Họ và tên: Trần Văn Tuấn
Chức vụ: Giáo viên TPT Đội TNTP Hồ Chí Minh
Đơn vị: Trường TH&THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
Xã Vạn Thắng – Tỉnh Khánh Hoà

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Bài giảng:
Hướng dẫn mật thư dùng khóa và mật thư thay thế

Giáo viên hướng dẫn: Thầy Trần Văn Tuấn

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Cùng nhau vỗ tay
và hát thật to bài
hát Lớp chúng
mình nhé các bạn

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

MỤC TIÊU
Về kiến thức
 Giúp đội viên nắm được cơ bản khái niệm, ý nghĩa, nội dung của Mật thư
 Nắm được tên gọi các dạng mật thư, thực hành giải mật thư đối với đội
viên;

Về kĩ năng
 Thực hiện được các bước giải mật thư cơ bản
 Có khả năng thực hành và thực hành nhóm

Về thái độ
 Nghiêm túc, có tinh thần trách nhiệm trong quá trình học tập và tập luyện;
 Thêm yêu tổ chức Đội và tinh thần xây dựng Đội;
 Đoàn kết với bạn bè trong quá trình tham gia học tập, tập luyện.

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

I. KHÁI NIỆM, CẤU TẠO VÀ CÁCH GIẢI MẬT THƯ
1. Khái niệm mật thư
Câu hỏi: Em hiểu như thế nào là mật thư ?
Trả lời:

Mật thư có ý nghĩa đơn giản là một bản thông tin được viết
bằng các kí hiệu bí mật hoặc bằng các kí hiệu thông thường
nhưng theo một cách sắp xếp bí mật được thỏa thuận giữa người
gửi và người nhận.
2. Cấu tạo mật thư : Gồm 2 phần: Chìa khóa và bản tin.

- Chìa khóa mật thư: Là một hình thức gợi ý cho người dịch
tìm ra hướng giải mật thư. Chìa khóa có thể là một câu thơ hoặc
một ký hiệu nào đó bằng hình vẽ.
- Ký hiệu của chìa khóa là: hoặc

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

2. Cấu tạo mật thư : Gồm 2 phần: Chìa khóa và bản tin.
- Bản tin: Là những ký tự hoặc hình vẽ, thoạt đầu có vẽ rất
khó hiểu. Sau khi nghiên cứu kỹ chìa khóa, ta sẽ tìm ra hướng giải
bằng cách đối chiếu những dữ kiện mà chìa khoá đã gợi ý. Sau khi
giải mã xong, ta sẽ được một bản văn hoàn chỉnh, ta gọi đó là:
Bạch văn.
Bạch văn: Là một văn bản hoàn chỉnh, tức là sau khi dịch
xong, ta viết ra thành một bức thư bình thường mà ai cũng có thể
đọc được.
- Quy ước: Bắt đầu bản tin: NW - Kết thúc bản tin: AR
Dùng cách viết theo quy ước điện tín: Bảng Morse trang 39
sổ tay đội viên (nếu có)

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

3. Các bước giải mật thư
Bước 1: Bình tĩnh, tự tin, sáng trí nghiên cứu khóa của mật
thư để xác định được dạng mật thư.
Bước 2: Đặt ra nhiều giả thiết và chọn cách giải phù hợp.
Bước 3: Sau khi giải xong, phải ghi chép thành bản văn
hoàn chỉnh.

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

II. CÁC DẠNG MẬT THƯ
1. Mật thư dùng khóa:
Ví dụ 1:

: Nếu được ngọc hãy mang về

NW: FOAHC - FGNWUM - JIADD - JIOOH - FNAODD. AR
Cách giải: Đọc ngược từng từ bắt đầu từ chữ cái đầu tiên của
bản tin.
Đáp án: CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI ĐOÀN
Ví dụ 2:

: Hãy chạy ngược về nơi bắt đầu
NW: UÊY - HNÍK - ỒH - CÁB . AR

Cách giải: Đọc ngược văn bản từ những chữ cái cuối văn
bản về lại đầu văn bản.
Đáp án: BÁC HỒ KÍNH YÊU

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

1. Mật thư dùng khóa:
Ví dụ dạng mật thư bỏ chữ (sổ tay đội viên trang 35 ví dụ 2)
Ví dụ :

: Bò con bỏ chạy
NW: BDDBOWBIJ/BOWR/TBRBAMJ/CBUBOOIS. AR

Cách giải: Bò con nghĩa là con Bê: là chữ B, bỏ chạy tức là
chữ B sẽ không có mặt trong bản tin, chỗ nào có chữ B sẽ bị gạch
bỏ và đáp án là
Đáp án: ĐỢI Ở TRẠM CUỐI

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

2. Mật thư thay thế
2.1. Chữ thay số

Ví dụ 1:

: Anh ấy là một chiến sĩ giải phóng quân

NW: 21,2,2,22,23/7,5,14,22,23 . AR
Cách giải 1: Bằng cách sử dụng bảng mẫu tự 26 chữ cái

Căn cứ vào chìa khóa ta chú ý chữ Anh trong tiếng việt đọc là chữ N
thì ta tìm được khóa là N=1. Đầu tiên chúng ta viết ra dãy chữ cái theo thứ
tự từ A đến Z sau đó ta lần lượt bắt đầu thế từ N=1, O=2,…,M=26 vào bảng
mẫu tự 26 chữ cái Anphabel để dịch được bản tin.
A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26
N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W X

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13

Đáp án: HỘI TRẠI

Y

Z

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Cách giải 2: Bằng cách sử dụng
vòng đĩa xoay.
Tương tự như cách giải 1 ta
tìm được N=1, bắt đầu sử dụng
vòng đĩa như sau, ta quay vòng
tròn số sao cho số 1 trùng với
chữ N ở vòng ngoài cùng thì
nhìn vào dãy số bản tin cho
trước chúng ta đối chiếu vào
vòng xoay, số 21 tương ứng với
chữ H, số 2 là chữ O, ... Và cứ
như thế chúng ta sẽ có được
bản tin là: HỘI TRẠI

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Ví dụ 2:

: Em tôi 16 trăng tròn
NW: 12,10,14/ 5,5,16,16,15,8,7 . AR

Cách giải: Căn cứ vào chìa khóa ta tìm được khóa là O=16
sau đó ta lần lượt bắt đầu thế từ O=16, P=17…,N=15 vào bảng mẫu
tự 26 chữ cái Anphabel để dịch được bản tin.
A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

2

3

4

5

6

7

8

9

10 11 12 13 14

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W X

L

Y

M

Z

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 1

Đáp án: KIM ĐỒNG

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

2.2. Chữ thay chữ

Một số từ khóa thường gặp
A: Người đứng đầu (vua, anh cả, …át xì, ây
B: Bò, bi, 13
C: Cê, cờ, trăng khuyết
D: Dê, đê
E: E thẹn, 3 ngược, tích
F: Ép, huyền
G: Giờ, ghê, gà
H: Hắc, đen, thang, hờ, hát
I: Cây gậy, ia, ai, số một
J: Dù, gì, móc, boy, nặng
K: Già, ca, kha, ngã ba số 2
L: En, eo, cái cuôc, lờ
M: Em, mờ

N: Anh, nờ
O: Trăng tròn, bánh xe, trứng
P: Phở, phê, chín ngược
Q: Cu, rùa, quy, ba ba, bà đầm
R: Hỏi
S: Ếch, Việt Nam, số 2 ngược
T: Tê, ngã ba số 1, te
U: Mẹ, you
V: Vê, vờ, hai
W: Oai, kép, anh em song sinh
X: Kéo, ích, ngã tư
Y: Ngã ba số 3
Z: Kẽ ngoại tộc, anh nằm co

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Ví dụ 1:

: Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần
NW: sgzmg - mhddm . AR

Cách giải thứ 1: Bằng cách sử dụng bảng mẫu tự 26 chữ cái
Từ khóa ẩn trong câu tục ngữ trên là Anh, Em. Ta thấy trong tiếng
việt cách đọc Anh là chữ N, Em là chữ m nên khóa là N=m. Sau đó ta lần
lượt bắt đầu thế từ N=m, O=n,…,M=l vào bảng mẫu tự 26 chữ cái
Anphabel để dịch được bản tin.
A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

z

a

b

c

d

e

f

g

h

i

j

k

l

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W X

Y

Z

m n

o

p

q

r

s

t

u

v

w x

y

Đáp án: THANH NIÊN

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Cách giải 2: Bằng cách sử dụng
vòng đĩa xoay.
Tương tự như cách giải 1 ta
tìm được N=m, bắt đầu sử dụng
vòng đĩa như sau, ta quay vòng
tròn chữ N hoa trùng với chữ m
thường. Đối chiếu các chữ
trong bản tin cho trước chúng
ta có chữ s=T, g=H, ... Và cứ
như thế chúng ta sẽ có được
bản tin là: THANH NIÊN

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Ví dụ 2:
: Vị lãnh tụ vĩ đại đầu tiên của nước Việt Nam
chúng ta là chủ tịch Hồ Chí Minh.
NW: qwwm - fmgouk . AR
Cách giải: Chú ý từ đầu tiên là chữ A đầu tiên trong bảng chữ
cái. Từ nước Việt Nam thì chúng ta nghĩ đến ngay hình dáng bảng đồ
Việt Nam hình chữ S chính vì thế A=s. Tương tự ta thế vào bảng tra
hoặc xoay vòng.
A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

s

t

u

v

w x

y

z

a

b

c

d

e

N

O

P

Q R

S

T

U

V

W X

Y

Z

f

g

h

i

k

l

m n

o

q

r

j

Đáp án: YÊU NƯỚC

p

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

III. BÀI TẬP VẬN DỤNG: Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Cách chơi và luật chơi: Chia lớp thành 4 đội chơi tương
ứng với 4 tổ. Trên màn hình có 5 mảnh ghép, mỗi mảnh ghép
tương ứng với 1 câu hỏi. Các tổ lựa chọn 1 mảnh ghép để trả lời
câu hỏi. Trong vòng 30 giây đại diện tổ sẽ trả lời đáp án của tổ
mình. Nếu trả lời đúng một mảnh ghép sẽ được lật ra, nếu trả lời
sai thì 3 tổ còn lại sẽ có câu trả lời. Sau một lượt chơi các tổ có
5 giây để trả lời bức ảnh bí ẩn sau 5 mảnh ghép kia là gì?
Lưu ý: Mỗi câu trả lời đúng sẽ nhận được một phần quà cho tổ
mình.

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”

1
2

3

4

5

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Câu hỏi mảnh ghép số 1: Hãy tìm chìa khóa cho câu sau:
: Em tôi vừa tròn đôi tám.
Đáp
M=16

án:

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Câu hỏi mảnh ghép số 2: Hãy tìm chìa khóa cho câu sau:
: Mẹ tôi đã đi đến ngã ba số một.
Đáp án: U=t

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Câu hỏi mảnh ghép số 3: Hãy tìm chìa khóa cho bản tin sau:
NW: IOOT – JNAB . AR
Đáp án: Đọc ngược (BẠN TÔI)

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Câu hỏi mảnh ghép số 4: Hãy tìm chìa khóa cho câu sau:
: Nước Việt Nam là một đất nước giàu và đẹp.

Đáp án: S=1

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”
Câu hỏi mảnh ghép số 5: Hãy tìm chìa khóa cho câu sau:
: Trăng tròn rồi trăng lại khuyết
Đáp án: O=C

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Trò chơi “Lập mảnh ghép”

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Củng cố kiến thức:
Câu 1: Qua tiết học hôm nay em nào có thể cho thầy biết chúng ta
đã học được một số dạng mật thư thường gặp nào? Kể tên các
dạng mật thư đó?
Đáp án: 2 dạng. Dạng mật thư dùng khóa và dạng mật thư
thay thế
Câu 2: Em nào có thể trình bày cho thầy và cả lớp biết các bước
để giải mật thư?
Đáp án: 3 bước
Bước 1: Bình tĩnh, tự tin, sáng trí nghiên cứu khóa của
mật thư để xác định được dạng mật thư.
Bước 2: Đặt ra nhiều giả thiết và chọn cách giải phù
hợp.
Bước 3: Sau khi giải xong, phải ghi chép thành bản văn
hoàn chỉnh.

ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG HỒ CHÍ MINH

Dặn dò:
Về nhà các em tìm thêm các câu khóa khác về các
dạng mật thư mà chúng ta đã học. Đồng thời tìm thêm một
số dạng mật thư khác để rèn thêm kỹ năng giải mật thư
nhanh và góp phần tăng thêm vốn kiến thức của mình để
chuẩn bị cho Hội trại của trường sắp tới.