Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

2

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:

* KHỞI ĐỘNG:
- Em hãy nêu cấu tạo của bài văn tả người?
CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN TẢ NGƯỜI
Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2.Thân bài:
a)Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc,
cặp mắt, hàm răng,…)
b)Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử với người khác,
…).
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

1) Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại hình của người bà
(mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)
Bà tôi
Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả hai vai, xõa
xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và ướm trên tay, bà đưa
một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí nhớ tôi dễ
dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống. Khi bà mỉm
cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó tả, đôi mắt ánh lên
những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm ngăm đã có nhiều nếp
nhăn, khuôn mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ.
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI
4

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Baøi vaên taû nhöõng ñaëc ñieåm ngoại hình naøo cuûa ngöôøi baø?
+ Taû maùi toùc, ñoâi maét, khuoân maët, gioïng noùi cuûa ngöôøi baø.
- Em haõy neâu töøng ñaëc ñieåm ngoaïi hình cuûa ngöôøi baø veà:
maùi toùc, ñoâi maét, khuoân maët, gioïng noùi.
( Suy nghĩ 2 phút)

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

1. Đọc bài văn sau và ghi lại những đặc điểm ngoại hình của
người bà (mái tóc, đôi mắt, khuôn mặt,...)
Bà tôi

Bà tôi ngồi cạnh tôi, chải đầu. Tóc bà đen và dày kì lạ, phủ kín cả hai
vai, xõa xuống ngực, xuống đầu gối. Một tay khẽ nâng mớ tóc lên và ướm trên
tay, bà đưa một cách khó khăn chiếc lược thưa bằng gỗ vào mớ tóc //
dày.
Giọng bà trầm bổng, ngân nga như tiếng chuông. Nó khắc sâu vào trí
nhớ tôi dễ dàng, và như những đóa hoa, cũng dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa
sống. Khi bà mỉm cười, hai con ngươi đen sẫm nở ra, long lanh, dịu hiền khó
tả, đôi mắt ánh lên những tia sáng ấm áp, tươi vui. Mặc dù trên đôi má ngăm
ngăm đã có nhiều nếp nhăn, khuôn mặt của bà tôi hình như vẫn tươi trẻ. //
Theo MÁC–XIM GO-RƠ-KI
6

Tập làm văn: Luyện tập tả người
Hai con ngươi đen sẫm nở ra,
long lanh, dịu hiền khó tả,
ánh lên những tia sáng
ấm áp, tươi vui.

Đôi mắt

Khuôn mặt

Đôi má ngăm ngăm, đã
có nhiều nếp nhăn,
khuôn mặt vẫn tươi trẻ.

Đặc điểm
ngoại hình
của người
bà.

Đen, dày kì lạ, phủ kín hai vai,
xõa xuống ngực, xuống đầu gối,
mớ tóc dày khiến bà đưa
chiếc lược thưa bằng gỗ
một cách khó khăn.

M¸i tãc
Giọng nói

Trầm bổng, ngân nga
như tiếng chuông;
khắc sâu vào trí nhớcậu bé,
dịu dàng, rực rỡ, đầy nhựa sống

7

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

8

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

- Qua việc miêu tả trên, em thấy tác giả quan sát và
chọn lọc các chi tiết như thế nào?

Tác giả ngắm bà rất kĩ, đã chọn lọc những chi tiết
tiêu biểu về ngoại hình của bà để miêu tả.
9

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả ngoại hình của tác giả? (tác giả
đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả ngắm bà rất kĩ và đã chọn lọc những chi tiết tiêu biểu
về ngoại hình của bà để miêu tả. Bài văn vì thế ngắn gọn mà sống
động, khắc họa rất rõ hình ảnh của người bà trong tâm trí bạn đọc,
đồng thời bộc lộ tình yêu của cháu đối với bà qua từng lời tả.

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023

Tập làm văn. Tiết 24: Luyện tập tả
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

người

2/ Đọc và ghi lại những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc trong bài văn sau:

Người thợ rèn
Ngồi xem anh Thận làm việc thật thích: Có cái gì rất khỏe rất say trong công việc của
anh, sinh động và hấp dẫn lạ thường. Này đây, anh bắt lấy thỏi thép hồng như bắt lấy một
con cá sống. Dưới những nhát búa hăm hở của anh, con cá lửa ấy vùng vẫy, quằn quại, giãy
lên đành đạch. Những chiếc vảy của nó bắn ra tung tóe thành những tia lửa sáng rực. Nó
nghiến răng ken két, nó cưỡng lại anh, nó không chịu khuất phục. Anh quặp lấy nó trong đôi
kìm sắt dài, lại dúi đầu nó vào giữa đống than hồng.
Thổi nào! – Anh bảo cậu thợ phụ.
Cậu thanh niên rướn người lên. Đôi ống bễ thở phì phò. Những chiếc lưỡi lửa liếm lên
rực rỡ.
Thôi! – Anh nói.
Cậu thợ phụ trở tay lau mồ hôi đầm đìa trên khuôn mặt ửng hồng vì hơi nóng, trong
khi anh Thận lại lôi con cá lửa ra, quật nó lên hòn đe và vừa hằm hằm quai búa choang
choang vừa nói rõ to: “ Này... Này...Này...”
Cuối cùng con cá lửa đành chịu thua. Nó nằm ưỡn dài ngửa bụng ra trên đe mà chịu
những nhát búa như trời giáng. Và tới lúc anh trở tay ném nó đánh xèo một tiếng vào cái
chậu nước đục ngầu làm cho chậu nước bùng sôi lên sùng sục thì nó đã biến thành một chiếc
lưỡi rựa vạm vỡ và duyên dáng. Anh Thận chỉ liếc nhìn nó một cái, như một kẻ chiến thắng.
Và anh lại bắt đầu một cuộc chinh phục mới.
Theo Nguyên Ngọc

12

L«i co
n
quËt n c¸ löa ra,
ã lªn
®
võa h
»m h» e
m
quai b
óa ch
o
võa n
ãi râ t ang choan
g
o:
" Nµy
... Nµy
...Nµy
..."

Tập làm văn
Luyện tập tả người

(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

­ b¾t
ư
h
n
g
p hån g.
Ð
h
t
i
y th á
¸ sèn
c
n
o
B¾t lÊ
mét c

óa h¨m hë
b
t
¸
h
n
g
n
÷
h
n
Quai
Trë tay nÐm thái s¾t
®¸nh xÌo mét tiÕng
vµo c¸i chËu nư­íc
®ôc ngÇu.
ư
a nh
ù
r
i
­
ì
,
l
nh×n iÕn th¾ng
c
Õ
i
L
c
kÎ ch mét cué
t
é
m
t ®Çu c míi.
¾
b
i
ô
l¹
h ph
chin

Chi tiÕt t¶ ho¹t ®éng
cña ng­ưêi thî rÌn.

QuÆp lÊy thái thÐp
trong ®«i k×m s¾t dµi,
dói ®Çu nã vµo
gi÷a ®èng than hång.
LÖnh cho thî phô thæi bÔ.

13

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

14

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

- Em có nhận xét gì về cách miêu tả anh thợ rèn đang làm việc của
tác giả?(tác giả đã quan sát và chọn lọc các chi tiết như thế nào?)
- Tác giả đã quan sát rất kĩ hoạt động của người thợ rèn; miêu tả quá trình
thỏi thép hồng qua bàn tay anh đã biến thành một lưỡi rựa vạm vỡ, duyên
dáng. Thỏi thép hồng được ví như một con cá bướng bỉnh, hung dữ; anh
thợ rèn như một người chinh phục mạnh mẽ, quyết liệt. Người đọc bị cuốn
hút bởi cách tả của tác giả.

Bài văn hấp dẫn, sinh động.

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

Những chi tiết tả người thợ rèn đang làm việc chính
là hoạt động của người thợ rèn.
Nhờ đâu mà tác giả tả được các hoạt động ấy?
Nhờ tác giả quan sát kĩ quá trình làm việc của
người thợ rèn và biết chọn lọc các chi tiết nổi bật.
16

Thứ sáu ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn
Tiết 24: Luyện tập tả người
(Quan sát, chọn lọc chi tiết)

Để viết một bài văn tả người hấp dẫn, sống động
không lan man dài dòng, các em cần lưu ý điều gì?
Ta phải quan sát thật kĩ và biết chọn lọc các chi tiết
tiêu biểu, nổi bật

17

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

Kết luận
*Khi quan sát viết một bài văn tả người, cần lưu ý:
- Xác định mục đích rõ ràng để tập trung quan sát ngoại hình, họat
động của nhân vật.
- Tập trung quan sát kĩ đối tượng định tả. Vận dụng nhiều giác quan để
quan sát.
- Quan sát, chọn lọc để đưa vào bài những chi tiết tiêu biểu, nổi bật, gây ấn
tượng.
- Khi viết cần kết hợp với nhận xét, liên tưởng, ví von… đồng thời kín đáo
thể hiện cảm xúc của mình với nhân vật.

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

* Tác dụng của việc quan sát và chọn lọc chi tiết để tả
người là:
Tìm ra đặc điểm riêng biệt, tiêu biểu khi miêu tả sẽ làm
cho đối tượng này không giống đối tượng khác. Bài viết
sẽ hấp dẫn, không lan man, dài dòng.

Thứ sáu, ngày 24 tháng 11 năm 2023
Tập làm văn:
Luyện tập tả người
(Quan sát và chọn lọc chi tiết)

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP
Về nhà quan sát và ghi lại có chọn lọc kết quả quan sát một
người em thường gặp (cô giáo, thầy giáo,người hàng xóm,…)
để lập được dàn ý cho bài văn tả người trong tiết tập làm văn
tuần 13 - Luyện tập tả người (Tả ngoại hình)