MỞ ĐẦU

* Bài tập nhóm: hai bạn cùng bàn sẽ là một nhóm và hoàn thành
câu hỏi vào PHT 1
1/ Hãy kể tên những tác phẩm văn học em đã được học theo bảng
gợi ý sau:
 

Truyện

 

Thơ

2/ Nếu được yêu cầu viết một bài văn để phân tích một trong những
tác phẩm kể trên em có viết được không? Hãy chia sẻ ý định về
cách phân tích của em?

1/ Những tác phẩm văn học em đã được học
Thánh Gióng

Truyện

Thơ
Việt Nam quê hương tôi

Sự tích Hồ Gươm

Những cánh buồm

Sọ Dừa

Mây và sóng

Em bé thông minh

Đợi mẹ

Bài học đường đời đầu tiên

Mẹ

Giọt sương đêm

Một con mèo nằm ngủ trên ngực tôi

Ếch ngồi đáy giếng

…

…

2/ Cách phân tích
- Dự kiến:
+ Được/ không được/ có thể được
+ Chia sẻ cách viết:
. Chia nhỏ bài thơ/ Phân tích từng đoạn, từng khổ, từng dòng
thơ,…
. Phân tích toàn tác phẩm/ Phân tích từng phần/ Phân tích nhân
vật/ cốt truyện/ lời kể,…

BÀI 7. TIẾT 94, 95
VIẾT

VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH
MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
GVTH: NGUYỄN THỊ NGỌC HÀ

I. KIỂU BÀI PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
Tại sao chúng ta cần viết một bài văn
phân tích một tác phẩm văn học?
+ Giúp hiểu văn bản, phân tích được chủ đề, một số nết đặc sắc về hình
thức nghệ thuật cũng như nội dung của một tác phẩm văn học.
+ Rèn luyện, xây dựng kỹ năng phát triển luận điểm, lí lẽ và tìm những
bẳng chứng thuyết phục trong văn bản.
+ Có cơ hội chia sẻ trải nghiệm, cảm xúc, bài học rút ra sau quá trình
đọc và phân tích một tác phẩm văn học.
+…

Thế nào là bài văn phân tích một tác phẩm văn
học? Nêu các yêu cầu đối với kiểu bài?

I. KIỂU BÀI PHÂN TÍCH MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC: sgk
1. Khái niệm: thuộc kiểu văn bản NLVH, trong đó người viết đưa
ra lí lẽ, bằng chứng về chủ đề và nét đặc sắc nghệ thuật của tác
phẩm.
2. Yêu cầu đối với kiểu bài:
a. Về nội dung: nêu được chủ đề; nêu và phân tích tác dụng của nét
đặc sắc nghệ thuật.
b. Về hình thức: lập luận chặt chẽ; dẫn chứng cụ thể, đáng tin cậy.
c. Về bố cục: cần đảm bảo 3 phần: Mở - thân - kết.

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Phân tích truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam),
sgk trang 38
- Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi phía dưới văn bản, hoàn thành phần tìm
hiểu theo nội dung gợi ý có trong PHT 2 và hoàn thành vào bảng phụ:
Yêu cầu
Tên tác phẩm văn học
Nội dung phần mở đầu
Tóm tắt luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng trong phần thân bài
Nội dung phần kết bài
Các phương tiện liên kết

Nội dung câu trả lời
 
 
 
 
 

- Từ nội dung đã tìm hiểu, em rút ra nhận xét gì về kiểu văn bản mẫu?

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Phân tích truyện ngắn “Gió lạnh đầu mùa” (Thạch Lam)
Yêu cầu
Tên tác phẩm
Nội dung phần
mở đầu
(Đoạn 1)

Nội dung câu trả lời

Gió lạnh đầu mùa
- Giới thiệu tác giả và tác phẩm: Khi những cơn … đầu mùa.
- Nêu ý kiến khái quát về chủ đề: Mỗi lần đọc … sẻ chia.
- Ý kiến về nét đặc sắc NT: Nội dung ấy … giàu chất thơ.

 Tóm tắt luận - Luận điểm 1 (đoạn 2): Nêu ý kiến về chủ đề
điểm, lí lẽ, dẫn + Ý kiến: Trước hết, … vẻ đẹp của tình người và sự sẻ chia trong
chứng
trong cuộc sống.
phần thân bài
+ Lí lẽ: Gió lạnh … lan toả.
(Đoạn 2, 3,
+ Bằng chứng: Tình người ấm áp … mùa rét.
4, 5)

 
- Luận điểm 2 (đoạn 3, 4, 5): Nêu ý kiến về đặc sắc nghệ thuật (Bên
cạnh đó, … đặc sắc).
 
 Tóm tắt luận + Ý kiến 1 (đoạn 3): Cốt truyện và tình huống truyện (Nhà văn
điểm, lí lẽ, Thạch Lam… đơn giản).
dẫn
chứng . Lí lẽ: Nhưng cái bình dị... người đọc.
trong
phần . Bằng chứng: Sự việc hai đứa trẻ… li kì.
thân bài
+ Ý kiến 2 (đoạn 4): Miêu tả nội tâm nhân vật (Biệt tài của nhà văn
(Đoạn 2, 3,
Thạch Lam… con người).
4, 5)
. Lí lẽ: Tình thương ấy… nhân vật Sơn.
. Bằng chứng: Sơn cảm nhận… “lòng thương người”.
+ Ý kiến 3 (đoạn 5): Chi tiết đặc sắc (Hơn thế nữa, truyện còn… thú
vị)
. Lí lẽ: Đó là lời trách móc chăng?… ấm tình người.
. Bằng chứng: Một trong những… mắng ư.

Nội dung - Khẳng định lại chủ đề bằng cách dẫn một câu nói và đặc sắc nghệ
phần kết bài thuật bằng hình thức của một câu hỏi tu từ.
(Đoạn 6) - Nêu cảm nghĩ về tác phẩm: Một mùa gió lạnh, … trong tôi...
 
- Liên kết nội dung:
 
+ Các câu văn tập trung làm rõ chủ để đoạn văn, các đoạn văn tập
trung làm rõ chủ đề văn bản.
 
Các phương + Các câu văn, đoạn văn được sắp xếp một cách hợp lí.
tiện liên kết
- Liên kết hình thức:
+ Sử dụng phép lặp từ ngữ, phép nối, phép thế,... để liên kết các câu
trong đoạn.
+ Sử dụng phép nối để liên kết các đoạn văn bằng các quan hệ từ để
nối đoạn văn: Trước hết, Bên cạnh đó, Hơn thế nữa; phép lặp “hình
thức nghệ thuật đặc sắc”, phép thế “truyện thay thế cho Gió lạnh
đầu mùa”,...

II. HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH KIỂU VĂN BẢN
* Văn bản mẫu: Phân tích truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam)
1. Trả lời câu hỏi:
2. Nhận xét:
- Bài viết đã đảm bảo các yêu cầu của kiểu bài phân tích một tác phẩm văn học.
- Lưu ý khi viết bài:
+ Đảm bảo bố cục và dung lượng bài văn (không quá dài hoặc quá ngắn).
+ Bài viết cần phân tích làm rõ chủ đề và đặc sắc nghệ thuật.
+ Hệ thống luận điểm, lí lẽ, bằng chứng rõ ràng; sử dụng các phương tiện liên kết
phù hợp.

III. CỦNG CỐ
1. Sau khi học xong bài các em biết thế nào là kiểu bài văn phân tích một
tác phẩm văn học.
2. Phân tích được các bài văn tương tự.

Hoạt động
luyện tập

- Bài tập về nhà: Thử tìm ý và lặp
dàn ý cho truyện Bồng chanh đỏ
của nhà văn Chu Lai.
(Có thể viết bài văn hoàn chỉnh).

- Lựa chọn một bài phân tích
khác và thực hiện phân tích theo
mẫu trên lớp.

 VẬN DỤNG

- Hoàn thành bài
tập phần luyện
tập và vận dụng.

Bài mới: Chuẩn bị
cho
phần
III.
Hướng dẫn quy
trình viết.

 HƯỚNG DẪN VỀ

I
Ạ
L
P
Ặ
G
N
HẸ
.
M
E
CÁC