
cho thấy mức độ thân
tình của hai người.

NT nói giảm, hư từ
“thôi đã thôi rồi”
vừa diễn đạt tế nhị,
uyển chuyển, vừa
làm nhẹ nỗi đau đớn
khi nghe tin bạn mất.

1. Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất.
Tình cảm của nhà thơ khi
nghe tin bạn mất thể hiện ở
hai câu đầu:

Hình
ảnh,
từ
ngữ: nước mây man
mác, ngậm ngùi - nghe
tin bạn mất là nỗi mát
mát lớn lao, đến đất
trời cũng như chia sẻ
với nỗi đau ấy.

Từ láy tượng hình,
biểu cảm cùng
nhịp điệu câu thơ
tạo nên sự nghẹn
ngào chua xót.

1. Nỗi xót xa khi nghe tin bạn mất.
- Cách xưng hô gần gũi, than tình, trân trọng
( Bác Dương)
- - Nghệ thuật nói giảm, nói tránh ( thôi đã,
thôi rồi), diễn đạt tế nhị, giảm nhẹ nỗi đau.
- Từ láy man mác, ngậm ngùi

Tin dữ về sự ra đi của người bạn đã tác động sâu
sắc đến cảm xúc của thi nhân. Nỗi đau như bật
thành tiếng than thở đầy xót xa, dù cố giấu, cố nén
lại vẫn không thể nguôi ngoai.

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
THẢO LUẬN THEO BÀN 5 PHÚT
Nhiệm vụ:
- Tác giả đã hồi tưởng những kỉ niệm nào giữa mình
và người bạn? Được diễn đạt qua những từ ngữ,
hình ảnh, biện pháp gì?
- Những kỉ niệm đó được sắp xếp ra sao?
- Qua đó nhận thấy tình bạn của nhà thơ và Dương
Khuê như thế nào?

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
Hồi tưởng những kỉ niệm giữa
mình và người bạn:

Cùng thi đậu: Nhớ
từ thuở đăng khoa
ngày trước…

Cùng: vui chơi,
uống rượu, làm thơ:
chơi dặm khách, rượu
ngon cùng nhắp,
cùng nhau bàn soạn
câu văn, ….

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
Hồi tưởng những kỉ niệm giữa
mình và người bạn:

Cùng sống trong
hoạn nạn và tuổi
già: Buổi dương cửu
cùng nhau hoạn
nạn, bác già tôi
cũng già rồi,…

Kỉ niệm lần gặp gỡ
cuối cùng: trước ba
năm gặp bác một lần,
…

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
NGHỆ THUẬT

Phương thức tự sự
đan xen biểu cảm

Dùng từ ngữ xưng
hô: bác- tôi, tôi- bác
cho thấy mức độ thân
tình, hai mà như một
của đôi bạn.

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
NGHỆ THUẬT

Biện pháp liệt kê
các kỉ niệm của đôi
bạn chí cốt.

Biện pháp điệp từ
tạo liên kết, tạo nhịp
điệu mà còn nhấn
mạnh tình bạn keo
sơn, khăng khít,

2. Hồi tưởng về những kỉ niệm đẹp của tình bạn
chân thành, thuỷ chung gắn bó (18 câu giữa)
Cách sắp xếp các kỉ niệm: theo
trình tự thời gian từ xưa đến nay,
từ trẻ đến già.

Tình bạn keo sơn, thắm thiết, lúc thuận lợi
hay khi khó khăn cùng đồng hành, sẻ chia với
nhau. Qua đó, kín đáo bộc lộ nỗi niềm, tâm
trạng thầm kín với nỗi đau thời thế.

3. Nỗi hẫng hụt, mất mát khi bạn thân qua đời

- Tâm trạng của nhà thơ được
diễn tả qua những dấu hiệu hình
thức(từ ngữ, hình ảnh, biện
pháp nghệ thuật) nào?
- Nhận xét về tâm trạng, tình
cảm của nhà thơ sau khi bạn
qua đời.

3. Nỗi hẫng hụt, mất mát khi bạn thân qua đời
- Nghệ thuật thể hiện tâm trạng
Nói giảm nói tránh: vội về ngay; mải lên
tiên -> vừa muốn giảm tránh nhắc đến sự ra
đi của người bạn, vừa nhấn mạnh tính chất
đột ngột, gây hụt hẫng, bất ngờ của sự ra đi
đó.
Nói quá: chân tay rụng rời -> nỗi đau đột
ngột và lớn lao như thể chính mình đang
mất đi một phần cơ thể.

3. Nỗi hẫng hụt, mất mát khi bạn thân qua đời
- Nghệ thuật thể hiện tâm trạng
Điệp ngữ kết hợp liệt kê, câu hỏi tu từ:
Bạn mất, nhà thơ mất đi luôn cả những niềm
vui, thú tiêu khiển tao nhã nhất của thi nhân
xưa nay là uống rượu, làm thơ.
Điển cố điển tích: giường kia, đàn kia,…
càng khắc sâu nỗi mất mát, đớn đau của thi
So sánh: những hạt lệ từ một nỗi đau lớn, từ
một tình bạn lớn.

3. Nỗi hẫng hụt, mất mát khi bạn thân qua đời
Nhận xét về tâm trạng,
tình cảm của nhà thơ

Đau xót, hụt hẫng, mất mát không thể
thay thế khi Nguyễn Khuyến mất đi
người bạn hiền.

III. TỔNG KẾT
- Nét đặc sắc về nghệ thuật trong việc thể hiện
nội dung của bài thơ?
- Bài thơ giúp em có thêm nhận thức gì về tình
bạn, tình người trong cuộc sống?
- Em rút ra bài học gì về cách đọc thể loại thơ
song thất lục bát?

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật

- Sử dụng thể thơ song thất lục bát.
- Ngôn ngữ trong sáng, giọng thơ da
diết, nhiều cung bậc đan xen.
- - Sử dụng nhiều biện pháp tu từ như
câu hỏi tu từ, nói giảm nói tránh, điệp
ngữ, liệt kê…

2. Nội dung
- Ca ngợi tình bạn tri âm, tri
kỉ
- Nỗi đau đớn, xót xa khi mất
đi một người bạn hiền.

IV. Luyện
tập

Viết một đoạn văn ngắn khoảng
150 chữ chia sẻ về vai trò của
tình bạn trong cuộc sống?

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Hoàn thiện các nội dung đã học trong
bài;
- Chuẩn bị soạn bài: Thực hành tiếng
Việt: Một số hiểu biết về chữ Nôm và
chữ Quốc ngữ.

TẠM BIỆT CÁC EM!