TÍCH HỢP GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH VĂN MINH TRONG MÔN NGỮ VĂN
Trích phóng sự: Thơm thảo cốm làng Vòng
TIẾT 57
MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
(Thạch Lam)
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
1. Tác giả:
- Thạch Lam (1910 – 1942)
Chuyên viết về truyện ngắn, tùy bút.
- Phong cách:
+ Nhẹ nhàng, trong sáng, giàu chất thơ.
+ Diễn tả một cách tinh tế những cảm xúc, cảm giác của con người.
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
2. Tác phẩm:
a. Đọc, tìm hiểu chú thích:
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
2. Tác phẩm:
a. Đọc, tìm hiểu chú thích:
Thanh nhã:
Sêu tết:
Thanh đạm:
Thanh tao, nhã nhặn, có tính chất lịch sự mà giản dị.
Nhà trai đưa lễ vật đến nhà gái trong dịp lễ, tết khi chưa cưới.
Ở đây chỉ món ăn, thức uống đơn giản, không cầu kì không có những mùi vị nồng, đậm gây cảm giác mạnh. Thanh đạm còn chỉ cuộc sống giản dị, trong sạch.
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
2. Tác phẩm:
b, Xuất xứ:
Văn bản “Một thứ quà của lúa non: Cốm” được trích từ tập Hà Nội băm sáu phố phường (1943)
Lược bỏ phần cuối; Nhưng thể hiện rõ nhất phong cách của Thạch Lam.
- Văn bản này cũng mở đầu cho cụm văn bản tùy bút.
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
2. Tác phẩm:
c, Thể loại:
Tuỳ bút
Là thể văn xuôi thuộc loại ký (Bút ký) thường miêu tả ghi chép những hình ảnh sự việc mà nhà văn quan sát, chứng kiến nhưng thiên về biểu cảm và đậm chất trữ tình (gần giống với thơ)
I. ĐỌC - TÌM HIỂU KHÁI QUÁT:
2. Tác phẩm:
d, Bố cục:
 Phần 1: Từ đầu đến “…chiếc thuyền rồng.”
 Nguồn gốc cốm.
 Phần 2: Từ “Cốm là thức quà riêng biệt” đến “…nhũn nhặn.”
 Giá trị của cốm.
 Phần 3: Đoạn còn lại
 Cách thưởng thức cốm.
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
1. Nguồn gốc của cốm.
LÀM VIỆC THEO NHÓM

Dựa vào văn bản trong SGK, các nhóm trình bày nguồn gốc của cốm bằng sơ đồ tư duy.
Đại diện nhóm lên trình bày kết quả của nhóm mình.
Yêu cầu trình bày một cách sáng tạo, ngắn gọn và hiệu quả.
" ... khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm mát của lúa non không?
"Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá"
Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm mát của lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của trời".
- Hình ảnh những cô gái bán cốm duyên dáng, thanh lịch.
- Cốm đã trở thành một nét đẹp của văn hoá Hà Nội.
"Cái cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy.
... Các người của Hà Nội 36 phố phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với cái dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng."
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
1. Nguồn gốc của cốm.
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
2. Giá trị của cốm.
Thảo Luận Nhóm
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
110
120
Tổ 1 + 2
Tổ 3 + 4
Lời bình luận 2:
‘‘Ai ®· nghÜ ®Çu tiªn dïng cèm ®Ó lµm quµ sªu tÕt... Hång cèm tèt ®«i... hai vÞ n©ng ®ì nhau ®Ó h¹nh phóc ®­îc l©u bÒn.’’
Lời bình luận 1:
"Cốm là thứ quà riêng biệt của đất nước giản dị và thanh khiết của đồng quê cỏ nội Việt Nam."
? Lời bình trên gợi cho em cách hiểu mới mẻ nào về cốm?
? Tác giả đã nhận xét như thế nào về tục lệ dùng cốm để làm quà sêu tết?
Thời gian: 2 phút
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
- Màu sắc: Màu ngọc lựu già, màu xanh ngọc thạch: Hình ảnh so sánh  Vẻ đẹp màu sắc cao quý.
- Hương vị: Thanh đạm, ngọt sắc, nâng đỡ nhau.
 Giá trị vật chất, tinh thần (nét đẹp văn hoá dân tộc).
Sự hoà hợp hồng và cốm trên hai phương diện:
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
- Màu sắc: Màu ngọc lựu già, màu xanh ngọc thạch: Hình ảnh so sánh  Vẻ đẹp màu sắc cao quý.
- Hương vị: Thanh đạm, ngọt sắc, nâng đỡ nhau.
 Giá trị vật chất, tinh thần (nét đẹp văn hoá dân tộc).
Sự hoà hợp hồng và cốm trên hai phương diện:
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
“Thật đáng tiếc khi chúng ta thấy những tục lệ tốt đẹp ấy mất dần, và những thức quý của đất nước mình dần thay bằng những thức bóng bảy hào nháng và thô kệch bắt chước người ngoài: những kẻ mới giàu vô học có biết đâu mà thưởng thức được những vẻ cao quý kín đáo và nhũn nhặn?”
"Cốm không phải là thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy cái mùi thơm phức của lúa mới, cái hoa cỏ dại ven bờ. Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve. Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa... Sự thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã và đẹp đẽ hơn...
"Cốm không phải là thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy cái mùi thơm phức của lúa mới, cái hoa cỏ dại ven bờ. Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve. Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa... Sự thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã và đẹp đẽ hơn...
II. ĐỌC - TÌM HIỂU CHI TIẾT VĂN BẢN:
3. Cách thưởng thức cốm:
- Cách ăn cốm: Ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ bằng nhiều giác quan.
- Cách mua cốm: nhẹ nhàng, nâng đỡ, vuốt ve, thanh nhã lịch sự.
 Ngôn ngữ trang trọng, giàu chất thơ. Thể hiện thái độ trân trọng của tác giả.
CÁCH THƯỞNG THỨC MÓN ĂN CỦA
NGƯỜI HÀ NỘI
TIểU PHẩM
CÔ HàNG CốM
III. TỔNG KẾT:
- Ngòi bút tinh tế nhạy cảm, lối văn giàu ấn tượng
- Lời văn nhẹ nhàng, êm ái, kết hợp nhiều phương thức biểu đạt
- Cốm là thức quà đặc sắc
- Sản vật quý của dân tộc cần nâng niu, gìn giữ
1. Nội dung:
2. Nghệ thuật:
Trò chơi bắt bóng
- Có 8 quả bóng, mỗi quả tương ứng với một câu hỏi. Trong đó có 1 quả bóng may mắn nếu chọn được sẽ được một phần quà và 1 quả bóng mất lượt nếu chọn phải bạn sẽ mất quyền chơi.
- Lần lượt ai giơ tay nhanh nhất sẽ được quyền chọn quả bóng cho mình, sau khi chọn bóng nếu trả lời đúng bạn sẽ nhận được một phần quà. Sau thời gian 10 giây không trả lời được thì quyền trả lời sẽ thuộc về người khác.
- Nếu liên tiếp 2 bạn không trả lời được thì đáp án sẽ xuất hiện và không ai được nhận quà.
Chúc các em may mắn!
Bắt bóng
Câu hỏi 1
Bài văn “Một thứ quà của lúa non: Cốm” thuộc thể loại gì?
A. Kí sự
B. Tuỳ bút
C. Truyện ngắn
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bắt đầu
Hết giờ
Trò chơI bắt bóng
Quay về trang chủ
Câu hỏi 2
Đoạn văn từ “Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước đến hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lau bền” nói đến vấn đề gì?
A. Kể về nguồn gốc của cốm Vòng.
B. Miêu tả cách thức làm cốm Vòng.
C. Bàn về sự thưởng thức cốm Vòng.
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bắt đầu
Hết giờ
Trò chơI bắt bóng
Quay về trang chủ
D. Ca ngợi các giá trị của cốm Vòng.
BẠN NHẬN ĐƯỢC MỘT PHẦN QUÀ
Quay về trang chủ
Trò chơI bắt bóng
Câu hỏi
Hình ảnh trên gợi em nhớ đến phong trào nào mà trường chúng ta đang phát động thực hiện?
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bắt đầu
Hết giờ
Trò chơI bắt bóng
MẤT LƯỢT
Trò chơI bắt bóng
Quay về trang chủ
Hình ảnh về trường
- Học thuộc ghi nhớ, xem lại nội dung bài
- Soạn bài: Chơi chữ (Sgk/ 163, 164)
- Đọc bài ca dao và có nhận xét gì về tự “lợi”.
Việc sử dụng từ lợi ở câu cuối của bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ? Tác dụng?
Sưu tầm một số cách chơi chữ có trong sách báo (Hoa học trò, Thiếu niên Tiền phong, Văn nghệ,…)
Dặn dò
CHúC
CáC
THầY
CÔ
MạNH
KHOẻ
CÔNG
TáC
TốT
CHúC
CáC
EM
CHĂM
NGOAN
HọC
GIỏI
xin chân thành
cảm ơn!