CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI GIỜ HỌC
NGỮ VĂN 9
TIẾT 9

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHÊ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Tiết 9

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHÊ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
- Bài văn thuyết minh một thứ đồ dùng thường viết ra nhằm mục đích giới thiệu công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của đồ dùng đó.
- Muốn cho văn bản thuyết minh được sinh động, hấp dẫn người ta vận dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện, tự thuật, đối thoại theo lối ấn dụ, nhân hóa hoặc các hình thức vè, diễn ca...
- Các biện pháp nghệ thuật cần được sử dụng thích hợp góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh và gây hứng thú cho người đọc.
- Muốn làm cho bài viết thêm sinh động, hấp dẫn, gây hứng thú cho người đọc, các em cần lưu ý các biện pháp nghệ thuật chỉ là yếu tố bổ trợ cho phần cốt lõi của bài văn thuyết minh là cung cấp tri thức hữu ích về đối tượng thuyết minh.
DÀN Ý CHUNG CỦA BÀI VĂN THUYẾT MINH
1. Mở bài: giới thiệu về đối thượng cần thuyết minh
2. Thân bài:
- Trình bày về nội dung của đối tượng thuyết minh:
+ Cấu tạo, tính chất, đặc điểm nổi bật.
+ ích lợi, vai trò trong đời sống xã hội.
- Trình bày ý nghĩa việc tìm hiểu đối tượng.
3. Kết bài:
- Nhận định chung về đối tượng.
- Thái độ, tình cảm, ý thức trách nhiệm bản thân đối với đối tượng thuyết minh.

CHUẨN BỊ Ở NHÀ
Đề 1: Thuyết minh về cái bút.
1.Mở bài: Giới thiệu chung về tầm quan trọng của bút bi.
Các em có thể mở bài: “Nét chữ là nết người”. Thật vậy, câu thành ngữ ngắn gọn đã đi sâu vào trong tiềm thức của mỗi người dânViệt Nam, nhắc nhở ta về học tập cũng như tầm quan trọng của nét chữ. Bởi học tập là một quá trình đầy khó khăn vất vả để xây dựng những nhân tài phục vụ cho tổ quốc ngày càng tuơi đẹp. Và trong quá trình gian nan đó, đóng góp một công lao không nhỏ chính là cây bút bi.
2. Thân bài:
a/Nguồn gốc, xuất xứ:
- Được phát minh bởi nhà báo Hungari Lazo Biro vào những năm 1930
- Ông phát hiện mực in giấy rất nhanh khô quyết định và nghiên cứu tạo ra một loại bút sử dụng mực như thế  Bút bi ra đời.
b/ Cấu tạo: gồm hai bộ phận chính:
- Vỏ bút: ống trụ tròn dài từ 14-15 cm được làm bằng nhựa dẻo hoặc nhựa màu, trên thân thường có các thông số ghi ngày, nơi sản xuất.
- Ruột bút: bên trong, làm từ nhựa dẻo, chứa mực đặc hoặc mực nước.
-Bộ phận đi kèm: lò xo, nút bấm, nắp đậy, trên ngoài vỏ có đai để gắn vào túi áo, vở.
c/. Phân loại:
- Kiểu dáng và màu sắc khác nhau tuỳ theo lứa tuổi và thị hiếu của người tiêu dùng.
- Màu sắc đẹp, nhiều kiểu dáng(có sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hoá trong bài)
-H iện nay trên thị trường đã xuất hiện nhiều thương hiệu bút nổi tiếng.
d. Nguyên lý hoạt động, bảo quản
(có sử dụng biện pháp nghệ thuật so sánh , nhân hoá trong bài viết)
- Nguyên lý hoạt động: mũi bút chứa viên bi nhỏ, khi viết lăn ra mực để tạo chữ.
- Bảo quản: cẩn thận, không để rơi bút.
đ. Ý nghĩa:
- Càng ngày càng khẳng định rõ vị trí của mình.
- Những chiếc bút xinh xinh nằm trong hộp bút thể hiện được nét thẫm mỹ của mỗi con người
- Dùng để viết, để vẽ.
- Những anh chị bút thể hiện tâm trạng, tính nết của con người. (nét chữ nết người)
 Như người bạn đồng hành thể hiện ước mơ, hoài bão... của con người.
“ Hãy cho tôi biết nét chữ của bạn, tôi sẽ biết bạn là ai.”
3. Kết bài:
- Nhận định chung về đối tượng.
- Thái độ, tình cảm, ý thức trách nhiệm bản thân đối với đối tượng thuyết minh.
ĐỀ 2
Thuyết minh về cái quạt
* Yêu cầu:
- Về nội dung: phải nêu được công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của các đồ dùng nói trên.
- Về hình thức: biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để cho văn bản hấp dẫn.
DÀN Ý:
1. Mở bài: Giới thiệu về cái quạt một cách khái quát.
2. Thân bài: Giới thiệu cụ thể về cái quạt
a. Nguồn gốc xuất xứ và chủng loại.
b. Cấu tạo, nguyên lí hoạt động.
c. công dụng của quạt.
d. Cách bảo quản.
3. Kết bài: Nhấn mạnh vai trò của quạt trong cuộc sống.
Lưu ý: Cách sử dụng biện pháp nghệ thuật trong bài văn: có thể dùng biện pháp nghệ thuật: kể chuyện, tự thuật, nhân hóa, ....
Đề bài: Thuyết minh về cái quạt.
Đề 2: Thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam.
ĐỀ 1
Thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam
* Yêu cầu:
- Về nội dung: phải nêu được công dụng, cấu tạo, chủng loại, lịch sử của các đồ dùng nói trên.
- Về hình thức: biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật để cho văn bản hấp dẫn.
Thể loại:
- Đối tượng thuyết minh:
Thuyết minh
Chiếc nón lá Việt Nam
Quy trình chằm nón bài thơ Huế
Hàng nón
DÀN Ý:
1. Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh: Chiếc nón lá Việt Nam.
2. Thân bài: Thuyết minh đối tượng
a. Nguồn gốc xuất xứ và chủng loại, những làng nghề làm nón nổi tiếng.
b. Cấu tạo của chiếc nón.
c. Qui trình làm nón.
d. Giá trị kinh tế, văn hóa, nghệ thuật của nón
e. Cách bảo quản.
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ, thái độ của em về chiếc nón lá VN.
* Trên cơ sở dàn bài đã lập, em hãy viết các phần:
Mở bài
Một đoạn phần thân bài
Kết bài
- Đoạn mở bài: Nón lá từ xưa đến nay đã trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt, chiếc nón lá có sự gắn bó với người lao động Việt Nam, hình ảnh những thiếu nữ đôi mươi mặc áo dài, đội nón lá đã trở thành biểu tượng của người Việt. Hình ảnh có sức lay động và truyền cảm hứng với bạn bè về văn hóa, con người.
- Đoạn thân bài: Chiếc nón lá ra đời từ 2500 – 3000 năm trước công nguyên. Mỗi chiếc nón lá là biểu tượng lịch sử hình thành và lưu giữ cho đến ngày nay, đã chứng tỏ được sự bền vững của sản phẩm này. Chiếc nón lá hiện diện trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt, đặc biệt là người phụ nữ, hiện diện trong các cuộc thi gìn giữ nét đẹp văn hóa.
- Đoạn kết bài: Ngày nay có rất nhiều vật dụng như mũ, ô ra đời dần dần có thể thay thế nón nhưng hình ảnh chiếc nón vẫn chiếm một vị rí quan trọng trong tâm hồn mỗi con người Việt Nam để rồi mỗi chúng ta cần có thái độ tôn trọng nét đẹp truyền thống này.
Mở bài theo cách trực tiếp:
Cách 1: Là người Việt Nam thì ai mà chẳng biết chiếc nón trắng quen thuộc, phải không các bạn? Mẹ ta đội chiếc nón trắng ra đồng nhổ mạ, cấy lúa, chở thóc,...Chị ta đội chiếc nón trắng đi chợ, chèo đò,...Em ta đội chiếc nón trắng đi học...Bạn ta đội chiếc nón trắng bước lên sân khấu...Chiếc nón trắng gần gũi thân thiết là thế, nhưng có khi nào đó bạn tự hỏi chiếnc ón trắng ra đời từ bao giờ? Nó được làm ra như thế nào? Giá trị kinh tế, văn hoá, nghệ thuật của nó ra sao?...

Cách 2: Chiếc nón trắng Việt Nam không phải chỉ dùng để che mưa che nắng mà dường như nó còn là một phần không thể thiếu đã góp phần làm nên vẻ duyên dáng cho người phụ nữ Việt Nam. Chiếc nón trắng từng đi vào ca dao: “Qua đình ngã nón trông đình/ Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu!” Vì sao chiếc nón trắng lại được người Việt Nam nói chung và người phụ nữ Việt Nam nói riêng yêu quý và trân trọng như vậy? Xin mời các bạn hãy cùng tôi thử tìm hiểu về lịch sử, cấu tạo và công dụng của chiếc nón trắng nhé!
Đề 3: Thuyết minh về cái kéo
b.1. Mở bài : Kéo là một trong những dụng cụ cần thiết cho mỗi gia đình, cơ quan, xí nghiệp.
b.2. Thân bài :
+ Kéo ra đời từ khi đồ sắt được sử dụng rộng rãi.
+ Cấu tao kéo bao gồm 2 thân và một trục xoay cố định.
+ Kéo được dùng để cắt giấy, cắt tóc, cắt sắt…
b.3. Kết bài : Cần phải biết cách sử dụng kéo đúng mục đích
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Bài vừa học:
+ Viết thêm một số đoạn văn khác trong dàn ý.
+ Xác định và chỉ ra tác dụng của biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản thuyết minh Họ nhà kim (Ngữ văn 9, tập 1, tr 16).
Chuẩn bị bài mới: Cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp.
+ Đọc các ví dụ và trả lời câu hỏi SGK/ 53.
+ Tìm lời dẫn trực tiếp và gián tiếp trong văn bản đã học.
+ Làm các bài tập phần Luyện tập sgk/ 54,55.
TẠM BIỆT CÁC EM
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!