CÁC EM HỌC SINH LỚP 6C
MÔN NGỮ VĂN
NHIỆT LIỆT CHÀO ĐÓN
Giáo viên: Trần Thanh Tâm
Trường THCS Bắc Lệnh- TP Lào Cai
Năm học: 2019-2020
KIểM TRA BàI Cũ
H: Đọc thuộc lòng hai khổ thơ của bài “Đêm nay Bác không ngủ” của nhà thơ Minh Huệ và nêu nội dung của hai khổ thơ đó?
Câu 1 : Trong một lần đi liên lạc về, gặp lính địch phục kích, anh đã nhanh trí nhử bọn địch nổ súng về phía mình. Nhờ tiếng súng báo động ấy, các đồng chí cán bộ ở gần đó tránh thoát lên rừng. Song, anh đã bị trúng đạn và hi sinh tại chỗ, ngay bờ suối Lê-nin. Năm ấy anh vừa tròn 14 tuổi. Anh là ai ?
Câu 2 : Trong cuộc mít tinh kỉ niệm khởi nghĩa Yên Bái ngày 9-2-1931, anh là người đã bắn chết tên thanh tra mật thám Pháp Lơ- grăng để bảo vệ đồng chí diễn thuyết của mình. Anh là đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên của Đoàn ta. Anh là ai ?
=> Lý Tự Trọng
Câu 3 : Mới 12 tuổi, chị đã theo anh trai tham gia hoạt động cách mạng. Năm 14 tuổi (1949) chị đã dùng lựu đạn giết một tên quan ba Pháp và làm bị thương 20 tên lính ngay tại vùng Đất Đỏ. Chị bị địch bắt, giam cầm ở Côn Đảo, bị tra tấn dã man nhưng vẫn hồn nhiên, vui tươi, ngay cả khi bị đưa ra trường bắn. Chị là ai ?
=> Võ Thị Sáu
Câu 4 : Anh là người đã cứu bạn mình và các em nhỏ trong trận ném bom tàn khốc của giặc Mĩ. Trên đường đưa các em nhỏ về hầm trú ẩn, anh đã bị một viên bom bi bắn vào lưng. Vết thương quá nặng, anh đã hi sinh vào lúc 2 giờ sáng ngày 5-4-1965. anh là ai ?
=> Nguyễn Bá Ngọc
Hình ảnh đội TNTP Hồ Chí Minh
TỐ HỮU
Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành (1920 - 2002), quê ở Thừa Thiên Huế. ễng là nhà cách mạng, nhà thơ lớn của thơ ca cách mạng Việt Nam.
2.Tỏc ph?m:
Đọc và thảo luận chú thích.
1.Tác giả:
Hoàn cảnh sáng tác:
Bµi th¬ “Lượm” s¸ng t¸c n¨m 1949, trong thêi k× kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p ( 1946- 1954).
Tố Hữu, tên thật là Nguyễn Kim Thành (4 tháng 10 năm 1920 – 9 tháng 12 năm 2002), quê Thừa Thiên Huế. Ông là một tác gia có vị trí đặc biệt quan trọng, một nhà thơ tiêu biểu của dòng thơ cách mạng Việt Nam. Ông đã từng giữ các chức vụ quan trọng trong hệ thống chính trị của Việt Nam như Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó Chủ tịch thứ Nhất Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
"Một đồng chí ở Thừa Thiên ra kể cho tôi nghe nh?ng tấm guong chiến đấu dũng cảm ở quê nhà và cho tôi biết tin về cháu Lu?m. Nó là con một chú em họ của tôi. Nó đi liên lạc cho đơn vị, trong khi đua thuư qua một cánh đồng, cháu bị trúng đạn, hy sinh khi mới 14 tuổi. Tôi viết bài thơ Lu?m, thấy nhuư còn đâu đây dáng điệu dễ thuong khuôn mặt còn trẻ con nhung rất cứng cỏi của nó."
(Tố H?u. Nhớ lại một thời, NXB Văn học - 2000)
Nhà thơ có lần tâm sự :
T? H?u nam 1949

II. Bố cục:
- Chia 3 phần.
Phần 1: (5 khổ thơ đầu): Hình ảnh Lượm trong lần gặp gỡ tình cờ với nhà thơ.
- Phần 2: (khổ tiếp): Câu chuyện Lượm làm nhiệm vụ và hi sinh.
- Phần 3: (2 khổ cuối): Hình ảnh Lượm còn sống mãi.
III. Tìm hiểu văn bản
Lượm trong lần gặp gỡ tình cờ với nhà thơ.
Ngày Huế đổ máu 
Chú Hà Nội về, 
Tình cờ chú, cháu
Gặp nhau Hàng Bè

Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh 
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh

Ca-lô đội lệch 
Mồm huýt sáo vang 
Như con chim chích 
Nhảy trên đường vàng... 

- Cháu đi liên lạc
Vui lắm chú à 
Ở đồn Mang Cá
Thích hơn ở nhà! 

Cháu cười híp mí, 
Má đỏ bồ quân: 
- Thôi chào đồng chí! 
Cháu đi xa dần... 

H. Trong bu?i g?p g? v?i tỏc gi?, hỡnh ?nh Lu?m hi?n lờn nhu th? n�o?(d?c di?m nhõn v?t: dỏng di?u, trang ph?c, c? ch?, l?i núi, vi?c l�m)
PHIẾU HỌC TẬP
HÌNH ẢNH NHÂN VẬT LƯỢM (khổ 2,3,4,5)
PHIẾU HỌC TẬP
HÌNH ẢNH NHÂN VẬT LƯỢM (khổ 2,3,4,5)
Hình dáng: nhỏ bé, nhanh nhẹn, ngây thơ, tinh nghịch (từ láy gợi hình)
Trang phục: miêu tả, từ láy, trang phục riêng của các chú bé đi liên lạc.
Cử chỉ: nhanh nhẹn, tươi vui, hồn nhiên, yêu đời.
Lời nói: Tự nhiên, chân thật, thích thú với công việc.
- So sỏnh Lu?m nhu con chim chớch nh?m nh?n m?nh v? d?p h?n nhiờn trong sỏng, vui tuoi, bộ b?ng non n?t m� nhanh nh?n. Chỳ bộ lo?t cho?t dú vuon mỡnh l?n d?y trờn con du?ng khỏng chi?n r?t gian nan, nguy hi?m.
? Khi phác họa nhân vật Lượm, tác giả sử dụng nghệ thuật gì?
So sánh
?Tại sao tác giả lại so sánh Lượm như con chim chích?
Với thể thơ bốn chữ, nhịp thơ nhanh, sử dụng từ láy giàu sức gợi hình, lựa chọn chi tiết miêu tả đặc sắc kết hợp với hình ảnh so sánh. Làm nổi bật hình ảnh một em bé liên lạc nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, hồn nhiên, vui tươi, yêu đời, say mê tham gia công tác kháng chiến.
 
H: Ngoài chú bé Lượm em còn biết những anh hùng yêu nước nhỏ tuổi nào khác. Hãy kể tên những anh hùng mà em biết?Để tiếp bước các anh hùng đó em phải làm gì khi cò ngồi trên ghế nhà trường?
Những anh hùng yêu nước như: Thánh Gióng, Trần Quốc Tuấn, Kim Đồng, Vừ A Dính, Lê Văn Tám, Võ Thị Sáu,…
Kim Đồng: là một trong 5 đội viên của đội nhi đồng cứu quốc thôn Nà Mạ. Anh sớm giác ngộ lí tưởng cách mạng, làm các công việc như: canh gác, chuyển thư từ, đưa đường cho các cán bộ lọt qua sự bao vây của thù địch. Kim Đồng hi sinh năm 1943, khi ấy anh vừa tròn 14 tuổi
Vừ
A
Dính
Vừ A Dính là con trong một gia đình có truyền thống cách mạng, ngay từ nhỏ cậu đã là một cậu bé gan dạ, dũng cảm và nhanh nhẹn. Khi lọt vào tay giặc, Dính lừa giặc khiêng mình đi hết núi này đến núi khác, sau đó khi biết mình bị lừa, giặc đã xả đạn liên tiếp vào ngực Dính, sau đó treo xác trên cây đào cổ thụ. Lúc này Dính chưa tròn 15 tuổi
Lê Văn Tám là một cậu bé hiền lành, nhút nhát nhưng cũng rất quả cảm. Tám chính là ngọn đuốc sống, tự châm lửa vào thân mình và chạy vào phá kho đạn của giặc. Tám đã anh dũng hi sinh khi tuổi đời con rất trẻ.
Hướng dẫn học bài
* Bài cũ: Học thuộc lòng bài thơ, nắm được các biện pháp nghệ thuật khi miêu tả về Lượm trong bài thơ, qua đó nêu được cảm nhận về chú bé Lượm.
* Bài mới: Chuẩn bị bài theo yêu cầu phần d, e, g, h trong mục 2 (tr.58,59) và bài tập 1 phần HĐ luyện tập (tr.61)
Bài 23 - Tiết 94 (Tiết 2)
LƯỢM (Tố Hữu)
KIỂM TRA BÀI CŨ
H: Đọc thuộc lòng bài thơ Lượm? Nêu những biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng trong khổ thơ
1-> 5, qua đó nêu cảm nhận của em về chú bé Lượm?

II. Tìm hiểu văn bản.
1. Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờ với tác giả.
2. Sự hy sinh của Lượm.
* Chuyến đi liên lạc cuối cùng của Lượm
“Một hôm nào đó….
…Vụt qua mặt trận
Đạn bay vèo vèo…
Sợ chi hiểm nghèo…
… Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi, Lượm ơi!
Chú đồng chí nhỏ
Một dòng máu tươi!...
…Lượm ơi, còn không?
+ Hoàn cảnh: đạn vèo vèo.. -> Sự khốc liệt của chiến tranh.
+ Tinh thần chiến đấu: sợ chi hiểm nghèo?
- Động từ mạnh, câu hỏi tu từ diễn tả hành động dũng cảm, coi thường mọi hiểm nguy, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của chú bé Lượm.
- Ra thế Lu?m ơi !...
- Thôi rồi, Lu?m ơi!
- Lư?m ơi, còn không ?
Câu thơ tách làm hai dòng nhu góy l�m dụi -> thái độ sững sờ trưu?c tin Lư?m hi sinh.
Câu cảm thán ngắt làm hai vế -> Bộc lộ cảm xúc nghẹn ngào đau xót, tiếc thuong.
? Nhận xét cấu tạo của các câu thơ và nêu tác dụng trong việc bộc lộ cảm xúc của tác giả ?
Câu hỏi tu từ : bộc lộ cảm xúc đau xót, ngỡ ngàng không muốn tin rằng Lư?m không còn nữa.
Ra thế
Lươm ơi!...
=> Câu thơ bị ngắt đôi làm hai dòng, nhu b? góy dụi th? hi?n s? h?ng h?t, dau d?n xút xa b�ng ho�ng c?a tác giả khi nghe tin Lu?m hi sinh.
Thôi rồi, Lượm ơi!
=>Thể hiện sự đau đớn trước sự ra đi của Lượm
Lượm ơi, còn không?
=> Dòng thơ được tách thành nột khổ với câu hỏi tu từ
xoáy vào lòng người nỗi buồn đau, không muốn tin
vào sự thật nghiệt ngã.
Em có nhận xét gì về cấu tạo và tác dụng của những dòng thơ sau?
HĐ cặp đôi 3p: Chỉ ra những câu thơ, khổ thơ có cấu tạo đặc biệt? Tác dụng?
Ra thế
Lượm ơi!...
- Sử dụng câu cảm thán, câu thơ bị ngắt làm đôi, diễn tả sự đau xót đột ngột như một tiếng nấc nghẹn ngào của nhà thơ.
Vụt ; vèo vèo
Sợ chi hiểm nghèo?
- Sử dụng động từ mạnh, câu hỏi tu từ diễn tả hành động dũng cảm, coi thường mọi hiểm nguy, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của chú bé Lượm.
Thôi rồi! Lượm ơi!..
- Câu cảm thán bộc lộ tiếng kêu thảng thốt đau đớn, bất lực của nhà thơ trước sự hy sinh của Lượm.
Lượm đã hy sinh, em yên nghỉ ở đâu? Ta tưởng như Lượm đang làm gì?
Trong bài thơ, tác giả đã gọi Lượm bằng những từ ngữ xưng hô khác nhau. Hãy chỉ rõ và nêu tác dụng của việc sử dụng các từ ngữ ấy?
Trong bài, tác giả gọi Lượm bằng nhiều đại từ xưng hô khác nhau. Sự thay đổi đó thể hiện những sắc thái quan hệ và tình cảm trong từng trường hợp.
+ Chú bé : Cách gọi chung, thể hiện sự thân mật nhưng chưa gần gũi.
+ Cháu :Biểu lộ tình cảm gần gũi, thân thiết như ruột thịt nên được
sử dụng nhiều lần.
+ Chú đồng chí nhỏ: Vừa thân thiết, trìu mến, vừa trang trọng
với một chiến sĩ nhỏ tuổi.
+ Lượm ơi !: gọi tên trực tiếp, dùng khi tình cảm, cảm xúc của tác giả
lên cao độ, kèm theo các từ cảm thán " Thôi rồi, Lượm ơi !"
  Bằng bút pháp tả thực, những câu thơ được cấu tạo đặc biệt, kết hợp câu cảm thán, động từ mạnh, tác giả đã thể hiện sự đau đớn, xót xa trước sự hi sinh của Lượm. Sự hy sinh ấy thật thiêng liêng, cao cả, linh hồn em đã hoá thân vào quê hương đất nước.

 3. Hình ảnh Lượm ở khổ cuối bài thơ.
Chú bé loắt choắt
...Cái đầu nghênh nghênh
Hình ảnh Lượm được điệp lại ở hai khổ thơ cuối nhằm khẳng định Lượm còn sống mãi trong lòng nhà thơ, và trong lòng mọi người, Lượm trở thành bất tử.
 
 IV. Tổng kết:
1. Nghệ thuật: Thể thơ bốn chữ, nhiều từ láy gợi hình giàu âm điệu. Kết hợp miêu tả, kể chuyện, biểu hiện cảm xúc.
2. Nội dung: Bài thơ khắc họa hình ảnh chú bé liên lạc Lượm vui vẻ, hồn nhiên, vui tươi hăng hái, dũng cảm. Lượm hi sinh nhưng hình ảnh em còn mãi với quê hương đát nước và trong lòng mọi người.
* Ý nghĩa: Bài thơ khắc hoạ hình ảnh một chú bé hồn nhiên, dũng cảm hi sinh vì nhiệm vụ K/C. Đó là một hình tượng đẹp trong thơ Tố Hữu. Đồng thời bài thơ đã thể hiện chân thật tình cảm mến thương và cảm phục của tác giả dành cho chú bé Lượm nói riêng và những em bé yêu nước nói chung.
V. Luyện tập
Trò chơi ô chữ
Đức tính cao đẹp nhất của chú bé Lượm là gì?
Hướng dẫn học bài:
Bài cũ: Học thuộc bài thơ, chỉ ra được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài.
- Bài mới: Chuẩn bị: Phép hoán dụ: soạn bài theo câu hỏi trong SGK.
LƯỢM
Tác giả
Tố Hữu (Nguyễn Kim Thành), sinh 1920-2002,
quê tỉnh Thừa Thiên Huế.
Nhà cách mạng, nhà thơ lớn của VHHĐ Việt Nam
Tác phẩm
Năm 1949, thời kì kháng chiến chống Pháp
Bố cục
3 phần
Nội dung
1. Lượm trong lần đầu gặp gỡ (5 khổ đầu)
2. Lượm chiến đấu, hy sinh
3. Lượm sống mãi
Dáng điệu
Cử chỉ
Lời nói
Trang phục
Cái xắc xinh xinh Ca lô đội lệch
Huýt sáo, Cuười híp mí
Cháu đi liên lạc ;Vui lắm chú à ; Thôi chào đồng chí !
Loắt choắt
Thoăn thoắt, nghênh nghênh,
Vụt
Sợ chi hiểm nghèo?
Câu hỏi tu từ
Đạn bay vèo vèo
Thơ bốn chữ; PTBĐ: biểu cảm, tự sự, miêu tả
-> Công việc nguy hiểm
-> Đéng t¸c nhanh ,døt kho¸t, dòng c¶m cña Lư­îm .
Trong lòng tác giả
Với non sông đất nước
Điệp khúc, nhắc lại đầu văn bản -> kết cấu vòng tròn
-Nhanh như cắt:
1. Chó bÐ
2. Ch¸u, Lượm
3. §ång chÝ
4. Chú đồng chí nhỏ
A
B
B. C¸ch gäi cña mét người lín víi mét em trai nhá, thÓ hiÖn th©n mËt nhưng ch­ưa ph¶i gÇn gòi l¾m
A. Coi Lượm như­ mét người ®ång chÝ, mét người b¹n ngang hµng, g¾n bã víi m×nh trong nhiÖm vô chung
C . C¸ch gäi võa th©n thiÕt, tr×u mÕn , võa tr©n träng, b×nh ®¼ng víi mét chiÕn sÜ nhá tuæi.
D. ThÓ hiÖn t×nh c¶m gÇn gòi, th©n thiÕt nh­ư người th©n, ruét thÞt trong gia ®×nh.
Em thử nối từ ở cột A với ý ở cột B sao cho phù hợp ?
CÂU HỎI, BÀI TẬP CỦNG CỐ: