DỰ ÁN CỘNG ĐỒNG 12 BỘ SÁCH KẾT NỐI TRI
THỨC VỚI CUỘC SỐNG

BÀI 7
SỰ THẬT TRONG TÁC PHẨM KÍ
VĂN BẢN 1
NGHỆ THUẬT BĂM THỊT GÀ
(Trích “Việc làng” - Ngô Tất Tố )

KHỞI ĐỘNG

Thảo luận và thực hiện các yêu cầu sau đây (5 phút)
(1) Hoàn thành cột K và cột W theo hướng dẫn
(2) Theo em, ngoài lĩnh vực nghệ thuật chuyên nghiệp,
người ta thường dùng từ “nghệ thuật” và “nghệ sĩ” để
chỉ hoạt động hoặc con người như thế nào?

Xác định nhiệm vụ học tập
Đọc lướt nhan để bài học, yêu cầu cần đạt, các văn
bản sẽ học và xác định nhiệm vụ học tập chính của
phần đọc

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

TRI THỨC NGỮ VĂN

Đọc thông tin trong phần Tri thức ngữ văn- SGK
38,39 và thực hiện các nhiệm vụ (thời gian: 7 phút)
(1) Hoàn thành phiếu học tập số 1.
(2) Em hiểu như thế nào là ngôn ngữ trang trọng và
ngôn ngữ thân mật? Điểm giống và khác nhau giữa
hai phong cách ngôn ngữ này?

1. Phóng sự và hồi kí

2. Ngôn ngữ trang trọng và ngôn ngữ thân mật

ĐỌC VĂN BẢN 1

Nghệ thuật băm thịt gà
(Trích “Việc làng” - Ngô Tất Tố)

Đọc văn bản & khung thông tin tác giả tác phẩm, thực
hiện các yêu cầu - làm việc cặp đôi
Hoàn thành thẻ đọc, nhận diện nội dung
cơ bản

Hoàn thành PHT 2

I Tìm hiểu chung

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.1. Nội dung và trình tự kể chuyện

Đọc và trả lời câu hỏi 1,2 SGK/45; làm việc nhóm
6HS/nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn để xác định
đặc điểm nội dung và trình tự kể của phóng sư
“Nghệ thuật băm thịt gà” - Thời gian: 10 phút

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.1 Nội dung và trình tự kể
a. Nhan đề và nội dung chính

“Nghệ thuật băm thịt gà”
Nhan đề

+ Nghệ thuật: gắn với người nghệ sĩ.
+ Băm thịt gà: gắn với sự việc đời thường.
→ Hé lộ nội dung sẽ đề cập: gợi sự bất
thường, tạo ấn tượng châm biếm, mỉa mai;
gợi sự tò mò, hấp dẫn người đọc

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.1. Nội dung và trình tự kể
a. Nhan đề và nội dung chính
Nội dung
chính

Phản ánh một tập tục có thật ở làng quê Bắc
bộ “chứa hàng xóm” và việc “chia chác cỗ
theo việc làng”.

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.1 Nội dung và trình tự kể
b. Các sự việc chính

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.2 Hiện thực được phản ánh

Nhiệm vụ
Thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi 3/SGK 45 theo gợi ý.
PHT số 3
Tìm hiểu hiện thực được phản ánh
Bối cảnh diễn ra câu Cảnh anh mõ làng băm
chuyện
 

Nhận xét

thịt gà
 

 

II KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2.2 Hiện thực được phản ánh
Bối cảnh diễn ra câu chuyện

Cảnh anh mõ làng băm thịt gà

- Sáng sớm.
- Mấy cụ già khăn áo chỉnh tề.
- Người đến mỗi lúc một đông:
già, trẻ, đứng bóng; gường phản
chật hết; hàng xóm vẫn lục tục
kéo đến…
- Nguyên liệu làm 23 mâm cỗ
cho 83 người: một mâm xôi + 1
con gà + hai chai rượu.

- Lòng gà: bày 10 đĩa, không thiếu thứ nào.
- Sỏ gà: pha 5, miếng nào cũng dính tí mỏ.
- Phao gà: pha 4, miếng nào cũng có đầu bầu,
đầu nhọn.
- Hai cánh gà chặt làm 10 miếng
- Mình gà: băm làm 92 miếng; không giập nát,
không bong da, giống như tập con cánh bướm…
→ Miêu tả tỉ mỉ từng động tác của anh mõ →
Băm thịt gà như một nghệ thuật đã thực hiện từ
lâu đời.

Nhận xét
Hiện thực được
phản ánh: tập tục
chia phần khủng
khiếp ở nông thôn
Việt Nam xưa “một
miếng giữa làng
bằng một sàng xó
bếp”
 

2.3 Đặc sắc nghệ thuật

Nhiệm vụ
Thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi 4,5/SGK 45 theo gợi ý.
PHT số 4
Đặc sắc nghệ thuật
Vai trò của ngôi kể
Xác định ngôi kể
Vai trò
 

Nhận xét chung:

 

Giọng điệu
Xác định giọng

Các yếu tố tạo nên

điệu kể

giọng điệu

 

 

a. Vai trò
của ngôi
kể

2.3 Đặc sắc nghệ thuật
- Ngôi kể: Người kể ngôi thứ nhất.
- Vai trò:
+ Đáp ứng yêu cầu cốt lõi của thể loại phóng sự, đó
là tính chân thực.
+ Người kể trực tiếp thể hiện giọng điệu, đưa ra lời
nhận xét và miêu tả tỉ mỉ → thể hiện thái độ phê
phán đối với một việc đầy phiền toái.

2.3 Đặc sắc nghệ thuật

b. Giọng
điệu

- Giọng điệu: Giọng điệu hài hước, châm biếm, phê phán sâu
cay
- Yếu tố tạo nên giọng điệu: + quan sát, ghi chép tỉ mỉ, chân
thực → khái quát hiện tượng điển hình của nông thôn Việt Nam
xưa.
+ Cái nhìn khách quan xây dựng nhân vật anh mõ làng thuần
thục, điêu luyện trong việc băm thịt gà → ý nghĩa phê phán sâu
sắc.
+ Ngôn ngữ: miêu tả kết hợp trữ tình ngoại đề → lời châm biếm
hủ tục chia phần khủng khiếp ở làng quê Việt Nam xưa.

2.3 Đặc sắc nghệ thuật

Nhận
xét
Cái nhìn chân thực của tác giả về hiện thực xã hội
nông thôn VN trước 1945 → Tính chiến đấu: phản
bác nhận thức sai lệch bởi những hủ tục nặng nề.

2.4 Chủ đề tư tưởng và thông điệp

Nhiệm vụ
Thảo luận cặp đôi trả lời câu hỏi 6/SGK 45 theo gợi ý.
PHT số 5
Chủ đề tư tưởng, thông điệp
1. Xác định chủ đề, cảm hứng chính, thông điệp tác giả gửi gắm qua đoạn trích.
- Chủ đề:………………………………………
- Cảm hứng chính: ……………………….....
- Thông điệp:…………………………………
2. Theo em, những nội dung tác giả đề cập có còn có ý nghĩa với thực tiễn hiện
nay không? Vì sao?

2.4 Chủ đề tư tưởng và thông điệp
- Chủ đề: Hủ tục chia chác cỗ trong việc làng ở làm quê Việt Nam
xưa
- Cảm hứng chủ đạo: phê phán, châm biếm
- Thông điệp:
+ Không nên để những hủ tục ảnh hưởng đến đời sống của con người
+ Cần có thái độ, hành vi đúng đắn để nông thôn ngày cành phát triển,
không còn những hủ tục phản cảm

Tổng kết

Từ việc khám phá văn bản “Nghệ thuật băm thịt gà”, hãy
nêu đánh giá chung giá trị của văn bản ở các phương diện:
+ Một số đặc điểm của phóng sự trong văn bản.
+ Cách đọc văn bản phóng sự.

III

TỔNG KẾT

3.1 Một số đặc điểm của phóng sự
- Tính thời sự: Tái hiện một hiện tượng diễn ra ở nông thôn Việt Nam
lúc bấy giờ, qua đó tác động đến nhận thức của con người trong xã hội
đương thời.
- Tính xác thực: Ghi chép chân thực, chi tiết, tỉ mĩ.
- Tính thẩm mĩ: Thể hiện dấu ấn phong cách cá nhân của tác giả trong
bút pháp mêu tả, sử dụng ngôn ngữ, lời trữ tình ngoại đề giàu hình ảnh,
cảm xúc.

III

TỔNG KẾT

3.2 Cách đọc phóng sự
- Xác định được hiện thực được phản ánh
- Tập trung vào đặc trưng của thể loại: Tính thời sự; Tính xác thực;
Tính thẩm mĩ.
- Các phương tiện ngôn ngữ, phương thức biểu đạt.
- Lưu ý cách tả, kể, thái độ của tác giả đối với hiện thực được phản ánh.
- Nét riêng của tác giả, đóng góp của người viết đối với thể loại
 Kết nối giữa: tác giả - văn bản - người đọc

Luyện tập

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày cảm nhận về một khía
cạnh nội dung hoặc nghệ thuật của văn bản “Nghệ thuật băm thịt gà”

Gợi ý
- Giới thiệu khía cạnh đối tượng được lựa chọn làm đề tài cho đoạn
văn.
- Nêu vị trí, phân tích được ý nghĩa của khía cạnh đó trong việc làm
nên giá trị nội dung hoặc nghệ thuật của bài phóng sự.
- Nhấn mạnh đặc điểm của thể loại phóng sự được thể hiện qua khía
cạnh vừa phân tích.

Vận dụng

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ VIẾT ĐOẠN VĂN
NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ

Mở đoạn
Thân đoạn

KẾT QUẢ
ĐẠT
CHƯA
ĐẠT
Giới thiệu khía cạnh đối tượng được lựa chọn làm đề  
 
tài cho đoạn văn.
Nêu vị trí, phân tích được ý nghĩa của khía cạnh đó  
 
trong việc làm nên giá trị nội dung hoặc nghệ thuật
của bài phóng sự.

Nhấn mạnh đặc điểm của thể loại phóng sự được thể
hiện qua khía cạnh vừa phân tích.
Kết đoạn
Nhận xét, đánh giá
Trình bày, diễn Sắp xếp ý hợp lý
đạt
Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng; liên kết ý/câu chặt chẽ, từ
ngữ phù hợp

 

 

 
 
 

 
 
 

- Tìm đọc ít nhất 2 tác phẩm thuộc thể loại phóng sự. Thời gian thực
hiện: 1 tuần
- Đọc, ghi chép lại những suy nghĩ ban đầu của bản thân về văn bản.
- Nộp bài trên padlet/trao đổi với bạn - dùng bảng kiểm để đánh giá
đồng đẳng trên padlet hoặc ghi chú trên sản phẩm trao đổi (sau 1
tuần/ khi kết thúc tiết học nói và nghe)

NHẬT KÍ ĐỌC PHÓNG SỰ
STT Tên tác phẩm
- tác giả

Đặc điểm của phóng sự qua văn bản
Suy nghĩ ban đầu của tôi Suy nghĩ sau khi trao
đổi với bạn

1

 

 

 

2

 

 

 

…

 

 

 

 
TIÊU CHÍ

Mức 1
Mức 2
CẦN CỐ GẮNG
ĐÃ LÀM TỐT
(0 - 4 điểm)
(5 - 7 điểm)
Hình thức
0 điểm
1 điểm
(2 điểm)
Bài làm còn sơ sài, trình bày Bài làm tương đối đầy đủ, chỉn
cẩu thả
chu
Sai lỗi chính tả
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả
Nội dung
1 - 3 điểm
4 - 5 điểm
(6 điểm)
Chưa trả lơi đúng câu hỏi trọng Trả lời tương đối đầy đủ các câu
tâm
hỏi gợi dẫn
Không trả lời đủ các câu hỏi Trả lời đúng trọng tâm
gợi dẫn
Có ít nhất 1 - 2 ý mở rộng nâng
Nội dung sơ sài mới dừng lại ở cao
mức độ biết và nhận diện
Hiệu quả nhóm
0 điểm
1 điểm
(2 điểm)
Các thành viên chưa gắn kết Hoạt động tương đối gắn kết, có
chặt chẽ
tranh luận nhưng vẫn đi đến thông
Vẫn còn trên 2 thành viên nhất
không tham gia hoạt động
Vẫn còn 1 thành viên không tham
gia hoạt động
 
 
Điểm
 
TỔNG

Mức 3
RẤT XUẤT SẮC
(8 - 10 điểm)
2 điểm
Bài làm tương đối đầy đủ, chỉn chu
Trình bày cẩn thận
Không có lỗi chính tả
Có sự sáng tạo
6 điểm
Trả lời tương đối đầy đủ các câu hỏi gợi
dẫn
Trả lời đúng trọng tâm
Có nhiều hơn 2 ý mở rộng nâng cao
Có sự sáng tạo
2 điểm
Hoạt động gắn kết
Có sự đồng thuận và nhiều ý tưởng
khác biệt, sáng tạo
Toàn bộ thành viên đều tham gia hoạt
động
 

Bạn biết rằng bạn đã đọc
một cuốn sách hay khi bạn
giở đến trang cuối cùng và
cảm thấy như mình vừa chia
tay một người bạn.