KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Phó từ là gì? Cho vài ví dụ
* Các loại phó từ thường gặp
Là những từ đi kèm động từ, tính từ để bổ sung
ý nghĩa cho động từ, tính từ .
Ví dụ : đang học, rất đẹp
Phó từ
- Chỉ quan hệ thời gian : đã , sẽ , đang …
- Chỉ mức độ : rất, quá, lắm, hơi..
- Chỉ sự tiếp diễn : vẫn, còn , cứ, cũng…
- Chỉ sự phủ định : không , chưa , chẳng..
- Chỉ sự cầu khiến : hãy, đừng , chớ..
SO SÁNH
Tiết 79
a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)
I. So sánh là gì?
a. Trẻ em được so sánh như búp trên cành.
Non nớt, bụ bẫm, cần được nâng niu chăm sóc.
Có nét tương đồng.
Thể hiện tình cảm yêu mến, chứa chan hi vọng.
Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
b. [...] Trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
(Đoàn Giỏi)
SO SÁNH
1. Ví dụ 1 (Sgk tr 24)
Thể hiện lòng yêu mến tự hào về vẻ đẹp
hùng vĩ của thiên nhiên
Cao, dài, chắc chắn, vững chãi, hùng vĩ
Có nét tương đồng.
Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
b. Rừng đước được so sánh như hai dãy trường thành vô tận.
SO SÁNH

Con mèo vằn vào tranh, to hơn cả con hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến. (Tạ Duy Anh)

-> Nét giống nhau: hình dáng đều có vằn, sọc đen, vàng.
-> khác nhau: tính nết. Mèo hiền lành, hổ dữ tợn.
=> Nêu lên vẻ ngoài giống nhau nhưng tính nết khác nhau để nhấn mạnh sự đáng yêu, hiền lành, dễ thương của chú mèo vằn.
2. Ví dụ 2 (Sgk tr 24)
SO SÁNH
I. So sánh là gì?
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
3. Ghi nhớ Tr 24- SGK)
SO SÁNH
I. So sánh là gì?
1. Ví dụ 1
2. Ví dụ 2
Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong
các câu đã dẫn ở phần I vào mô hình phép so sánh
dưới đây:
Trẻ em
như
búp trên cành
dựng lên cao
ngất
như
hai dãy trường
thành vô tận
=> Phép so sánh (đầy đủ) có 4 phần
Rừng đước
SO SÁNH
II. Cấu tạo của phép so sánh
(Non nớt cần được bảo vệ)
1. Mô hình cấu tạo đầy đủ của một phép so sánh gồm:
- Vế A (nêu tên sự vật, sự việc được so sánh)
- Vế B (nêu tên sự vật, sự việc dùng để so sánh với sự vật, sư việc nói ở vế A)
- Từ ngữ chỉ phương diện so sánh
- Từ ngữ chỉ ý so sánh (gọi tắt là từ so sánh)
SO SÁNH
II. Cấu tạo của phép so sánh
2. Các từ so sánh: ngoài từ như còn các từ
-> là, như là, y, y như, giống như, tựa ,
tựa như….
II. Cấu tạo của phép so sánh
1. Mô hình cấu tạo của phép so sánh
SO SÁNH
- Quê hương là chùm khế ngọt
Anh em như thể tay chân
Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu
lòng mẹ
Cửu Long
chí lớn ông cha
Trường Sơn
tre mọc thẳng
như
con người
Vế B
(sự vật dùng để so sánh)
Từ so sánh
Phương diện so sánh
Vế A
(sự vật được so sánh)
* Chú ý: Trong thực tế mô hình cấu tạo nói trên có thể biến đổi ít nhiều:
- Các từ ngữ chỉ phương diện so sánh và chỉ ý so sánh có thể được lược bớt.
- Vế B có thể được đảo lên trước vế A cùng với từ so sánh.

không chịu khuất
II. Cấu tạo của phép so sánh
SO SÁNH
bao la sóng trào
(Cao, lớn, rộng)
III. Luyện tập: Bài tập 1/ T25- SGK.
a. So sánh đồng loại.
- So sánh người với người:
- So sánh vật với vật:
b. So sánh khác loại:
- So sánh người với vật:
So sánh cái cụ thể với
cái trừu tượng:
Thầy thuốc như mẹ hiền.
Những tán lá phượng xòe ra như chiếc dù che mưa, che nắng.
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.
Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài Biển Đông.
- So sánh vật với người:
Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.
SO SÁNH
khoẻ như …
chậm như…
trắng như…
nhanh như…
Khoẻ như voi
Khoẻ như trâu
Khoẻ như lực sĩ
Trắng như tuyết
Trắng như ngà
Trắng như bông
Chậm như rùa
Chậm như sên
Nhanh như sóc
Nhanh như cắt
Bài tập 2/ T26- SGK
SO SÁNH
Bài tập 3/ Tr 25- SGK:
a) Những câu văn có sử dụng phép so sánh trong văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” (Tô Hoài):
- Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.
- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
- Cái chàng dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.
- Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo gi-lê.
- Đến khi định thần lại, chị mới trợn tròn mắt, giương cánh lên, như sắp đánh nhau.
- Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.

b) Những câu văn có sử dụng phép so sánh trong văn bản “Sông nước Cà Mau” (Đoàn Giỏi):
- Càng đổ gần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện.
- [...] Ở đó tụ tập không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ [...]
- [...] Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên, hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.
- [...] Trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
- Những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng-sông chiếu rực trên mặt nước như những khu phố nổi.
Bài tập 3/ T25- SGK:
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
Học thuộc khái niệm so sánh, cấu tạo
phép so sánh.
Làm hoàn thiện các bài tập trang
25, 26 vào vở
Soạn bài: Quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả.