Nguyễn Trí Ngọc – Trường TH&THCS Bùi Dục Tài, Hải Lăng, Quảng Trị

LẬP DÀN Ý CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM

I. Dàn ý của bài văn tự sự
1. Tìm hiểu dàn ý của bài văn tự sự
Ví dụ: Văn bản “MÓN QUÀ SINH NHẬT”

a) Tìm hiểu bố cục bài văn

* Thảo luận (3 phút):

Nhóm 3:
1. Xác định 3 phần: Mở bài, thân
bài, kết bài của bài văn?
2. Nêu nội dung chính của mỗi
phần?

Nhóm 1, 2:
1. Truyện kể về ai? Ai là người
kể chuyện?
2. Câu chuyện xảy ra ở đâu? Vào
lúc nào?
3. Trong hoàn cảnh nào?chuyện
xảy ra với ai ? Có những nhân
vật nào?
Nhóm 4:
Nhóm 5:
1. Câu chuyện diễn ra như thế 1. Chỉ ra và nêu tác dụng của
nào? (Mở đầu nêu vấn đề gì? yếu tố miêu tả?
Diễn biến, đỉnh điểm? Kết thúc? 2. Chỉ ra và nêu tác dụng của
Điều gì tạo nên sự bất ngờ?)
yếu tố biểu cảm?

Bố cục của bài văn
Mở bài:
Từ đầu đến “...bày la liệt trên bàn”.
Kể và tả lại quang cảnh chung của buổi sinh nhật.
Thân bài:
Tiếp theo đến “...chỉ gật đầu không nói”.
 Kể về món quà sinh nhật độc đáo của người bạn.
Kết bài:
Phần còn lại.
 Cảm nghĩ của người bạn về món quà sinh nhật.

b) Các yếu tố
 Truyện kể về Trang

Trang kể (ngôi thứ nhất)

 Thời gian: Buổi sáng
 Hoàn cảnh: Ngày sinh nhật của Trang.
 Chuyện xảy ra: Trang – nhận vật chính, ngoài ra còn
có Trinh, Thanh và các bạn khác.

Tính cách mỗi nhân vật
- Trang: hồn nhiên, chân thành.
- Trinh: kín đáo, đằm thắm, chân thành.
- Thanh; hồn nhiên, nhanh nhẹn, tinh ý.

b) Các yếu tố
Diễn biến câu chuyện
 Mở đầu:
Buổi sinh nhật vui vẻ sắp kết thúc. Trang sốt ruột
vì người bạn thân nhất chưa đến.
 Diễn biến:
Trinh đến và giải tỏa những băn khoăn của Trang.
Đỉnh điểm là món quà độc đáo:
+ Chùm ổi.
+ Trinh chăm sóc từ khi còn là những cái nụ.
 Kết thúc:
Cảm nghĩ của Trang về món quà sinh nhật độc đáo

Các yếu tố miêu tả
- Suốt cả buổi sáng, nhà tôi tấp nập
kẻ ra người vào...
- Các bạn ngồi chật cả nhà...
- Nhìn thấy Trinh đang tươi cười...
- Trinh lom khom...
- Trinh vẫn lặng lẽ cười, chỉ gật đầu
không nói...
 Hình dung không khí của buổi
sinh nhật và tình bạn thắm thiết
giữa Trang và Trinh.

Các yếu tố biểu cảm
- Tôi vẫn cứ bồn chồn không yên...
- Bắt đầu lo...
- Tủi thân và giận Trinh...
- Giận mình quá...
- Tôi run run...
- Cảm ơn Trinh quá...
- Quý giá làm sao...'.
 Bộc lộ tình cảm bạn bè chân thành
và sâu sắc.

- Thứ tự kể: theo trình tự thời gian.

2) Dàn ý của một bài văn tự sự
a) Mở bài
Giới thiệu nhân vật, sự việc và tình huống xảy ra câu chuyện.

b) Thân bài
Kể lại diễn biến sự việc (kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm.)

c) Kết bài
Cảm nghĩ của người kể.

DÀN Ý
Văn tự sự
* Mở bài: Giới thiệu nhân vật, sự
việc và tình huống xảy ra câu
chuyện.

Văn tự sự ( miêu tả, biểu cảm)
* Mở bài: Giới thiệu nhân vật, sự
việc và tình huống xảy ra câu
chuyện.

* Thân bài: Kể lại diễn biến sự
việc.

* Thân bài: Kể lại diễn biến sự
việc. ( Kết hợp miêu tả và biểu
cảm.)
* Kết bài: Cảm nghĩ của người kể.

* Kết bài: Cảm nghĩ của người kể.

Dàn ý của bài văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm chủ yếu vẫn là dàn ý của
bài văn tự sự có bố cục ba phần (mở bài, thân
bài, kết bài). Tuy vậy, trong từng phần, cần
đưa vào các nội dung miêu tả và biểu cảm để
dàn ý được hoàn chỉnh hơn.

II. Luyện tập
Bài tập 1: Lập dàn ý
cho văn bản 'Cô bé bán diêm'

Bài tập 1: Lập dàn ý cho văn bản “Cô bé bán diêm”
a) Mở bài

b) Thân bài

Giới thiệu quang cảnh đêm giao thừa và gia cảnh
em bé bán diêm.
Lúc đầu do không bán được diêm nên sợ, không dám
về nhà => tìm chỗ tránh rét => rét hành hạ. Sau đó, em bật
que diêm để sưởi ấm. (kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm).

c) Kết bài
thấy.

Cô bé chết vì rét.
Mọi người không ai biết điều kì diệu mà em đã trông

II. Luyện tập.
Bài tập 2: Lập dàn ý cho đề sau: Hãy kể về một kỉ niệm với người bạn
tuổi thơ khiến em xúc động và nhớ mãi.
a) Mở bài

b) Thân bài

- Giới thiệu bạn mình là ai? Kỉ niệm nào với người bạn
đó khiến mình xúc động nhất?
- Kể về kỉ niệm đó:
+ Xảy ra ở đâu? Lúc nào? Với những ai?
+ Sự việc chính và các chi tiết.
+ Điều gì khiến em xúc động? Xúc động như thế nào?

c) Kết bài
- Em suy nghĩ gì về kỉ niệm đó?