MIÊU TẢ
trong
VĂN BẢN TỰ SỰ
Tái hiện
Hình dung
Miêu tả?
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự:
Đoạn trích Hoàng Lê nhất thống chí – Ngô gia văn phái
Vua Quang Trung l?i truy?n l?y sỏu ch?c t?m vỏn, c? ghộp li?n ba t?m l�m m?t b?c, bờn ngo�i l?y rom d?p nu?c ph? kớn, t?t c? l� hai muoi b?c. Do?n kộn h?ng lớnh kho? m?nh, c? mu?i ngu?i khờnh m?t b?c, lung gi?t dao ng?n, hai muoi ngu?i khỏc d?u c?m binh khớ theo sau, d�n th�nh tr?n ch? "nh?t", vua Quang Trung cu?i voi di d?c thỳc, m? sỏng ng�y mựng 5 ti?n sỏt d?n Ng?c H?i. Quõn Thanh n? sỳng b?n ra, ch?ng trỳng ngu?i n�o c?. Nhõn cú giú b?c, quõn Thanh bốn dựng ?ng phun khúi l?a ra, khúi to? mự tr?i, cỏch gang t?c khụng th?y gỡ, hũng l�m cho quõn Nam r?i lo?n. Khụng ng? trong ch?c lỏt tr?i b?ng tr? giú nam, th�nh ra quõn Thanh l?i t? l�m h?i mỡnh.
Vua Quang Trung li?n g?p rỳt sai d?i khiờng vỏn v?a che v?a xụng th?ng lờn tru?c. Khi guom giỏo c?a hai bờn dó ch?m nhau thỡ quang vỏn xu?ng d?t, ai n?y c?m dao ng?n chộm b?a, nh?ng ngu?i c?m binh khớ theo sau cung nh?t t? xụng t?i m� dỏnh.
Quõn Thanh ch?ng khụng n?i, b? ch?y tỏn lo?n gi�y xộo lờn nhau m� ch?t. Tờn Thỏi thỳ Di?n Chõu l� S?m Nghi D?ng t? th?t c? ch?t. Quõn Tõy Son th?a th? chộm gi?t lung tung thõy n?m d?y d?ng, mỏu ch?y th�nh su?i, quõn Thanh d?i b?i.
(Ho�ng Lờ nh?t th?ng chớ)














* Các sự việc chính:
- Vua Quang Trung cho ghép ván lại, cứ mười người khiêng một bức, rồi tiến sát đến đồn Ngọc Hồi.
- Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun khói lửa.
- Quân của vua Quang Trung khiêng ván nhất tề xông lên mà đánh.
- Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.














Vua Quang Trung cho ghộp vỏn, c? mu?i ngu?i khiờng m?t b?c, r?i ti?n sỏt d?n d?n Ng?c H?i. Quõn Thanh b?n ra, khụng trỳng ngu?i n�o sau dú phun khúi l?a. Quõn c?a vua Quang Trung khiờng vỏn nh?t t? xụng lờn m� dỏnh. Quõn Thanh ch?ng d? khụng n?i, tu?ng nh� Thanh l� S?m Nghi D?ng th?t c? ch?t. Quõn Thanh d?i b?i.
Nhân vật vua Quang Trung có nổi bật không?
Trận đánh có sinh động không?
Đoạn văn bị lược bỏ yếu tố miêu tả trở nên thiếu sinh động, khô khan, kém hấp dẫn vì chỉ đơn giản kể lại sự việc.
Do?n van nh? cú y?u t? miờu t? m� tr?n dỏnh du?c tỏi hi?n c? th?, sinh d?ng, h?p d?n.











Võn xem trang tr?ng khỏc v?i,
Khuụn trang d?y d?n nột ng�i n? nang.
Hoa cu?i ng?c th?t doan trang,
Mõy thua nu?c túc tuy?t nhu?ng m�u da.
Ki?u c�ng s?c s?o m?n m�,
So b? t�i s?c l?i l� ph?n hon:
L�n thu thu? nột xuõn son,
Hoa ghen thua th?m li?u h?n kộm xanh.

(Truy?n Ki?u - Nguy?n Du)
Ch? ra cỏc y?u t? miờu t? trong do?n tho sau v� phõn tớch giỏ tr? c?a nh?ng y?u t? dú?
Đoạn văn hấp dẫn, gợi cảm, sinh động.
Bài tập trắc nghiệm:
Vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự?
A. Miêu tả cũng là phương thức chính quan trọng
như tự sự.
B. Miêu tả chỉ là yếu tố giúp người đọc hình dung
sự việc.
C. Miêu tả là yếu tố không thể bỏ được.
D. Miêu tả chỉ là yếu tố bổ trợ để câu chuyện trở
nên sinh động hấp dẫn hơn.
LƯU Ý:
* Khi được sử dụng trong văn bản tự sự, phương thức miêu tả thường bị chi phối bởi mục đích kể chuyện (tả cảnh để tạo nền, tạo tình huống cho sự việc phát triển; tả người là để khắc hoạ rõ nét đặc điểm, tính cách và bản chất của nhân vật).

Tự sự đóng vai trò chủ đạo, miêu tả chỉ đóng vai trò bổ trợ.

* Yếu tố miêu tả thường được thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh có sức gợi lớn (từ tượng thanh, tượng hình, nghệ thuật so sánh, nhân hoá…)
Y?u t? miờu t? cú th? s? d?ng trong cỏc tru?ng h?p sau:

- Miờu t? khụng gian, th?i gian.
- Miờu t? c?nh s?c thiờn nhiờn.
- Miờu t? ngo?i hỡnh, c? ch?, ngụn ng? nhõn v?t.
- Miờu t? tõm lý nhõn v?t (miờu t? n?i tõm)
II. Luyện tập:
1. Bài tập 1:
a. Yếu tố tả người:
Đầu lòng hai ả tố nga,
Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân.

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
Yếu tố miêu tả làm nổi bật vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều
b. Yếu tố tả cảnh:
Ngày xuân con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.

Dập dìu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nước áo quần như nêm.
Ngổn ngang gò đống kéo lên,
Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay.
Tà tà bóng ngả về tây,
Chị em thơ thẩn dang tay ra về.
Bước dần theo ngọn tiểu khê,
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.
Nao nao dòng nước uốn quanh,
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.
Yếu tố miêu tả làm nổi bật cảnh sắc ngày xuân.
Bài tập 2:

Dựa vào đoạn trích Cảnh ngày xuân, em hãy viết một đoạn văn kể về việc chị em Thuý Kiều đi chơi trong buổi chiều ngày thanh minh. Trong khi kể, chú ý vận dụng các yếu tố miêu tả để tả cảnh ngày xuân.
Trong dịp tiết thanh minh, ba chị em Kiều đã cùng nhau du xuân. Cảnh sắc mùa xuân thật đẹp. Ánh sáng mùa xuân rực rỡ. Trải ngút ngàn tầm mắt đến tận chân trời là màu xanh của cỏ non. Trên cành hoa lê chỉ còn vài bông lê trắng. Trong ngày thanh minh thì có lễ tảo mộ và hội đạp thanh. Mọi người hối hả, nô nức nhộn nhịp đi trẩy hội, chơi xuân. Trong ngày này, người ta rắc những thoi vàng vó và đốt tiền giấy. Đến chiều, chị em Kiều trở về, cảnh sắc mùa xuân đã khác. Trời đã về chiều. Không khí không còn náo nhiệt, đông vui. Chị em Kiều bước đi dọc theo dòng nước nhỏ. Dòng nước uốn quanh và ở cuối ghềnh có nhịp cầu nho nhỏ bắc ngang.
Bài tập:
Thêm yếu tố miêu tả hợp lí vào đoạn văn tự sự sau:
Nhân dịp thành lập trường, em có dịp về thăm trường cũ. Em đi tham quan các lớp học và thấy trường đã có nhiều đổi thay. Lúc ghé vào thăm lớp học cũ, em được gặp lại cô giáo chủ nhiệm-người cô mà em hằng yêu quý kính trọng.
Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động.
Ghi nhớ :
Vân xem trang trọng khác vời,

Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn:

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Miêu tả trong văn bản tự sự