Kiểm tra bài cũ
Ma sát trượt phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Diện tích tiếp xúc của vật
Tốc độ của vật
Vật liệu và tình trạng của hai mặt tiếp xúc
Cả 3 đều đúng
Sai
Chính xác
Một vật lúc đầu nằm trên một mặt phẳng nhám nằm ngang. Sau khi được truyền một vận tốc đầu, vật chuyển động chậm dần vì có:
Lực ma sát
Phản lực
Lực tác dụng ban đầu
Quán tính
Sai
Chính xác
Một vật trượt trên một mặt phẳng, khi tốc độ của vật tăng thì hệ số ma sát giữa vật và mặt phẳng
 Giảm xuống
Không đổi
Tăng tỉ lệ với tôc độ của vật
Tăng tỉ lệ bình phương tốc độ của vật
Sai
Chính xác
Một người đứng trên mặt đất nằm ngang. Lực của mặt đất tác dụng lên bàn chân của người thuộc loại nào?
Trọng lực
Lực ma sát
Trọng lực và lực ma sát
Lực đàn hồi
Sai
Chính xác
Bài 14

LỰC HƯỚNG TÂM
* Nội dung bài học
I. Lực hướng tâm
1. Định nghĩa
2. Công thức
3. Ví dụ
II. Chuyển động li tâm
Tại sao vệ tinh nhân tạo bay được vòng quanh Trái Đất?
Tại sao đường ô tô và đường sắt ở những đoạn cong thường phải làm nghiêng về phía tâm cong?
Quan sát
Lực hấp dẫn
Quan sát






O


Fht
aht
m
I- LỰC HƯỚNG TÂM
1. ĐỊNH NGHĨA
- Lực ( hay hợp lực của các lực ) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm.
- Đặc điểm:
+ Phải tác dụng lên vật
+ Phương: phương của bán kính quỹ đạo tròn
+ Chiều: hướng vào tâm quỹ đạo tròn
I. LỰC HƯỚNG TÂM
2. CÔNG THỨC
 
(1) Và (2)
 
I- LỰC HƯỚNG TÂM
3. Ví dụ
-Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vệ tinh nhân tạo đóng vai trò lực hướng tâm (Fht=Fhd )
-Lực này gây ra cho vệ tinh gia tốc hướng tâm, giữ cho nó chuyển động tròn đều quanh Trái Đất
Vệ tinh chuyển động tròn đều xung quanh Trái Đất. Vậy lực nào đóng vai trò là lực hướng tâm?
Trái đất chuyển động tròn đều quanh Mặt Trời thì lực nào đóng vai trò là lực hướng tâm?
I- LỰC HƯỚNG TÂM
3. Ví dụ
Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và Mặt Trời đóng vai trò là lực hướng tâm
Lực nào đóng vai trò là lực hướng tâm?
I- LỰC HƯỚNG TÂM
3. Ví dụ
Lực ma sát nghỉ giữa vật và bàn quay đóng vai trò là lực hướng tâm. (Fht = Fmsn )
a) Lực nào đã gây ra gia tốc hướng tâm cho vật?
b) Tại sao khi bàn quay nhanh đến một mức nào đó thì vật sẽ văng ra ngoài bàn?

I- LỰC HƯỚNG TÂM
3. Ví dụ
C1
a) Lực ma sát nghỉ gây ra gia tốc hướng tâm cho vật.
b) Nếu bàn quay nhanh đến một tốc độ nào đó thì độ lớn của lực ma sát nghỉ cực đại nhỏ hơn độ lớn của lực hướng tâm cần thiết nên vật trượt trên bàn ra xa tâm quay, văng ra ngoài
I. LỰC HƯỚNG TÂM
3. Ví dụ
Khi xe ô tô, tàu hỏa đi đến đoạn đường cong, phản lực N của mặt đường không cân bằng với trọng lực P nữa. Hợp lực của hai lực này nằm ngang hướng vào tâm của quỹ đạo, làm ô tô, tàu hỏa chuyển động dễ dàng
Lực nào đóng vai trò là lực hướng tâm?
Hợp lực của phản lực N và trọng lực P khi xe qua đường cong đóng vai trò là lực hướng tâm.

Lực hướng tâm có phải là một loại lực mới không?
Lực hướng tâm không phải là một loại lực mới mà chỉ là một trong các lực chúng ta đã học hay hợp lực của các lực đó, nó gây ra gia tốc hướng tâm nên được gọi là lực hướng tâm.

II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM
1. Định nghĩa
Thế nào là
chuyển động li tâm?
Chuyển động li tâm là chuyển động lệch ra khỏi quỹ đạo tròn theo phương tiếp tuyến với quỹ đạo của vật
Lực ma sát nghỉ cực đại nhỏ hơn lực hướng tâm cần thiết ( Fht = mꞷ2r)

II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM
2. Ứng dụng

Máy vắt li tâm
Giải thích
Đặt vải ướt vào trong cái lồng làm bằng lưới kim loại của máy vắt
Khi cho máy quay nhanh, lực liên kết giữa nước và vải không đủ lớn để đóng vai trò lực hướng tâm.
Khi ấy, nước tách ra khỏi vải thành giọt nước và bắn ra ngoài theo lỗ lưới
II. CHUYỂN ĐỘNG LI TÂM
3. TÁC HẠI
Xe qua chỗ rẽ mà chạy nhanh quá sẽ bị trượt li tâm dễ gây tai nạn
Giải thích
Nếu đến chỗ rẽ bằng phẳng mà ô tô chạy nhanh quá, thì lực ma sát nghỉ cực đại không đủ lớn để đóng vai trò lực hướng tâm giữ cho ô tô chuyển động tròn. Ô tô sẽ trượt li tâm, dễ gây ra tai nạn giao thông
Lực hướng tâm là lực ( hay hợp lực của các lực ) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây ra cho vật gia tốc hướng tâm
Đặc điểm:
+ Phải tác dụng lên vật
+ Phương: phương của bán kính quỹ đạo tròn
+ Chiều: hướng vào tâm quỹ đạo tròn
 
Lực hướng tâm không phải là một loại lực mới mà chỉ là một trong các lực chúng ta đã học hay hợp lực của các lực đó, nó gây ra gia tốc hướng tâm nên được gọi là lực hướng tâm
Chuyển động li tâm là chuyển động lệch ra khỏi quỹ đạo tròn theo phương tiếp tuyến với quỹ đạo của vật
Máy vắt li tâm
Giảm tốc độ xe khi đi qua đường cong để tránh trượt li tâm gây tai nạn


Bài tập
Củng cố kiến thức
Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Next
Câu 1: Chọn phát biểu sai:
Vệ tinh nhân tạo chuyển động tròn đều quanh Trái Đất do lực hấp dẫn đóng vai trò lực hướng tâm
Xe chuyển động vào một đoạn đường cong (khúc cua) , lực đóng vai trò hướng tâm luôn là lực ma sát
Xe chuyển động đều trên đỉnh một cầu võng, hợp lực của trọng lực và phản lực vuông góc đóng vai trò lực hướng tâm
Vật nằm yên đối với mặt bàn nằm ngang đang quay đều quanh trục thẳng đứng thì lực ma sát nghỉ đóng vai trò lực hướng tâm


Back
Câu 2:Một vật khối lượng m đang chuyển động tròn đều trên một quỹ đạo bán kính r với tốc độ góc ω. Lực hướng tâm tác dụng vào vật là:
 
Back
Câu 3:Một vật đang chuyển động tròn đều dưới tác dụng của lực hướng tâm F. Nếu r gấp hai lần so với trước và đồng thời giảm v còn một nửa thì so với ban đầu Fht

Giảm 8 lần
Giảm 4 lần
Giảm 2 lần
Không thay đổi
Back
Câu 4: Một vật nhỏ khối lượng 150 g chuyển động tròn đều trên quỹ đạo bán kính 1,5 m với tốc độ dài 2 m/s. Độ lớn lực hướng tâm gây ra chuyển động tròn của vật là
0,13 N
0,2 N
1,0 N
0,4 N
Back
Câu 5:Một vật nhỏ khối lượng 250 g chuyển động tròn đều trên quỹ đạo bán kính 1,2 m. Biết trong 1 phút vật quay được 120 vòng. Độ lớn lực hướng tâm gây ra chuyển động tròn của vật là
47,3 N
3,8 N
4,5 N
46,4 N
Back