Kiểm tra bài cũ:
Những bức tranh sau minh họa cho bài ca dao nào? Hãy đọc thuộc lòng bài ca dao ấy và nêu những đặc sắc nghệ thuật và ý nghĩa nội dung của bài ca dao.
Năm cửa ô
Sông Thương
Sông Lục đầu
Núi Tản Viên
Đền Sòng
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
I. ĐỌC,TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc:
2. Chú thích
- Nhan đề : Những câu hát than thân theå hieän noãi nieàm taâm söï cuûa taàng lôùp bình daân, neâu leân hieän thöïc ñôøi soáng cuûa ngöôøi lao ñoäng döôùi cheá ñoä cuõ.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Đọc:
2. Chú thích
- Nhan đề : Những câu hát than thân theå hieän noãi nieàm taâm söï cuûa taàng lôùp bình daân, neâu leân hieän thöïc ñôøi soáng cuûa ngöôøi lao ñoäng döôùi cheá ñoä cuõ.
Bài 2: Nói về thân phận con tằm, kiến, hạc, cuốc.
Bài 3: Nói về thân phận trái bần.
=> Nói về những thân phận bé mọn, cay đắng trong xã hội.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 2:
Từ " thuơng thay " đưuợc lặp lại mấy lần?
Em đồng ý với ý kiến nào về 2 chữ “thương thay” trong bài ca dao :
a. Sự lặp lại 4 lần hai chữ “thương thay” là do bí từ. Vì lặp từ nên bài thơ đơn điệu, không hấp dẫn.
b. Đây là sự lặp lại mang dụng ý nghệ thuật rõ nét. Tác giả muốn nhấn mạnh cảnh ngộ và thể hiện sự cảm thông sâu sắc.
c. Sự lặp lại 4 chữ thương thay mở ra bốn nỗi thương cảm khác nhau. Nó có ý nghĩa kết nối và mở ra những nỗi thương kế tiếp. Đây là sự lặp lại để cho tình ý của bài thơ phát triển.
+ Điệp ngữ " thuương thay": nhấn mạnh, tô đậm mối thưuơng cảm xót xa cho cuộc đời cay đắng của
nguười dân thuường, kết nối và mở ra những nỗi
thưuơng khác nhau.
Văn học Tiết 13 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
II. TÌM HIỂU VĂN BẢN
1. Bài ca dao 2:
THẢO LUẬN
Điểm chung của các con vật trong bài 2 là chúng được sử dụng như những ẩn dụ nghệ thuật nói về sự khốn khổ của người lao động trong xã hội xưa.
Tuy nhiên với mỗi con vật , các tác giả dân gian đã căn cứ vào đặc điểm riêng của chúng để nói về nỗi khốn khổ bất hạnh cụ thể.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 2:
+ Hình ảnh ẩn dụ: con tằm, lũ kiến, con hạc, con cuốc thể hiện nỗi khổ nhiều bề của ngưuời lao động trong xã hội cũ.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 2:
+ Hình ảnh ẩn dụ: con tằm, lũ kiến, con hạc, con cuốc thể hiện nỗi khổ nhiều bề của nguười lao động trong xã hội cũ.
2. Thưuơng thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn đưuợc mấy phải nằm nhả tơ.
Thưuơng thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn đưuợc mấy phải đi tìm mồi.
Thưuơng thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thuương thay con cuốc giữa trời,
Dầu kêu ra máu có ngưuời nào nghe.
+ Câu hỏi tu từ : giá trị phản kháng, tố cáo càng trở nên sâu sắc, mạnh mẽ.
-Nghệ thuật
+ Cụm từ “Thương thay”  điệp ngữ, thương cảm cho mình, cho người.
+ Sử dụng câu hỏi tu từ.
+ Ẩn dụ

Hình ảnh ẩn dụ c? TH? :
Con cò
Con kiến
Con hạc
Con cuốc
Th©n phËn suèt ®êi bÞ kÎ kh¸c bßn rót søc lùc
Thân phận thấp cổ bé họng, có nỗi khổ đau oan trái không được lẽ công bằng soi tỏ
Cuộc đời phiêu bạt,lận đận và những cố gắng vô vọng của người lao động
Thân phận nhỏ nhoi suốt đời xuôi ngược vất vả làm lụng mà vẫn nghèo khó
=> Biểu hiện nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức bóc lột chịu nhiều oan trái trong xã hội cũ.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 3:
3. Thân em nhưu trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
- Bài ca dao nói về thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa.
+ Cụm từ "Thân em" ? tụ dõ?m thân phận chi`m nụ?i, nỗi đắng cay ? gợi sự đồng cảm.
+ Hỡnh ?nh so sánh: Thân em so sánh với "trái bần trôi" ? gợi thân phận nghe`o kho?, d?ng cay
- So sánh “ thân em” với trái bần trôi. Trái bần là một loại quả chua và chát , thường thấy ở vùng nước lợ( Nam Bộ) => Thường tượng trưng cho thân phận nghèo khổ , đắng cay.
- Sự so sánh ở đây trở nên cụ thể vì hình ảnh so sánh được miêu tả bổ sung . Bần không ở trên cây mà là bần trôi. Tác động của ngoại cảnh rất nghiệt ngã (gió dập sóng dồi). Kết qủa: biết tấp vào đâu.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 3:
- Bài ca dao nói về thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa.
+ Cụm từ "Thân em" ? tụ dõ?m thân phận chi`m nụ?i, nỗi đắng cay ? gợi sự đồng cảm.
+ Hình ảnh so s¸nh: Th©n em so s¸nh víi "tr¸i bÇn tr«i"  gîi th©n phËn nghèo khó, đắng cay
=> Bài ca dao nói lên sự trôi nổi, không có khả năng làm chủ số phận mình của người phụ nữ trong xã hội xưa . Họ vừa khốn khổ, vừa bị người khác định đoạt số phận.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
1. Bài ca dao 3:
- Bài ca dao nói về thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa.
+ Cụm từ "Thân em" ? tụ dõ?m thân phận chi`m nụ?i, nỗi đắng cay ? gợi sự đồng cảm.
+ Hình ảnh so s¸nh: Th©n em so s¸nh víi "tr¸i bÇn tr«i"  gîi th©n phËn nghèo khó, đắng cay
=> Bài ca dao nói lên sự trôi nổi, không có khả năng làm chủ số phận mình của người phụ nữ trong xã hội xưa . Họ vừa khốn khổ, vừa bị người khác định đoạt số phận.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng , vỏ ngoài thì đen.
Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các , hạt ra ruộng cày.
Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt , người phàm rửa chân.
Văn học Tiết 14 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
Hình ảnh : Con cò
Hướng dẫn về nhà
Học thuộc lòng bài ca dao 2 , 3.
Nắm ý nghĩa và nghệ thuật của từng bài,
Làm bài tập, sưu tầm theo yêu cầu.
Soạn văn bản : Những câu hát châm biếm (SGK/51)