Tiết:85,86

NHỮNG CÁNH BUỒM
H o à n g Tr u n g T h ô n g

KHỞI ĐỘNG

Khởi động

GÓC CHIA SẺ

Video gợi cho em cảm
xúc gì?Em cảm nhận
được điều gì ở người
cha?

Có ai đã đã từng trách cha khô
khan, hay đánh, hay mắng mình chưa?
Ai đã và đang cho rằng chỉ mẹ là người
thương ta? Các con ạ, tình yêu của cha
dành cho con là vậy đó, không ồn ào mà
thầm lặng; cha không có vòng tay âu
yếm nhưng đổi lại cha có bờ vai vững
chãi…Bài học hôm nay sẽ giúp các em
hiểu hơn về tình thương yêu của cha
dành cho con cái

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Trải nghiệm
cùng văn bản

1. Đọc

2. Tác giả, tác phẩm

Tên thật: Hoàng Trung
Thông
Tác giả

Tác giả, tác
phẩm

Năm sinh – năm mất:
(1925 –1993)
Quê quán: Nghệ An
Thơ của ông giản dị, cô
động, chứa cảm xúc
trong sáng.

Tác giả

Tác giả, tác
phẩm

Sáng tác: 1963

Tác phẩm

Bài thơ được rút từ tập
thơ cùng tên.

II. Suy ngẫm và
phản hồi

1. Đặc trưng
hình thức của
bài thơ

Sự tích hoa cúc trắng
Ngày xưa có một cô bé sống cùng mẹ trong một túp lều tranh dột nát nhưng đó là một
bé gái vô cùng hiếu thảo. Thật không may mẹ của cô bé lại bị bệnh rất nặng nhưng vì nhà
nghèo nên không có tiền mua thuốc chữa, và cô bé vô cùng buồn bã.
Một lần đang ngồi khóc bên đường bỗng có một ông lão đi qua thấy lạ bèn đừng lại hỏi khi
biết sự tình ông già nói với cô bé:
- Cháu hãy vào rừng và đến bên gốc cây cổ thụ to nhất trong rừng hái lây một bông hoa duy
nhất trên đó. Bông hoa ấy có bao nhiêu cánh thì tức là mẹ cháu sống được bằng đấy ngày.
Cô bé liền vào rừng và rất lâu sau mới tìm thấy bông hoa trắng đó. Phải khó khăn lắm cô
mới trèo lên được để lấy bông hoa, nhưng khi đếm chỉ có một cánh hai cánh ba cánh bốn
cánh. Chỉ có bốn cánh hoa là sao chứ? Chẳng nhẽ mẹ cô chỉ sống được bằng đấy ngày thôi
sao? Không đành lòng cô liền dùng tay xé nhẹ dần từng cánh hoa lớn thành những cánh hoa
nhỏ và bông hoa cũng theo đó mà nhiều cánh dần lên nhiều đến mức không còn đếm được
nữa. Từ đó người đời gọi bông hoa ấy là bông hoa cúc trắng để nói về lòng hiếu thảo của cô
bé đó dành cho mẹ mình.

PHIẾU HỌC TẬP
Tiêu chí

Số chữ trong một

Những cánh buồm

Sự tích hoa cúc trắng

 

 

 

 

dòng/ câu

Kết cấu

PHIẾU HỌC TẬP
Tiêu chí

Những cánh buồm

Số chữ trong  Số chữ ít, trung bình 5-7 chữ
một dòng/

Sự tích hoa cúc trắng
 Số chữ nhiều, câu văn
dài

câu
Kết cấu

 Các ý tưởng được viết thành dòng,  Các ý tưởng được viết
các dòng nhóm thành các khổ thơ

bằng

câu;

câu

được

nhóm thành đoạn văn

1. Đặc trưng hình thức của bài thơ
Mỗi dòng thường có 5 đến 7 chữ

Được viết theo thể thơ tự do
Đặc trưng
Được chia thành nhiều khổ nhỏ
khác nhau (cứ 4 dòng chia thành
một khổ)

2. Tìm hiểu từ
ngữ, hình ảnh,
biện pháp tu từ

* Từ ngữ
Có sự hiệp vần: trong,
hồng; xa, nhà, ta…

-> tạo ra nhạc điệu
cho bài thơ

Từ ngữ

Từ láy phơi phới, rả
rích, trầm ngâm, thầm
thì…

-> gợi hình, gợi cảm

* Hình ảnh

Thiên nhiên: mặt trời
rực rỡ, biển xanh, cát
mịn, biển trong, ánh
mai hồng…

-> khoáng đạt, rực rỡ,
long lanh, tràn đầy sức
sống

Hình ảnh

Hai cha con: bóng cha
lênh khênh, bóng con
chắc nịch

Sự đối lập vừa thể hiện
sự khác biệt giữa hai
thế hệ, đồng thời thấy
được sự tiếp nối.

* Biện pháp tu từ
Cánh buồm- ẩn dụ

 khao khát, ước mơ được
khám phá thế giới, đi đến
chân trời mới

Điệp từ, điệp ngữ:
không thấy, có, bóng
(cha), bóng (con), cha
dắt con đi…

->Thế giới mênh mông,
vô tận; sự tò mò, háo
hức muốn khám phá thế
giới; sự gắn bó, quấn
quýt giữa hai bố con…

BPTT

3. Tìm hiểu yếu
tố tự sự và miêu
tả trong bài thơ

PHIẾU HỌC TẬP
Yếu tố

Biểu hiện trong

Tác dụng

bài thơ
Yếu tố tự sự

 

 

Yếu tố miêu tả

 

 

* Yếu tố tự sự
Kể lại cuộc đối thoại
của hai cha con.

Tự sự
Về thế giới bao la, ước
mơ được khám phá thế
giới của con và lời giải
đáp của cha

Giúp người đọc cảm
nhận được tình cảm gần
gũi, tha thiết giữa người
cha và người con

* Yếu tố miêu tả

Thiên nhiên: mặt trời rực
rỡ, biển xanh, cát mịn, biển
trong, ánh mai hồng, cánh
buồm…

Giúp người đọc hình
dung ra hình ảnh của
người cha và người con;
thiên nhiên.

Miêu tả
Con người: bóng cha
lênh khênh, bóng con
chắc nịch

4. Chia sẻ bài
học về cách cách
nghĩ và ứng xử
của cá nhân

Tình cảm hai cha con
dành cho nhau được thể
hiện như thế nào qua bài
thơ? Điều ấy gợi cho em
suy nghĩ gì về tình cảm gia
đình?

Tình yêu thương vô bờ
bến của cha mẹ đối với
con cái

Bài học

Họ không chỉ nuôi lớn
về thể xác mà còn
nâng đỡ về tâm hồn

Hướng con đến những
khát vọng lớn lao trên
cuộc đời.

5. Tìm hiểu về
tình cảm, cảm
xúc của tác giả

Em có nhận xét như thế
nào về tình cảm, cảm xúc
của tác giả thể hiện qua bài
thơ?

Tình cảm, cảm xúc
đầy chân thành, xúc
đông, tin yêu của tác
giả

Tình cảm, cảm
xúc của tác giả

Tác giả như đang sống
trong hình ảnh người
cha.
Gieo vào lòng các bạn
trẻ một khát vọng tốt
đẹp cho cuộc đời

III. Tổng kết

1. Nội dung – Ý nghĩa
Lời thơ nhẹ nhàng, thuật lại cuộc trò
chuyện giữa hai cha con trước biển cả
bao la.
Qua đó, ca ngợi ước mơ khám phá
cuộc sống của trẻ thơ.
1. Nội dung –
Ý nghĩa

Thể hiện tình cảm cha con sâu sắc,
người cha đã dìu dắt và giúp con khám
phá cuộc sống.

2. Nghệ thuật
Hình ảnh thơ độc đáo, từ ngữ chắt lọc,
tái hiện, lời thơ giản dị
Tác giả đã khéo léo xây dựng ngôn ngữ
đối thoại mang tính thẩm mĩ cao..
2. Nghệ thuật

Nhịp thơ trầm lắng, bay bổng, thể hiện
được tình cảm ca con thiết tha, sâu lắng.

LUYỆN TẬP

KHÁM PHÁ ĐẠI DƯƠNG

Câu 1: Bài thơ những cách
buồm được viết theo thể thơ
nào?

A. Cách luật.

B. Tự do.

C. 7 chữ.

D. Lục bát.

Câu 2. Khổ thơ 1 có bao nhiêu
từ láy?

A. 2 từ láy. Đó là từ lênh
khênh, chắc nịch
C. 1 từ láy. Đó là những
từ chắc nịch

B. 1 từ láy. Đó là những
từ lênh khênh
D. 2 từ láy. Đó là từ lênh
khênh, rực rỡ

Câu 3. Dấu hai chấm trong chuỗi câu sau có tác
dụng gì?
Con lại trỏ cánh buồm nói khẽ:
“Cha mượn cho con cánh buồm trắng nhé, để
con đi…”

A. Báo hiệu một sự liệt kê.

B. Báo hiệu bộ phận đứng sau
giải thích cho bộ phận trước.

C. . Để dẫn lời nói trực tiếp của
nhân vật.

D. Câu A, C đúng.

Câu 4. Dấu ngoặc kép trong chuỗi câu sau có tác dụng gì?
Cha mĩm cười xoa đầu con nhỏ:
“Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa
Sẽ có cây, có cửa, có nhà
Nhưng nơi đó cha chưa hề đi đến”

A. Đánh dấu từ được dùng với ý
nghĩa đặc biệt.

B. Đánh dấu ý nghĩ của nhân
vật.

C. Đánh dấu lời nói trực tiếp của
nhân vật.

D. Câu C và D đúng.

Câu 5. Ước mơ của con gợi
cho cha nhớ đến điều gì?

A. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến tuổi học trò của mình.

B. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến ước mơ thuở nhỏ của mình

C. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến tuổi thơ của mình.

D. Ước mơ của con gợi cho cha nhớ
đến chs mẹ của mình.

Câu 6. Đâu là câu hỏi của đứa
con dành cho người cha của
mình?
A. Cha ơi! - Sao xa kia chỉ thấy nước thấy
trời - Không thấy nhà, không thấy cây, không
thấy người ở đó?

B. Bóng con tròn chắc nịch. - Sau trận mưa
đêm rả rích - Cát càng mịn, biển càng trong Cha dắt con đi dưới ánh mai hồng.

C. Hai cha con bước đi trên cát - Ánh mặt trời
rực rỡ biển xanh - Bóng cha dài lênh khênh

D. Theo cánh buồm đi mãi đến nơi xa - Sẽ có
cây, có cửa, có nhà, - Nhưng nơi đó cha chưa
hề đi đến.

Câu 7: Trong bài thơ “Những cánh
buồm”, câu nói : “Cha mượn cho
con cánh buồm trắng nhé, để con
đi…” cho thấy em bé có ước mơ gì ?

A. Ước mơ được một lần đi thuyền

B. Ước mơ được làm chủ một con
thuyền có cánh buồm màu trắng.

C. Ước mơ được đi xa, khám phá
những điều chưa biết trong cuộc
sống.

D. Ước mơ được theo những con
thuyền ra khơi đánh cá.

Câu 8: Qua cuộc chuyện trò
của hai cha con, ta thấy được
điều gì?

A. Thấy được ước vọng muốn đi
thuyền của người con

B. Thấy được tình yêu gia đình và
thiên nhiên của hai cha con

C. Thấy được ước vọng mong muốn
con trường thành của người cha.

D. Thấy được tình cảm cũng
như khát vọng của hai cha con

Câu 9: Câu thơ “Sao xa kia chỉ
thấy nước, thấy trời/ Không thấy
nhà, không thấy cây, không thấy
người ở đó” sử dụng biện pháp tu
từ nào?

A. Nhân hóa.

B. So sánh.

C. Hoán dụ.

D. Điệp từ.

Câu 10: Trong bài thơ, hình ảnh nào
tượng trưng cho khát vọng được
khám phá những chân trời mới của
người con?
A. Cánh buồm trắng.

B. Bờ cát.

C. Biển xanh

D. Người cha.

VẬN DỤNG

Vận dụng
Viết đoạn văn nêu cảm
nhận về ước mơ được
thể hiện trong văn bản
“Những cánh buồm”

* Về hình thức
- Đảm bảo hình thức, dung lượng đoạn văn;
- Đảm bảo cấu trúc ngữ pháp của câu.
- Từ ngữ phù hợp, diễn đạt trong sáng.
* Về nội dung: cảm nhận về ước mơ được thể hiện trong văn bản
“Những cánh buồm”
- Giới thiệu cảm nhận chung về bài thơ.
- Biểu cảm về từ ngữ, hình ảnh trong bài thơ.
- Gía trị sâu sắc của bài thơ trong cuộc sống.