Tập làm văn
* Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả người?
* Bài văn tả người thường có 3 phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
a. Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật)
- Về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp
mắt, hàm răng.
b. Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen,
cách cư xử với người khác).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Tập làm văn
Luyện tập tả người

Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

1) Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại
hình của người bà (mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)
Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả hai
vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và
ướm trên tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào
mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu vào
trí nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy
nhựa sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh,
dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù
trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt của bà tôi
hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI

Tập làm văn

Luyện tập tả người
Những đặc điểm ngoại hình của người bà:
Mái tóc
Đôi mắt

- đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai, xõa xuống ngực, xuống
đầu gối; mớ tóc dày khiến bà đưa chiếc lược thưa bằng
gỗ một cách khó khăn.
(Khi bà mỉm cười) Hai con ngươi đen sẫm nở ra, long
lanh, dịu hiền khó tả, ánh lên những tia sáng ấm áp,
tươi vui.

đôi má ngăm ngăm, đã có nhiều nếp nhăn nhưng
Khuôn mặt
khuôn mặt bà hình như vẫn tươi trẻ.
Giọng nói

trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông; khắc sâu vào
trí nhớ cậu bé; dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống như
những đóa hoa.

Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả ngoại hình của tác
giả? (tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế
nào?)
- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những chi tiết
tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu tả. Bài văn vì
thế ngắn gọn mà sống động, khắc họa rất rõ hình ảnh
của người bà trong tâm trí bạn đọc, đồng thời bộc lộ
tình yêu của cháu đối với bà qua từng lời tả.

2) Đọc và ghi lại những chi tiết tả người thợ rèn đang
làm việc trong bài văn sau:

Người thợ rèn
Ngồi xem anh Thận làm việc thật
thích: Có cái gì rất khỏe rất say trong
công việc của anh, sinh động và hấp dẫn lạ
thường. Này đây, anh bắt lấy thỏi thép
hồng như bắt lấy một con cá sống. Dưới
những nhát búa hăm hở của anh, con cá
lửa ấy vùng vẫy, quằn quại, giãy lên đành
đạch. Những chiếc vảy của nó bắn ra tung
tóe thành những tia lửa sáng rực. Nó
nghiến răng ken két, nó cưỡng lại anh, nó
không chịu khuất phục. Anh quặp lấy nó
trong đôi kìm sắt dài, lại dúi đầu nó vào
giữa đống than hồng.
Thổi nào ! – Anh bảo cậu thợ phụ.
Cậu thanh niên rướn người lên. Đôi
ống bễ thở phì phò. Những chiếc lưỡi lửa
liếm lên rực rỡ

- Thôi ! – Anh nói.
Cậu thợ phụ trở tay lau mồ hôi đầm
đìa trên khuôn mặt ửng hồng vì hơi nóng,
trong khi anh Thận lại lôi con cá lửa ra,
quật nó lên hòn đe và vừa hằm hằm quai
búa choang choang vừa nói rõ to: “ Này...
Này...Này...”
Cuối cùng con cá lửa đành chịu thua.
Nó nằm ưỡn dài ngửa bụng ra trên đe mà
chịu những nhát búa như trời giáng. Và
tới lúc anh trở tay ném nó đánh xèo một
tiếng vào cái chậu nước đục ngầu làm cho
chậu nước bùng sôi lên sùng sục thì nó đã
biến thành một chiếc lưỡi rựa vạm vỡ và
duyên dáng. Anh Thận chỉ liếc nhìn nó
một cái, như một kẻ chiến thắng. Và anh
lại bắt đầu một cuộc chinh phục mới.
Theo Nguyên Ngọc

Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Chi tiết trong bài tả động tác của anh thợ rèn:
- Bắt lấy thỏi thép hồng như bắt một con cá sống
- Quai những nhát búa hăm hở (khiến con cá lửa vùng vẫy,
quằn quại, giãy đành đạch, vảy bắn tung tóe thànhnhững tia lửa
sáng rực,…)
- Quặp thỏi sắt trong đôi kìm sắt dài, dúi đầu nó vào giữa đống
than hồng; lệnh cho thợ phụ thổi bễ.
- Lôi con cá lửa ra, quật nó lên đe, vừa hằm hằm quai
búa choang choang vừa nói rõ to: ”Này… Này… Này…”
- Trở tay ném thỏi sắt đánh xèo một tiếng vào chậu nước đục ngầu.
- Liếc nhìn lưỡi rựa như một kẻ chiến thắng, lại bắt đầu cuộc
chinh phục mới.

Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh thợ rèn đang
làm việc của tác giả?(tác giả đã quan sát và chọn lọc
các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của người thợ
rèn; miêu tả quá trình thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã
biến thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên dáng. Thỏi thép
hồng được ví như một con cá bướng bỉnh, hung dữ; anh
thợ rèn như một người chinh phục mạnh mẽ, quyết liệt.
Người đọc bị cuốn hút bởi cách tả của tác giả.

Bài văn hấp dẫn, sinh động.

Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Kết luận
*Khi quan sát viết một bài văn tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan sát ngoại
hình, họat động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận dụng
nhiều giác quan để quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi tiết tiêu
biểu, nổi bật, gây ấn tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng, ví von…
đồng thời kín đáo thể hiện cảm xúc của mình với nhân vật.

Tập làm văn
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

* Tác dụng của việc quan sát và chọn lọc
chi tiết để tả người là:
Tìm ra đặc điểm riêng biệt, tiêu biểu khi
miêu tả sẽ làm cho đối tượng này không
giống đối tượng khác. Bài viết sẽ hấp dẫn,
không lan man, dài dòng.

Dặn dò :
Về nhà các em viết dàn bài văn tả người than
trong gia đình em