LUYỆN TỪ VÀ CÂU
NHÂN HÓA
ÔN CÁCH ĐẶT VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI KHI NÀO?
PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HUYỆN ĐÔNG ANH
TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN
Khởi động :
Trong nhóm từ:
Ngồi, đứng, chạy, nhanh
Từ nào không phải là từ chỉ hoạt động?
Đáp án: Nhanh
Câu sau đây thuộc mẫu câu nào?
Dòng sông đang im lìm trong giấc ngủ.

Đáp án: Ai thế nào?
Câu nào sau đây có hình ảnh so sánh:
Tôi lấy xe lên núi ngắm cảnh.
B. Chiếc xe lao đi vùn vụt như một mũi tên.
C. Phong cảnh ở đây đẹp tuyệt.
D. Tôi say sưa với cảnh đồi núi mãi đến khuya mới về.
Đáp án: Câu B
Câu sau đây thuộc mẫu câu nào?
Cả đàn ong là một khối hòa thuận.

Đáp án: Ai là gì?
Đặt câu hỏi cho bộ phận được in đậm trong câu sau:
Hoa và ông lão trú mưa là những người tốt bụng.

Đáp án:
Hoa và ông lão trú mưa là những người như thế nào?
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Nhân hóa
Ôn tập cách đặt và trả lời câu hỏi Khi nào?
Làm quen với nhân hóa
Bài 1: Đọc hai khổ thơ dưới đây và trả lời câu hỏi:
Mặt trời gác núi Theo làn gió mát Bóng tối lan dần Đóm đi rất êm, Anh Đóm chuyên cần Đi suốt một đêm Lên đèn đi gác. Lo cho người ngủ. Võ Quảng
a)Con đom đóm được gọi bằng gì?
anh
chuyên cần
lên đèn, ñi gác, đi rất êm, đi suốt đêm,lo cho người ngủ
b) Tính nết và hoạt động của đom đóm được tả bằng những từ ngữ nào?
anh
chuyên cần
lên đèn đi gác, đi rất êm, đi suốt đêm, lo cho người ngủ
Từ anh là từ thường dùng để chỉ người hay chỉ vật?
Trong khổ thơ trên, để gọi đom đóm là một con vật, tác giả đã dùng từ chỉ người là anh, đó được gọi là nhân hóa.
Những từ chỉ tính nết và hoạt động của con đom đóm là những từ chỉ tính nết, hoạt động của người hay vật?
Khi dùng các từ chỉ tính nết, hoạt động của người để nói về tính nết, hoạt động của con vật cũng được gọi là nhân hóa .
- Gọi con vật bằng những từ ngữ dùng để gọi người.
-Tả con vật bằng những từ tả tính nết, hoạt động của người.
Cách nhân hóa con vật:
Bài 2. Trong bài thơ Anh Đom Đóm (đã học trong học kì I), còn những con vật nào nữa được gọi và tả như người (nhân hoá) ?
Mặt trời gác núi
Bóng tối lan dần,
Anh Đóm chuyên cần
Lên đèn đi gác.
Theo làn gió mát
Đóm đi rất êm,
Đi suốt một đêm
Lo cho người ngủ.
Tiếng chị Cò Bợ:
“Ru hỡi ! Ru hời !
Hỡi bé tôi ơi,
Ngủ cho ngon giấc”.
Ngoài sông thím Vạc
Lặng lẽ mò tôm
Bên cạnh sao Hôm
Long lanh đáy nước.
Từng bước, từng bước
Vung ngọn đèn lồng
Anh Đóm quay vòng
Như sao bừng nở.
Gà đâu rộn rịp
Gáy sáng đằng đông,
Tắt ngọn đèn lồng
Đóm lui về nghỉ.
Võ Quảng

ANH ĐOM ĐÓM
(Trích)

Bài tập 2: Trong bài thơ Anh Đom Đóm (đã học trong học kì I), còn những con vật nào nữa được gọi và tả như người (nhân hóa) ?
Tên các con vật
Các con vật được gọi bằng
Các con vật được tả như tả người
Cò Bợ
Chị
Ru con: Ru hỡi/ Ru hời?/ Hỡi bé tôi ơi/ Ngủ cho ngon giấc
Vạc
Thím
Lặng lẽ mò tôm
Con Vạc
- Con hiểu thế nào là nhân hóa ?
Nhân hóa là gọi và tả con vật như gọi và tả người.
- Vì sao có thể nói hình ảnh của Cò bợ và Vạc là những hình ảnh nhân hóa?
Vì Cò Bợ và Vạc được gọi như con người là chị Cò Bợ và được tả con người là đang ru con, lặng lẽ mò tôm.
- Đặt câu có sử dụng biện pháp nhân hóa?
Cổng trường đang dang rộng đôi tay để đón chào các bạn học sinh.
Ôn tập về mẫu câu Khi nào?
Bài 3. Tìm bộ phận câu trả lời cho câu hỏi “Khi nào?”:
a. Anh Đom Đóm lên đèn đi gác khi trời đã tối.

b. Tối mai, anh Đom Đóm lại đi gác.

c. Chúng em học bài thơ Anh Đom Đóm trong học kì I.
Bài 3. Tìm bộ phận câu trả lời cho câu hỏi “ Khi nào?"
a) Anh Đom Đóm lên đèn đi gác khi trời đã tối.
b) Tối mai, anh Đom Đóm lại đi gác.
c) Chúng em học bài thơ Anh Đom Đóm trong học kì I.
Anh Đom Đóm lên đèn đi gác khi nào?
Khi nào anh Đom Đóm lại đi gác?
Chúng em học bài thơ Anh Đom Đóm khi nào?
Thời gian
Thời gian
Thời gian
Bộ phận câu trả lời cho câu hỏi Khi nào? thường chỉ về gì?
Bộ phận câu trả lời cho câu hỏi Khi nào? thường chỉ
về thời gian.
Bài 4. Trả lời câu hỏi:
a. Lớp em bắt đầu vào học kì II khi nào ?
b. Khi nào học kì II kết thúc ?
c. Tháng mấy các em được nghỉ hè ?
Bài 4: Trả lời câu hỏi: 
a) Lớp em bắt đầu vào học kì II khi nào?
b) Khi nào học kì II kết thúc?
c) Tháng mấy các em được nghỉ hè?
Lớp em bắt đầu vào học kì II từ ngày 17 tháng 1 / từ thứ hai tuần 19/…
Ngày 31 tháng 5 / cuối tháng 5 học kì II kết thúc. 
Đầu tháng 6 / ngày 2 tháng 6 em được nghỉ hè.
Bài 4. Trả lời câu hỏi:
a) Lớp em bắt đầu vào học kì II khi nào?
b) Khi nào học kì II kết thúc?
c) Tháng mấy các em được nghỉ hè?
-Lớp em bắt đầu vào học kì II là ngày thứ hai tuần 19.
-Khoảng đầu cuối tháng năm, học kì II kết thúc.
-Khoảng đầu tháng 6, em được nghỉ hè.
Củng cố, dặn dò
Trò chơi:Ai nhanh nhất!
a)Trong câu văn sau, sự vật nào được nhân hóa?
Trăng nhìn qua cửa sổ, xem chúng em học bài.
b)Tìm bộ phận câu trả lời cho câu hỏi Khi nào? trong câu sau?
Thứ sáu tuần trước , chúng em nghỉ học kì 1.
c)Bộ phận trả lời cho câu hỏi Khi nào thường chỉ gì?
A.Địa điểm. B. Thời gian.
d) Khi ta gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,…bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả người thì hiện tượng ấy được gọi là gì?
(nhân hóa)