Nhìn vào hình lá cờ, trang phục,
truyền thống đoán tên quốc gia
2

Chùa vàng

ĐƯỢC MỆNH
DANH LÀ XỨ
VẠN ĐẢO

Angkor wat

Tháp đôi cao nhất thế giới: Petronas
Twin Towers

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân
phương Tây

Sự kiện nào mở đầu quá trình
xâm nhập của tư bản phương
Tây vào các nước Đông Nam Á?

Năm 1511, Bồ Đào Nha đánh chiếm vương quốc Ma-lác-ca, làm chủ cửa ngõ đi từ Ấn Độ Dương
vào vùng biển Đông. Sự kiện này đã mở đầu quá trình xâm chiếm, áp đặt sự thống trị, biến các
nước Đông Nam Á thành thuộc địa của thực dân phương Tây.

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của
thực dân phương Tây

Quan sát tranh ảnh (hình 4.2), đọc tài liệu
(Kênh chữ SGK/19, 20) em hãy:
? Nêu những nét chính về quá trình xâm
nhập của thực dân phương Tây đối với từng
nước Đông Nam Á (từ nửa sau thế kỉ XVI
đến giữa thế kỉ XIX)?

ANH, HÀ
LAN, PHÁP

ANH

PHÁP
TÂY BAN NHA

ANH, HÀ
LAN,
PHÁP

HÀ
LAN

1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây.
- In-đô-nê-xi-a: Thực dân Bồ Đào Nha xâm nhập ngay từ thế kỉ XVI. Đến giữ thế
kỉ XIX, Hà Lan đã hoàn thành xâm lược
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến Điện (Min-an-ma): Từ nửa sau thế kỉ XVI, Anh,
Pháp, Hà Lan tranh chấp. Cuối TK XIX là TD Anh.
- Phi-lip-pin: Giữa thế kỉ XVI, Tây Ban Nha đánh chiếm, năm 1898, Mĩ xâm lược
và biến nước này thành thuộc địa.
- Ba nước Đông Dương (Việt Nam, Làm, Cam pu chia): Từ thế kỉ XVI, nhiều
nước thực dân tranh giành ảnh hưởng. Cuối thế kỉ XIX, Pháp độc chiếm ba nước
Đông Dương
- Xiêm (Thái Lan): Do chính sách ngoại giao mềm dẻo của vua
Ra-ma V nên giữ được nền độc lập tương đối.

Thái Lan là quốc gia Đông Nam Á duy nhất không bị chiếm làm thuộc địa
của các nước châu Âu

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
Chính sách cai trị của thực dân phương Tây

Tình hình về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
ở Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân
phương Tây

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây

Trả lời: Sự thống trị của thực dân
Câu hỏi: Sự thống trị của thực
phương Tây đã dẫn tới những
dân phương Tây đã dẫn đến điều
chuyển biến lớn lao của các nước
gì?
trong khu vực Đông Nam Á.

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
Khai thác tư liệu
(tr.21), em biết điều
gì về chính sách cai
trị của chính quyền
thực dân ở một số
nước Đông Nam Á?

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực
dân phương Tây
- Đoạn tư liệu trên phản ánh về chính sách “chia để trị” của
chính quyền thực dân ở một số nước Đông Nam Á
+ “Chia để trị” là một chính sách thâm độc của các nước
thực dân phương Tây.
+ Việc các nước thực dân phương Tây tiến hành chính sách
“chia để trị” đã để lại nhiều hậu quả cho nhân dân Đông
Nam Á.

“Chia để trị”: thông qua việc
dùng nhiều biện pháp chia rẽ
khác nhau, các nước thực dân
muốn: cắt đứt những mối liên
hệ cơ bản của nước thuộc địa
trên nhiều phương diện; từ đó
giảm dần và đi đến xóa bỏ ý
chí đấu tranh giành độc lập,
thống nhất đất nước của nhân
dân thuộc địa.

Việc tiến hành chính sách
“chia để trị” đã để lại nhiều
hậu quả cho nhân dân Đông
Nam Á, ví dụ như: tạo ra sự
chia rẽ, rạn nứt khối đoàn kết,
mâu thuẫn giữa các vùng trong
cả nước và giữa các nước với
nhau; bộ máy cai trị của chính
quyền thực dân được củng cố.

HS HOẠT ĐỘNG NHÓM ( MỖI TỔ LÀ 1 NHÓM, THỰC HIỆN TRONG VÒNG 3
PHÚT ĐỂ HOÀN THÀNH YÊU CẦU)

NHÓM 1: VỀ
TÌNH HÌNH
CHÍNH TRỊ
NHÓM 3: VỀ
TÌNH HÌNH
VĂN HÓA

NHÓM 2: VỀ
TÌNH HÌNH
KINH TẾ

NHÓM 4: VỀ
TÌNH HÌNH
XÃ HỘI

Các chính sách cai trị

+ Chính quyền, tầng lớp trên ở các nước đã đầu hàng, phụ
Chính
thuộc hoặc làm tay sai cho thực dân.
trị
+ Bộ máy ở trung ương, cấp tỉnh đều do các quan chức thực dân
+ Đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người dân bản xứ, cướp đoạt ruộng
Kinh đất đề lập đồn điền,....
tế
+ Mở rộng đường giao thông để phục vụ cho công cuộc khai thác
+ Du nhập của văn hoá phương Tây làm xói mòn những giá trị
Văn
văn hoá truyền thống.
hóa
+ Thực hiện chính sách nô dịch
+ Có sự phân hoá sâu sắc:
- Giai cấp nông dân
Xã hội
- Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa phong kiến
- GC tư sản dân tộc, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản

2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ
của thực dân phương Tây
Về chính trị
+ Chính quyền và tầng lớp trên ở các nước đã
đầu hàng, phụ thuộc hoặc làm tay sai cho thực
dân.
+ Bộ máy ở trung ương và cấp tỉnh đều do các
quan chức thực dân điều hành.

Về kinh tế:
+ Thực dân phương Tây đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người
dân bản xứ, không chú trọng mở mang công nghiệp
nặng, chủ yếu xây dựng những ngành công nghiệp chế
biến, sản xuất hàng tiêu dùng
+ Mở rộng hệ thống đường giao thông như: đường sắt,
đường bộ, bến cảng để phục vụ cho công cuộc khai thác
kinh tế hoặc đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân.
+ Cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền.

SỐ LIỆU ĐẤT BỊ PHÁP CHIẾM

ha

1600000
1400000
1200000
1000000
800000
600000
400000
200000
0

1890
Cả nước
(10.900 ha)

1900
Cả nước
(301.000 ha)

1910
Nam Kì
(1.528.000 ha)

Năm
1912
Bắc Kì
(470.000 ha)

Thực dân phương Tây cướp đoạt ruộng đất của nhân dân thuộc địa
(tranh minh họa)

Các đồn điền Suzannah ở Dầu Giây, Xuân Lộc, Đồng Nai

Thành phố Batavia (In-đô-nê-xi-a) năm 1754

Khai thác thiếc ở thung lũng Kinta (Malaysia)

Tuyến đường sắt xuyên Việt
được xây dựng từ 1902

Về văn hoá:
+ Du nhập của văn hoá phương Tây, làm xói
mòn những giá trị văn hoá truyền thống.
+ Thực hiện chính sách nô dịch nhằm đồng hoá
và ngu dân để dễ bề cai trị

QUÝ TỘC, LÃNH CHÚA PK +
THỰC DÂN

Về xã hội
- có sự phân hóa
sâu sắc

BÓC
LỘT

NÔNG DÂN
BỎ RUỘNG ĐẤT
BÁN SỨC CHO ĐỊA CHỦ, TB

TƯ SẢN, CÔNG NHÂN, TIỂU
TƯ SẢN TRÍ THỨC
THAM GIA ĐẤU TRANH GIẢI
PHÓNG DÂN TỘC

GIAI CẤP ĐỊA CHỦ PHONG KIẾN

36

Nông dân Việt Nam trong thời kì Pháp thuộc

“…Nửa đêm thuế thúc trống dồn
Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.
Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ
Anh chạy vào đất đỏ làm phu
Bán thân đổi mấy đồng xu
Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng.
Con đói lả ôm lưng mẹ khóc
Mẹ đỡ con đấu thóc cầm hơi
Kiếp người cơm vãi, cơm rơi
Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi…”.
(Trích từ bài thơ: “Ba mươi năm đời ta có
Đảng” - Tố Hữu)

Nông dân Việt Nam trong thời kì Pháp
thuộc

Phụ nữ H'Mông trên một cánh đồng thuốc
phiện.

Công nhân khai thác than.

39

Tầng lớp tư sản

Về xã hội: có sự phân hoá sâu sắc:
+ Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa phong kiến câu kết
với thực dân.
+ Giai cấp nông dân ngày càng bị bần cùng hoá, phải
chịu mọi thứ thuế, lao dịch nặng nề.
+ Giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp công nhân, tầng
lớp tiểu tư sản trí thức hình thành và phát triển, bắt
đầu tham gia vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống
thực dân phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.
Tại sao Đông Nam Á trở
thành đối tượng xâm lược
của tư bản phương Tây?

Lược đồ các quốc gia phong kiến Đông
Nam Á thế kỉ XIII-XV

Khu vực Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược
của các nước tư bản phương Tây vì:
- Sau cách mạng công nghiệp, nền kinh tế tư bản phát triển
mạnh, các nước tư bản cần thị trường và thuộc địa, vì vậy
đẩy mạnh xâm lược, tranh giành thuộc địa.
- Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, giàu tài
nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng, chế độ phong kiến
đang suy yếu, trở thành đối tượng xâm lược của thực dân
Âu – Mĩ

Tên nước

Thực dân
xâm lược

Phong trào tiêu biểu

Phi-líp-pin

Thực dân
Tây Ban Nha

- Khởi nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô
(1675).
- Khởi nghĩa Su-ra-pa-tít (1683–
1719).
- Khởi nghĩa Đi-pô-nê-gô-nô (1825 –
-1830).
Sự chống trả của thổ dân đảo Máctan (1521)
- Khởi nghĩa của Nô- va – lét (1823)

Miến Điện

Quân Anh
(1824 – 2826)

- Sự kháng cự của quân Miến Điện
do tướng Ban-đu-la chỉ huy

In-đô-nê-xi-a

Hà Lan

Kết quả

Thất bại

Thất bại

Thất bại

Lapu-Lapu là vua của Cebu
tại Visayas. Philippines xem
ông là người anh hùng đầu
tiên Philippines vì ông là
người dân tộc bản địa đầu
tiên chống lại thực dân Tây
Ban Nha thông qua chiến
thắng của ông đối với nhà
thám hiểm Ferdinand
Magellan.
Hình 4.4. Tượng La-pu-la-pu (Phi-líp-pin)

Tại sao các phong trào này đều thất bại ?

- Lực lượng của các nước thực dân phương Tây còn mạnh.
- Chính quyền phong kiến ở các nước đầu hàng, làm tay sai.
- Các cuộc đấu tranh của nhân dân còn diễn ra lẻ tẻ, chưa có tổ
chức và lãnh đạo chặt chẽ.

• Em có nhận xét gì về chính
sách đô hộ của thực dân
phương Tây đối với các
nước Đông Nam Á?
49

ĐÁP ÁN
-Trong quá trình cai trị các nước Đông Nam Á, thực dân
phương Tây đã tiến hành những chính sách cai trị thâm độc và
toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính trị đến kinh tế, văn
hóa, xã hội,…
-Sự thống trị của thực dân phương Tây đã dẫn đến những
chuyển biến lớn ở các nước trong khu vực Đông Nam Á; đồng
thời khiến mâu thuẫn dân tộc giữa nhân dân thuộc địa với
chính quyền thực dân ngày càng sâu sắc. Đây chính là nguyên
nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng loạt các cuộc đấu tranh
giành độc lập dân tộc ở các nước Đông Nam Á.