Tiết 11-12 – Bài 10:
CÁC THỂ CỦA CHẤT
VÀ SỰ CHUYỂN THỂ

II. SỰ CHUYỂN THỂ CỦA CHẤT

1. Sự nóng chảy và sự đông đặc

Hiện tượng băng tan với tốc độ ngày càng tăng đã khiến mực nước biển dâng lên hơn 1mm
mỗi năm. Từ năm 1971 đến nay, con số này đã lên tới 2,3cm. Trong giai đoạn từ năm
2005-2015, tổng lượng băng mất đi tại Bắc Cực là 447 tỷ tấn/năm, điều này đồng nghĩa với
việc cứ mỗi giây lại có 14.000 tấn nước đổ ra biển.

Mùa đông dầu ăn bị đông lại

Dùng thiếc để hàn kim loại

TA THẤY RẰNG KHI NHIỆT ĐỘ THAY ĐỔI THÌ XẢY RA SỰ CHUYỂN THỂ CỦA CÁC CHẤT.

Sự nóng chảy
THỂ RẮN

THỂ LỎNG

- Quá trình chất ở thể rắn chuyển sang thể lỏng gọi là sự nóng chảy.
- Quá trình này xảy ra ở một nhiệt độ xác định gọi là nhiệt độ nóng chảy.

Nhiệt độ nóng chảy của một số chất.
Chất

Oxygen

Ethanol

Nhiệt độ nóng
chảy (°C)

-219

-114

Nước đá Thuỷ ngân

0

-39

Sắt

1536

Nhiệt độ nóng chảy của các chất khác nhau thì có giống nhau không?
- Các chất khác nhau thì nhiệt độ nóng chảy khác nhau.
- Mỗi chất có một nhiệt độ nóng chảy xác định.

Sự đông đặc
THỂ LỎNG

THỂ RẮN

- Quá trình chất ở thể lỏng chuyển sang thể rắn gọi là sự đông đặc.
- Quá trình này xảy ra ở một nhiệt độ xác định gọi là nhiệt độ đông đặc.

Sự nóng chảy
THỂ RẮN

Sự đông đặc
- Mỗi chất nóng chảy và đông đặc ở cùng một nhiệt độ.

THỂ LỎNG

Sự nóng chảy

Sự đông đặc
Nước nóng chảy và đông đặc ở cùng 0oC

Hiện tượng gì xảy ra nếu ta để một cục nước đá ở trong phòng có nhiệt
độ là 25oC?

2. Sự hoá hơi và sự ngưng tụ.

Giọt sương trên lá vào lúc sáng sớm

Trong tự nhiên, nước lỏng và hơi nước chuyển hoá qua lại không ngừng.

Sự ngưng tụ
THỂ KHÍ

THỂ LỎNG

Sự hoá hơi
- Quá trình chất chuyển từ thể khí sang thể lỏng gọi là sự ngưng tụ.
Quá trình chất chuyển từ thể lỏng sang thể khí gọi là sự hoá hơi.

SỰ BAY HƠI

Khi sự bay hơi xảy
ra trên bề mặt chất
lỏng.

SỰ HOÁ
HƠI

SỰ SÔI

Khi sự bay hơi xảy ra cả
trên bề mặt chất lỏng và
trong lòng chất lỏng

SỰ NGƯNG TỤ

SỰ BAY HƠI

Xảy ra ở mọi nhiệt độ.

SỰ SÔI

Chỉ xảy ra ở nhiệt độ sôi

Sự bay hơi và sự sôi có điểm gì
giống và khác nhau?
VD: nước sôi ở 1000C

Tóm tắt các quá trình chuyển thể của chất

Nóng chảy

Bay hơi

Đông đặc

Ngưng tụ

Em hãy lấy ví dụ trong cuộc sống tương ứng với mỗi
quá trình chuyển thể: nóng chảy, đông đặc, bay hơi,
sôi và ngưng tụ.

BÀI TẬP
Vào những ngày trời nồm (không khí chứa nhiều hơi nước, độ
ẩm cao), sự chênh lệch nhiệt độ giữa nền nhà và lớp không khí
bao quanh khiến hơi nước trong không khí bị ngưng tụ tạo thành
những hạt nước nhỏ gây ẩm ướt cho nền nhà. Để giảm thiểu hiện
tượng này, chúng ta nên đóng kín cửa, hạn chế không khí ẩm vào
nhà.
Em hãy giải thích tại sao làm như vậy?

Giải thích:
Nhiệt độ trong nhà thấp hơn nhiệt độ ngoài trời, nên khi
không khí có độ ẩm cao (chứa nhiều hơi nước) tràn vào nhà sẽ
ngưng tụ tạo thành các giọt nước bám vào nền nhà làm nền nhà
trơn trượt. Do đó cần đóng kín cửa.

II. Sự chuyển thể của chất
Trong tự nhiên và trong các hoạt động của con người, các chất có thể
chuyển từ thể này sang thể khác.
- Sự nóng chảy: là quá trình chuyển từ thể rắn sang thể lỏng của chất.
- Sự đông đặc: là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể rắn của chất.
- Sự bay hơi: là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể hơi của chất.
- Sự sôi: là quá trình bay hơi xảy ra trong lòng và cả trên mặt thoáng của
chất lỏng. Sự sôi là trường hợp đặc biệt của sự bay hơi.
- Sự ngưng tụ: là quá trình chất chuyển từ thể khí (hơi) sang thể lỏng.