KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH!
PHÒNG GD VÀ ĐT THỊ XÃ AN NHƠN
HỘI THI GVDG BẬC THCS
GV DỰ THI: NGUYỄN TRỌNG NHO
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG THCS NHƠN THỌ
Với câu “Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.”, chúng ta có các từ, cụm từ sau:
. gõ đầu roi xuống đất
. cai lệ
. thét
. bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ
Tình huống xuất phát

Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng. Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên.Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:
- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à ? Nộp tiền sưu ! Mau !
( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )
=> Hãy sắp xếp các từ và cụm từ đã cho thành những câu văn theo nhiều cách khác nhau miễn không làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu.

Có 6 cách thay đổi trật tự từ mà không làm thay đổi nghĩa cơ bản của câu:
(2) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.

(3) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất.

(4) Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai cệ gõ đầu roi xuống đất.

(5) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất,thét.

(6) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét.

(7) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ thét.
I. Nhận xét chung:
1. Xét VD:
=> Em có nhận xét gì về trật tự của từ trong câu?
(1) Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.
(2) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.

(3) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất.

(4) Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai cệ gõ đầu roi xuống đất.

(5) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất,thét.
(6) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét.

(7) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ thét.








Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng. Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên. Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:
- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à ? Nộp tiền sưu ! Mau !
( Ngô Tất Tố, Tắt đèn )
(1) Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.
(2) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.

(3) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất.

(4) Thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai cệ gõ đầu roi xuống đất.

(5) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất,thét.
(6) Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét.

(7) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ thét.







(1) Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.
CÁC TÁC DỤNG CỦA VIỆC SẮP XẾP TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
X
X
X
2) Cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ.
X
X
3) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất.
X
4) Thét bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất.
5) Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ gõ đầu roi xuống đất, thét.
X
6) Bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét.
X
7) Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của một người hút nhiều xái cũ, cai lệ thét.
X
X
(1) Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.
I. Nhận xét chung:
1. Xét VD:
(1) Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ.








=> Cùng một nội dung nhưng có nhiều trật tự từ thể hiện. Vậy để lựa chọn được trật tự từ thích hợp, chúng ta cần chú ý vào điều gì?
I. Nhận xét chung:
1. Xét VD:
2. Kết luận:
- Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp trật tự từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng.
- Cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp.
Bài tập nhanh:
Cho câu:
“Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều.”
(Tố Hữu, Lên Tây Bắc)
Hãy biến đổi câu thơ trên thành những câu có trật tự từ khác nhau?
Hình anh lúc nắng chiều rất đẹp.
Hình anh rất đẹp lúc nắng chiều.
Lúc nắng chiều hình anh rất đẹp.
I. Nhận xét chung:
II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ:


1. Xét VD:
VD1: Trật tự từ trong những bộ phận in đậm trong các câu dưới đây thể hiện điều gì?
a. Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng. Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên, run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
b. Thẻ của nó, người ta giữ. Hình của nó, người ta chụp rồi. […] Nó là người của người ta rồi chứ đâu còn là con của tôi ?...
(Nam Cao, Lão Hạc)

I. Nhận xét chung:
II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ:
1. Xét VD:
VD2: So sánh tác dụng của những cách sắp xếp trật tự từ trong những bộ phận câu in đậm sau:
a. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người.
(Thép Mới)
b. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ làng, giữ nước. Tre hi sinh để bảo vệ con người.
c. Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng,giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ nước. Tre hi sinh để bảo vệ con người.

Thảo luận nhóm
- Nhiệm vụ:
+ Nhóm I: VD1a
+ Nhóm II: VD1b
+ Nhóm III, IV: VD2
Thời gian thảo luận: 4 phút
Kỹ năng: Kỹ thuật khăn phủ bàn
I. Nhận xét chung:
II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ:
1. Xét VD:
VD1:
a. Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng. Ủê oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên, run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
b. Thẻ của nó, người ta giữ. Hình của nó, người ta chụp rồi. […] Nó là người của người ta rồi chứ đâu còn là con của tôi ?...

VD2:
a. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín.
(Thép Mới)
b. Tre giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ làng, giữ nước.

c. Tre giữ làng,giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ nước.

Thể hiện thứ tự trước sau về
hành động của nhân vật.
- Th? hi?n quan h? th? b?c
trong quan h?: cai l? l?n hon v?
vai xó h?i d?i v?i ngu?i nh� lớ
tru?ng
Trỡnh t? xu?t hi?n tru?c sau c?a
cỏc nhõn v?t theo quan sỏt c?a
anh D?u
Trỡnh t? xu?t hi?n c?a cỏc d?
v?t th? hi?n quy?n l?c c?a
ngu?i c?m.
Ví dụ 1a:
Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng. Ủê oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên, run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng.
Thẻ của nó và hình của nó
được đưa lên đầu câu nhằm
nhấn mạnh, nêu bật tầm
quan trọng của thẻ và hình
Ví dụ 1b:
b. Thẻ của nó, người ta giữ. Hình của nó, người ta chụp rồi. […] Nó là người của người ta rồi chứ đâu còn là con của tôi ?...

a.Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. (Thép Mới, Cây tre Việt Nam)
b.Tre giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ làng, giữ nước.
c.Tre giữ làng, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ nước.
VD2: So sánh tác dụng của những cách sắp xếp trật tự từ:
Hiệu quả diễn đạt cao hơn vì có nhịp điệu, đảm bảo hài hòa về ngữ âm (nhịp 2/2/4/4, TB/TT/TTBB/TBTT)
Nhấn mạnh hình ảnh, liên kết với các câu khác, chưa hài hòa về ngữ âm.
Nhấn mạnh hình ảnh, liên kết với các câu khác, chưa hài hòa về ngữ âm.

=>Từ việc xét các VD1,VD2 và các VD ở mục I, em hãy nêu những tác dụng cụ thể của việc sắp xếp trật tự từ trong câu.

2. Kết luận: Trật tự từ trong câu có thể:
I. Nhận xét chung:
II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ:
1. Xét VD:
- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật , hiện tượng, hoạt động, đặc điểm…
- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng…
- Liên kết với các câu khác trong văn bản.
- Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.
Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.
( Thanh Tịnh, Tôi đi học)
? Cụm từ in màu đỏ trong đoạn văn trên dùng để làm gì?
BÀI TẬP NHANH
 Liên kết câu sau với câu trước
I. Nhận xét chung:
II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ:
III. Luyện tập:

a. Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.
Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo trình tự thời gian xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử.
(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)
Năm 40 -43 CN
Năm 225 -248
TK 13 (1288)
TK 15
TK 18
b. Đẹp vô cùng, Tổ quốc ta ơi !
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt
Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát
Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca…
(Tố Hữu, Ta đi tới )
“Đẹp vô cùng” (đảo lên phía trước)
 nhấn mạnh vẻ đẹp của Tổ quốc mới được giải phóng;
“hò ô”(đưa lên phía trước) hiệp vần “ô”(sông Lô)
 không gian mênh mang sông nước;
-Bắt vần chân “ngạt- hát”
 tạo sự hài hòa ngữ âm cho khổ thơ.
c. - Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi ở ngoài phố thế này mà gặp mật thám hay đội con gái thì khốn.
- Mật thám tôi cũng chả sợ, đội con gái tôi cũng chả cần.
(Nguyễn Công Hoan, Ngựa người, người ngựa)
tạo liên kết
với câu
đứng trước.
Mật thám
đội con gái
được
lặp
lại
VẬN DỤNG, TÌM TÒI
Ý nào sau đây không nói lên được tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ trong câu?
a. Thể hiện thứ tự nhất định, nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.
b. Làm cho sự việc được nói đến trong câu trở nên dễ hiểu hơn.
c. Liên kết câu với những câu khác trong văn bản.
d. Đảm bảo sự hài hoà về mặt ngữ âm trong lời nói.


Câu 1 và câu 2 dưới đây có gì khác nhau?
1. Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào.
2. Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa.

Khác nhau:
Câu 1: là câu miêu tả bình thường
Câu 2: đảo trật tự, vị ngữ đảo lên trước chủ ngữ
để nhấn mạnh sự ngạo nghễ, vô lối của nhân vật.


Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong câu in đậm dưới đây:
Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo
Núi không đè nổi vai vươn tới
Lá ngụy trang reo với gió đèo…
(Tố Hữu, Lên Tây Bắc)

Đảo trật tự từ để nhấn mạnh vẻ đẹp của
người chiến sĩ trên chặng đường hành
quân ra trận.
Có thể chọn một trong hai đề tài sau:
Giao thông
Môi trường
Viết đoạn văn nghị luận với
câu chủ đề có trật tự từ nhấn mạnh
được hiện tượng đã chọn!


Bộ câu hỏi định hướng năng lực


Hệ thống bài tập
SGK trang 22
Hướng dẫn tự học và chuẩn bị bài mới:
- Nắm được tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ trong câu.Lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp.
- Hoàn thành bài tập viết đoạn văn. Tìm và thử giải thích cách sắp xếp trật tự từ trong một câu văn, câu thơ cụ thể. Hoàn thành tất cả các bài tập trang 122.
*Chuẩn bị bài mới:
Tìm hiểu các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận
- Xem lại đề bài, nắm lại dàn ý của bài văn nghị luận.
- Nêu hệ thống luận điểm mà em đã sử dụng trong bài làm.
CHÀO TẠM BIỆT!
KÍNH CHÚC SỨC KHỎE QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM HS!