TRƯỜNG THCS THẠNH ĐÔNG– TÂN CHÂU

GV: VŨ THỊ THUẬN
NĂM HỌC: 2023 - 2024

KIỂM TRA MIỆNG:
Câu 1: Đọc thuộc lòng bài thơ “ Viếng lăng Bác”. Cho biết nội
dung của bài thơ ấy? 8đ
Đáp án: Bài thơ thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu
sắc của nhà thơ và của mọi người đối với Bác Hồ khi vào lăng
viếng Bác.
Câu 2: Hôm nay chúng ta học bài gì? Của tác giả nào? 2đ
Đáp án: Sang thu – Hữu Thỉnh

Tuaàn 24 - Tieát 116

HỮU THỈNH

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
1. Tác giả, tác phẩm
  a. Tác giả
- Hữu Thỉnh (1942)
- Quê quán: Tam Dương - Vĩnh Phúc.
- Thuộc thế hệ nhà thơ chống Mĩ.
- Hữu Thỉnh viết nhiều và viết rất hay
về những con người, cuộc sống ở
nông thôn.
- Phong cách thơ: nhẹ nhàng, sâu
lắng, giàu cảm xúc.

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
1. Tác giả, tác phẩm
  a. Tác giả:
b. Tác phẩm:

- Bài thơ sáng tác năm 1977.
- In trong tập “ Từ chiến hào
về thành phố”.

Một số tập thơ nổi tiếng của ông

Năm 1977, ông tham gia trại viết văn quân đội ở một làng ngoại ô
Hà Nội (nay là Khương Hạ, Thanh Xuân, Hà Nội). Đất nước ta lúc
này vừa trải qua chiến tranh, cuộc sống thanh bình đã trở lại.
Trong cái mơ hồ phảng phất gió thu và lá thu đang ngả màu, nhà
thơ đã trèo lên cây ổi chín vàng trong cả một vườn ổi bạt ngàn ở nơi
này. Không có gì đặc hơn, sánh hơn cái màu, cái mùi ổi chín vàng
nhuốm trong cái nắng vàng của mùa Thu. Không gian cao vút, sâu
thẳm, yên tĩnh.
Bài thơ bật lên từ đó, ngay khi nhà thơ còn ngồi trên cây ổi, những
vần thơ được “được làm trong đầu” chứ chưa đụng chạm gì đến
giấy bút. “Bài thơ hình thành rất nhanh và chính tôi cũng lấy làm
tâm đắc nên thuộc lòng rồi “nhâm nhi” đọc suốt buổi không
chán...”.

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
1. Tác giả, tác phẩm
 2. Đọc – chú thích
- Thể thơ: 5 chữ
- Phương thức biểu đạt
chính: Biểu cảm.

3. Bố cục
Gồm 3 phần.
4. Nhan đề bài thơ.

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Tín hiệu sang
thu.

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Bức tranh thiên
nhiên lúc sang thu.

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Suy ngẫm của
tác giả.

Ý nghĩa nhan đề bài thơ:
Nhan đề sử dụng phép đảo ngữ. Tác giả đảo động từ «sang» lên trước
danh từ «thu» để nhằm nhấn mạnh sự vận động, chuyển biến của đất
trời cũng như sự vận động cảm xúc của con người trong giây phút
giao mùa từ hạ sang thu.

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
 1. Tín hiệu sang thu.
- Tín hiệu chuyển mùa:
+ Hương ổi ( khứu giác)
+ Gió se ( xúc giác)
+ Sương chùng chình -> Nhân hóa,
từ láy ( thị giác).

Khổ thơ 1:
Bỗng nhận ra h­ương ổi
Phả vào trong gió se
S­ương chùng chình qua ngõ
Hình như­thu đã về

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
 1. Tín hiệu sang thu.
- Các từ: “Bỗng, hình như­”: thể
hiện cảm giác ngỡ ngàng, ngạc
nhiên; mơ hồ, chưa rõ ràng của tác
giả.

=> Nhà thơ cảm nhận sự biến
đổi của đất trời lúc sang thu
bằng một tâm hồn tinh tế, gắn
bó với cuộc sống làng quê.

Khổ thơ 1:
Bỗng nhận ra h­ương ổi
Phả vào trong gió se
S­ương chùng chình qua ngõ
Hình như­thu đã về

Tiết 116 - SANG THU

I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
 1. Tín hiệu sang thu.
2. Bức tranh thiên nhiên lúc
sang thu.
- Sông chảy chậm.
- Chim bay vội đi tránh rét

=> Nhân hóa, từ láy, tương phản,
dùng từ độc đáo thể hiện sự liên
tưởng sáng tạo thú vị của tác giả.

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

=> Cảm xúc giao mùa được tái hiện tinh tế , sống động. Cảm xúc say
sưa, tâm hồn giao cảm với thiên nhiên của tác giả.
«Mây mùa hạ thường chứa nhiều màu sắc, thậm chí là giông
bão tựa hồ những ước mơ khao khát của tuổi trẻ... Tuy nhiên giữa
ước mơ và thực tại là hai thế giới luôn đối lập nhau và chẳng phải
ước mơ nào cũng thành hiện thực. Sự dang dở, sự mất mát là một
hiện thực buộc chúng ta phải chấp nhận trong cuộc sống của mình.
Ngay cả người lính cũng vậy. Rất nhiều đồng đội của tôi đã nằm lại
ở tuổi còn rất trẻ, ở ngưỡng cửa của mùa đẹp nhất trong cuộc đời.
Vì thế nên đám mây trong thơ ấy chỉ là «Vắt nửa mình sang thu»
thôi, mùa còn lại đã trở thành kí ức...»
(Lời tự bạch)

Tiết 116 - SANG THU
I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
 1. Tín hiệu sang thu.
2. Bức tranh thiên nhiên lúc sang
thu.
3. Suy ngẫm của tác giả.
- Nghệ thuật: đảo ngữ, đối lập
phó từ chỉ mức độ để nhấn mạnh
sự giao mùa: Hạ nhạt dần, thu rõ
nét hơn.

Vẫn
Vẫn còn
còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
Nắng

-----

mưa

Vẫn còn ---- đã vơi

HOẠT ĐỘNG NHÓM 5 PHÚT( PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC)

Có ý kiến cho rằng: “Hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ ba vừa có tính
tả thực, vừa chứa đựng nhiều hàm ý sâu xa.”
Em có đồng ý không? Vì sao?
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng
hàng cây
cây đứng
đứng tuổi
tuổi

HOẠT ĐỘNG NHÓM 5 PHÚT( PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC)

Có ý kiến cho rằng: “Hai câu thơ cuối của khổ thơ thứ ba vừa có tính
tả thực, vừa chứa đựng nhiều hàm ý sâu xa.”
Em có đồng ý không? Vì sao?
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng
hàng cây
cây đứng
đứng tuổi
tuổi
- Nghĩa tả thực: sấm và hàng cây già lúc sang thu.
Sấm: vang động bất thường của ngoại cảnh,
- Ý nghĩa ẩn dụ:
cuộc đời.
Hàng cây đứng tuổi: Con người từng trải sẽ
có bản lĩnh vững vàng hơn trước những tác
động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc

Tiết 116 - SANG THU

I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
 1. Tín hiệu sang thu.
2. Bức tranh thiên nhiên lúc sang thu.
3. Suy ngẫm của tác giả.
- Nghĩa tả thực: sấm và hàng cây lúc sang thu.
- Nghĩa ẩn dụ:
+ Sấm: vang động bất thường của ngoại cảnh, cuộc đời.
+ Hàng cây đứng tuổi: Con người lớn tuổi, từng trải.
=> Khi con người từng trải sẽ vững vàng hơn trước những tác động
bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời.

Một số đoạn thơ viết về mùa thu
Em không nghe rừng thu
Lá thu rơi xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô?
(TiÕng thu - Lưu Trọng Lư­)
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang, 
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng; 
Đây mùa thu tới – mùa thu tới 
Với áo mơ phai dệt lá vàng.
(Đây mùa thu tới – Xuân Diệu)

Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.
(Nguyễn Du)

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may.
(Nguyễn Đình Thi – Đất nước)

Tiết 116 - SANG THU

I. Đọc - hiểu văn bản
II. Phân tích văn bản:
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Thể thơ năm chữ, âm điệu nhẹ nhàng, tha thiết.
- Từ ngữ giàu hình ảnh gợi cảm.
- Nhân hoá, ẩn dụ, liên tưởng…
2. Nội dung
- Những cảm nhận tinh tế của nhà thơ về vẻ đẹp của thiên nhiên trong
khoảnh khắc giao mùa.
- Qua đó bộc lộ tình yêu thiên nhiên tha thiết, sự quan tâm đến cuộc sống
con người, đất nước của nhà thơ

4. TỔNG KẾT:

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Nội dung chính của bài thơ Sang thu là gì?
a. Thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.
b. Thể hiện tình yêu tha thiết với mùa thu quê hương.
c Thể hiện những cảm nhận tinh tế về sự biến đổi của đất trời ở thời điểm giao mùa.
d. Thể hiện niềm tự hào của tác giả về vẻ đẹp của thiên nhiên lúc sang thu.
Câu 2: Nhận xét nào sau đây phù hợp với nghệ thuật xây dựng hình ảnh của tác
giả trong hai câu thơ “ Có đám mây mùa hạ - Vắt nữa mình sang thu”?
a. Hình ảnh chân thực, gợi cảm giàu sức tạo hình.
b. Hình ảnh được xây dựng bằng trí tưởng tượng , phong phú sáng tạo, khơi gợi nhiều
liên tưởng thú vị.
c. Hình ảnh vừa hiện thực, mới lạ vừa giàu sức suy tưởng.

5. HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

* Đối với bài học tiết này:
- Học thuộc bài thơ.
- Nắm vững những đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của bài thơ
- Bài tập: Viết một đoạn văn trình bày cảm nhận về tín hiệu sang thu qua
khổ thơ đầu của bài Sang thu. (Từ gợi ý bài tập 2 phần b).
- Tìm đọc những tác phẩm viết về mùa thu của Hữu Thỉnh và các nhà thơ
khác.
* Đối với bài học tiết tiếp theo: Soạn bài “ Nói với con” của Y Phương
Yêu cầu:
+ Trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản.
+ Cảm thụ về một hình ảnh, biện pháp nghệ thuật độc đáo trong bài thơ.

CHÚC QUÝ THẦY CÔ
SỨC KHỎE VÀ THÀNH ĐẠT!