Ngữ văn 6
văn bản : Lượm
( Tố Hữu )
Mục tiêu bài học
1 kiến thức : hiểu được
Vẻ đẹp hồn nhiên vui tươi trong sáng và ý nghĩa cao cả trong sự hi sinh của Lượm
Tình cảm yêu mến, trân trọng của tác giả giành cho nhân vật Lượm
Nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả nhân vật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc
2 kĩ năng: Có khả năng
đọc diễn cảm bài thơ
Đọc – hiểu bài thơ thông qua cảm nhận một số nét nghệ thuật độc đáo ( từ láy, hình ảnh hoán dụ và đối thoại trong bài thơ)
Viết đoạn văn cảm thụ văn học
3 thái độ : trân trọng, cảm phục tấm gương dũng cảm
Một số hình ảnh về các anh hùng nhỏ tuổi trong kháng chiến của dân tộc
Vừ A Dính
Lý Tự Trọng
Đặng thùy trâm
CẤU TRÚC BÀI HỌC
Đọc tìm hiểu chung
Đọc tìm hiểu chi tiêt
Tổng kết
Luyện tập
Đi tìm tác giả
Ô cửa may mắn
Tác giả của bài thơ “ đêm nay bác không ngủ là ai?
Minh Huệ
Đọc thuộc 9 khổ thơ đầu bài đêm nay bác không ngủ?
Nêu nội dung chính bài đêm nay bác không ngủ ?
Trong bài đêm nay bác không ngủ anh đội viên thức dậy mấy lần
Nhà thơ Tố Hữu
LƯỢM
I: ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1 tác giả

Tố hữu
(1920-2002)
Cuộc đời
Tên khai sinh :
Nguyễn Kim Thành
Quê ở tỉnh :Thừa Thiên- Huế
Sinh trưởng trong một gia đình nhà nho nghèo
Sự nghiệp
Là nhà cách mạng nhà thơ lớn của thơ ca hiện đại Việt Nam
- được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996
Từ ấy
(1937-1946)
Gió lộng
(1955-1961)
Máu và hoa
(1972-1977)
Ta với ta (1999)
Việt bắc
(1946-1954)
CHẶNG ĐƯỜNG THƠ CỦA TỐ HỮU LUÔN SONG HÀNH VỚI CHẶNG ĐƯỜNG LỊCH SỬ CỦA ĐẤT NƯỚC
Ra trận
(1962-1971)
Một tiếng đờn
1992
LƯỢM
I: ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG

2 tác phẩm
A) Hoàn cảnh sang tác và xuất xứ: sang tác năm 1949 trong thời kì kháng chiến chống Pháp In trong tập thơ “Việt Bắc’’
Một đồng chí ở Thừa thiên ra kể cho tôi nghe những tấm gương dung cảm của quê nhà và cho tôi biết tên về cháu Lượm. Nó là con của một chú em họ của tôi. Từ cách mạng tháng tám nó đã về ở với tôi ở huế và cùng một số bạn nhỏ tự nguyện theo các chú bộ đội. Nó đi liên lạc cho một đơn vị và khi đưa thư qua 1 cánh đồng, cháu bị chúng đạn, hi sinh khi mới 14 tuổi…Thế là Lượm ngã xuống như 1 Kim Đồng và bao bạn nhỏ khác.Tôi viết bài thơ “Lượm’’ cảm giác như đâu đây vẫn còn dáng điệu thật dễ thương và khuôn mặt trẻ con nhưng rất cứng cỏi của nó.
Nhà thơ tố hữu đã tâm sự
Về hoàn cảnh ra đời của bài thơ như sau
Bài thơ “Lượm’’
Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè.

Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh

Ca-lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng...

- “Cháu đi liên lạc
Vui lắm chú à
Ở đồn Mang Cá
Thích hơn ở nhà!”

Cháu cười híp mí,
Má đỏ bồ quân:
- “Thôi, chào đồng chí!”
Cháu đi xa dần...

Cháu đi đường cháu
Chú lên đường ra
Đến nay tháng sáu
Chợt nghe tin nhà.
Ra thế
         Lượm ơi!

Một hôm nào đó
Như bao hôm nào
Chú đồng chí nhỏ
Bỏ thư vào bao

Vụt qua mặt trận
Đạn bay vèo vèo
Thư đề “Thượng khẩn”
Sợ chi hiểm nghèo?

Đường quê vắng vẻ
Lúa trổ đòng đòng
Ca-lô chú bé
Nhấp nhô trên đồng...


Bỗng loè chớp đỏ
Thôi rồi, Lượm ơi!
Chú đồng chí nhỏ
Một dòng máu tươi!

Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng...

Lượm ơi, còn không?

Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh

Ca-lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng...


LƯỢM
I: ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG

2 tác phẩm
A) Hoàn cảnh sang tác và xuất xứ: sang tác năm 1949 trong thời kì kháng chiến chống Pháp In trong tập thơ “Việt Bắc’’
B thể thơ :4 chữ
c) Phương thức biểu đạt : Biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu tả
Bố cục của bài thơ: Bài thơ Lượm có thể được chia thành 3 đoạn: Đoạn 1: từ đầu => “Cháu đi xa dần”: Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ tình cờ của hai chú cháu. Đoạn 2: tiếp => “Hồn bay giữa đồng”: Câu chuyện về chuyến liên lạc cuối cùng và sự hy sinh anh dũng của Lượm. Đoạn 3: còn lại: Hình ảnh Lượm vẫn còn sống mãi.
2)Đọc và tìm hiểu chi tiết
Ngày Huế đổ máu
Gợi đến 1 sự kiện lịch sử
Hình ảnh lượm trong 4 khổ thơ này được miêu tả như thế nào qua cái nhìn của người kể (trang phục, hình dáng, cử chỉ, lời nói…) sự miêu tả đã làm nổi bật ở hình ảnh lượm những nét gì đáng yêu đáng mến?
Chú bé loắt choắt
Cái xắc xinh xinh
Cái chân thoăn thoắt
Cái đầu nghênh nghênh

Ca-lô đội lệch
Mồm huýt sáo vang
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng...

- “Cháu đi liên lạc
Vui lắm chú à
Ở đồn Mang Cá
Thích hơn ở nhà!”

Cháu cười híp mí,
Má đỏ bồ quân:
- “Thôi, chào đồng chí!”
Cháu đi xa dần...

Trang phục: cái xắc xinh xinh, ca lô đội lệch. Đó là trang phục cho những chiến sĩ liên lạc thời kháng chiến chống Pháp
=> biểu hiện dễ thương, hồn nhiên và nét đẹp khỏe mạnh của chú bé Lượm
Cử chỉ: cái đầu nghênh nghênh, mồm huýt sáo vang, chạy nhảy hoạt bát trên đường, cười híp mí
=> biểu hiện của sự ngây thơ, hồn nhiên, có lẽ đo đặc thù công việc đã tạo nên cho chú bé những nét như vậy
Lời nói: “Cháu đi liên lạc. Vui lắm chú à”
=> đây là lời tâm sự rất vui vẻ, thoải mái, tự hào. Lượm không hề quan tâm tới những nguy hiểm trong công việc, phải thường xuyên đối diện với cái chết.
Những yếu tố nghệ thuật như từ láy, vần, nhịp, so sánh trong đoạn thơ góp phần khắc họa chính xác và sinh động hình ảnh của một chú bé liên lạc.
Như con chim chích
Nhảy trên đường vàng
Tổng kết
Buổi học kết thúc chúc các em chăm ngoan học giỏi