ĐỀ 14.
I. Đọc - hiểu. Đọc ngữ liệu và trả lời câu hỏi
“Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói
Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ
Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa
Óng tre ngà và mềm mại như tơ 
Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát
Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh
Như gió nước không thể nào nắm bắt
Dấu huyền trầm, dấu ngã chênh vênh”
                    (Trích bài Tiếng Việt - Lưu Quang Vũ)

Câu 1: Xác định thể thơ và phương thức
biểu đạt của ngữ liệu.
- Thể thơ tự do (hoặc thể thơ 8 chữ)
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.
Câu 2: Chỉ ra và phân tích biện pháp tu từ
được sử dụng chủ yếu trong văn bản.
- Biện pháp tu từ tiêu biểu nhất: so sánh
- Các câu thơ có biện pháp so sánh:

+ Ôi tiếng Việt như đất cày, như lụa
+ Óng tre ngà và mềm mại như tơ
+ Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát
+ Như gió nước không thể nào nắm bắt
- Tác dụng: Thể hiện cụ thể vẻ đẹp của tiếng
Việt bằng các hình ảnh, âm thanh (Tiếng Việt
đẹp bởi hình ảnh và thanh)
Câu 3: Văn bản thể hiện thái độ, tình cảm gì
của tác giả đối với tiếng Việt?

Câu 3: Văn bản thể hiện thái độ, tình cảm gì của
tác giả đối với tiếng Việt?
- Văn bản trên thể hiện lòng yêu mến, thái độ trân
trọng đối với vẻ đẹp và sự giàu có, phong phú của
tiếng Việt.
Câu 4: Ngữ liệu trên gợi cho em nhớ đến văn bản
nào đã học trong chương trình Ngữ Văn THCS?
- Văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt” (Đặng
Thai Mai)

II. Tạo lập văn bản
Câu 1. Từ nội dung đoạn trích, hãy viết
đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy
nghĩ của mình về trách nhiệm của mọi
người, đặc biệt thế hệ trẻ, trong việc giữ
gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Yêu cầu.
- Học sinh phải trình bày được suy nghĩ về
trách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng
Việt.
- Ví dụ: ý thức giữ gìn sự trong sáng của
tiếng Việt trong nói và viết, phê phán các
hành vi cố tình sử dụng sai tiếng Việt.

Tham khảo
Tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ, là một thứ tiếng vô
cùng trong sáng và giàu đẹp của dân tộc Việt
Nam. Hơn hết, nó chính là một trong những “của
quý” của dân ta. Bởi lẽ đó, mà thanh niên nói
riêng và nhân dân Việt Nam nói chung phải có
trách nhiệm gìn giữ sự trong sáng của thứ tiếng
cao quý ấy. Ngày nay, khi đất nước ta đã và đang
hội nhập quốc tế sâu rộng, rất nhiều ngôn ngữ đã
và đang hội nhập vào cuộc sống, xã hội. Bởi lẽ đó,

có nhiều bạn, nhiều người đã tiếp thu những
thứ tiếng ấy. Trong quá trình ấy, nhiều bạn
đã vô tình đánh mất đi sự trong sáng, giá trị
của tiếng Việt. Hơn thế nữa, nhiều bạn còn
“sáng chế” ra những câu nói rất thô tục, làm
mất đi vẻ đẹp thuần phong mỹ tục của tiếng
mẹ đẻ. Và trong tiềm thức của mỗi người
dân, tiếng nói là linh hồn của dân tộc. Vì vậy,
mỗi người phải nâng cao nhận thức, tuyên

truyền và không ngừng đấu tranh lại “sự
biến hóa” của tiếng Việt. Chắc chắn, đây
chính là một trong những trách nhiệm cao cả
mà đất nước đã giao cho mỗi chúng ta, đặc
biệt cho thế hệ trẻ: Hãy ý thức giữ gìn sự
trong sáng của tiếng Việt trong nói và viết,
phê phán các hành vi cố tình sử dụng sai
tiếng Việt.
(Nguồn Internet)

Hướng dẫn học tập
- Đọc lại tài liệu gợi ý câu 2.II
- Làm hoàn chỉnh phần II: Tạo lập văn
bản (Đề 14)
- Tìm hiểu phần gợi ý của đề 15.