Qua video trên, em có liên
tưởng đến bài thơ nào em đã
học trong chương trình Ngữ
Văn 9. Em hãy nêu tên bài thơ
và tên tác giả?

Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Phạm Tiến Duật

NGỮ VĂN 9

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)

Lê Minh Khuê

I. Đọc- tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Sinh năm 1949, quê ở
huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá.
-Gia nhập thanh niên xung phong trong
kháng chiến chống Mĩ.
-Bà là cây bút chuyên viết truyện ngắn,
trong những năm chiến tranh bà viết về
đề tài chiến tranh và sau 1975 bà viết
nhiều về đời sống xã hội trên con
đường đổi mới.
Nhà văn Lê Minh Khuê

Một số tác phẩm tiêu biểu

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)
I. Đọc- tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh ra đời: Năm 1971, khi
cuộc kháng chiến chống Mĩ đang diễn
ra gay go, ác liệt.
- Thể loại: Truyện ngắn

Lê Minh Khuê

Ý nghĩa nhan đề:
- Lãng mạn, đặc trưng riêng của thơ ca trong
thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
- Là hình ảnh ẩn dụ cho những nữ TNXP, họ
không tỏa sang rực rỡ như mặt trời mà họ là
những ngôi sao xa trên đỉnh Trường Sơn
- Những ngôi sao ấy là hình ảnh của ngôi sao
trên bầu trời thành phố, ngôi sao trong truyện
cổ tích, ngôi sao trong những kỷ niệm của
Phương Định…,ngôi sao trên mũ- quan niệm
của Phương Định về con người đẹp nhất- con
người thời đại.

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)

Lê Minh Khuê

I. Đọc- tìm hiểu chung:
*Bố cục: 3 phần
- P1: Từ đầu...đến ngôi sao trên mũ: Phương Định kể về cuộc sống của
bản thân và tổ trinh sát mặt đường của cô.
- P2: Tiếp...đến chị Thao bảo: Một lần phá bom, Nho bị thương, hai chị
em lo lắng, chăm sóc.
- P3: Phần còn lại: Sau phút hiểm nguy, hai chị em ngồi hát, niềm vui
trước cơn mưa đá đột ngột.

Tóm tắt văn bản
-Truyện ngắn“Những ngôi sao xa xôi” viết về ba cô gái thanh niên
xung phong - Phương Định, Nho ,Thao- trong đội trinh sát mặt
đường tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn.
-Chị Thao là tổ trưởng đội trinh sát mặt đường, nhiệm vụ họ là quan
sát địch đánh bom, đánh dấu vị trí bom chưa nổ, đo lượng đất đá phải
san lấp, nếu cần thì phá bom.
-Công việc vô cùng nguy hiểm, họ luôn đối mặt với thần chết. Tuy
vậy họ luôn can đảm và hoàn thành nhiệm vụ.
-Trong một trận càn Nho đã bị thương, chị Thao và Phương Định đã
tận tình săn sóc cho Nho.
-Nho ngủ thiếp đi, lúc này Phương Định và chị Thao nhìn nhau
hát những câu hát với niềm xúc động nghẹn ngào.
-Phương Định suy tư về những kỉ niệm sau trận chiến.

Những hình ảnh về nữ thanh niên xung phong

TẢI LUYỆN
LƯƠNGSẴN
THỰC
LÊNCHIẾN
CAO ĐIỂM
HUẤN
SÀNG
ĐẤU

MỘT ĐẠI
THANH
NIÊN
XUNG
TRÊN
VĨNH LINH
THANH
NIÊNĐÔI
XUNG
PHONG
TIẾP
ĐẠNPHONG
CHO BỘ
ĐỘI TUYẾN
PHÒNGLỬA
KHÔNG

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)

Lê Minh Khuê

II. Phân tích:
1. Hoàn cảnh sống, chiến đấu và phẩm chất chung của ba nữ thanh
niên xung phong:
* Hoàn cảnh sống, chiến đấu:
- Sống ở nơi nguy hiểm, ác liệt nhất trên tuyến
đường Trường Sơn.
- Sống trong hang, dưới chân cao điểm và cách
xa đơn vị
- Ngày ngày phải phơi mình ra giữa vùng
trọng điểm bắn phá ác liệt của máy bay Mỹ.
- Nơi đó, mặt đất lúc nào cũng rung lên như
người lên cơn sốt
=> Một trận địa nóng bỏng, ngột ngạt, phủ
đầy cái chết

Văn bản:

Những ngôi sao xa xôi (Trích)
* Công việc:
- Công tác trinh sát mặt đường: quan sát
địch ném bom, đánh dấu những quả bom
chưa nổ, đo khối lượng đất đá để san lấp
hố bom và nếu cần thì phá bom.
=> Mạo hiểm, căng thẳng thần kinh, đòi
hỏi sự dung cảm, sẵn sang hy sinh vì đất
nước, dân tộc.
- ''Thần chết nằm trong ruột quả bom,
mà thần chết là một tay không thích đùa”
=> Ranh giới giữa sự sống và cái chết
nơi đây chỉ là trong gang tấc

Lê Minh Khuê

* Phẩm chất chung của ba cô gái:
- Tinh thần trách nhiệm tự giác cao trong công việc; luôn
hoàn thành nhiệm vụ
- Dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng hy sinh; xa gia đình, quê
hương, vào chiến trường chiến đấu
- Tình đồng đội gắn bó keo sơn
- Có lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp
- Hay xúc động, nhiều mộng mơ, dễ vui dễ buồn, thích làm đẹp
cho cuộc sống của mình

 Đó là hình ảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam
trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ của dân tộc.

2. Nhân vật Phương Định:
- Là cô gái Hà Nội, có một thời học sinh hồn nhiên, vô tư bên mẹ trong căn
phòng nhỏ trên 1 đường phố bình yên với những kỉ niệm đẹp luôn sống
trong cô.
 Vừa là niềm khát khao, vừa làm dịu mát tâm hồn cô trong hoàn cảnh khốc
liệt ở chiến trường.
- Vào chiến trường được 3 năm, quen với bom đạn, nguy hiểm, dát mặt
hằng ngày với cái chết nhưng cô không mất đi sự hồn nhiên trong sáng và
những ước mơ về tương lai.
- Là cô gái nhạy cảm và hồn nhiên, hay mơ mộng và thích hát: quan họ, dân
ca Ý trữ tình, ngồi bó gối hát
- Thích ngắm mình trong gương, có hai bím tóc khác dày, cái cổ cao kiêu
hãnh như đài hoa loa kèn, đôi mắt dài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng.
- Cô mến đồng đội trong tổ và cả trong đơn vị, dành tình cảm đặc biệt, sự cảm
phục cho những chiến sĩ thông minh, tài hoa, dũng cảm
- Nhảy cảm, quan tâm tới hình thức của mình, tỏ ra kín đáo trước đám đông,
tưởng như kiêu kỳ
- Dũng cảm, vượt lên sự căng thẳng khi phải cận kề với cái chết.

3. Nhân vật Thao và Nho:
a) Nhân vật Thao:
- Nhiều tuổi nhất, từng trải hơn, không dễ hồn nhiên. Mơ ước về tương lai có

vẻ thiết thực, chín chắn hơn, nhưng không thiếu những khát khao và rung động
của tuổi trẻ.
-Trong công việc: chị rất dũng cảm, dứt khoát trong việc phân công cho hai em:
" Định ở nhà. Lần này nó bỏ ít, hai đứa đi cũng đủ".
- Chị Thao cũng rất bình tĩnh trước thử thách
" Chị Thao móc bánh quy trong túi thong thả nhai. Những khi biết rằng cái
sắp tới sẽ không êm ả thì chị tỏ ra bình tĩnh đến phát bực.".
- Thích hát, thích chép bài hát ngay cả những bài do Phương Định bịa ra.
- Thích làm duyên: " Áo lót của chị cái nào cũng thêu chỉ màu. Chị hay tỉa đôi
lông mày nhỏ như cái tăm".
- Rất sợ máu và sợ vắt: Thấy máu, thấy vắt là chị nhắm mắt lại, mặt tái mét.
Chị quyết liệt trong chiến đấu, nhưng lại rất sợ nhìn thấy máu chảy.
 Can đảm, dứt khoát, dũng cảm trong công việc ,mềm yếu trong tình cảm,
thích làm đẹp.

3. Nhân vật Thao và Nho:
b) Nhân vật Nho:
-Là thành viên nhỏ tuổi nhất, trắng trẻo, mát mẻ, dễ thương
-Được Phương Định liên tưởng như que kem trắng
-Lúc bướng bỉnh, lúc lầm lì, thích thêu hoa loè loẹt.
- Chiến đấu dũng cảm, bị thương cũng không kêu ca, không cho gọi
điện về đơn vị.
- Thích tắm suối, ăn kẹo: "quần áo ướt sũng Nho đòi ăn kẹo".
Hồn nhiên, đáng yêu, dũng cảm

4.Tâm trạng khi phá bom:
*Khi đến gần quả bom:
- Căng thẳng, hồi hộp, thần kinh căng
như dây chão, tim đập thình thịch. Biết
đâu khi cô đang chạy thì bom bất ngờ
phát nổ.
- Dùng đến phép thắng lợi tinh thần:
tưởng tượng ra ra mắt của các anh
chiến sĩ đang dõi theo mình, kích trong
cô lòng tự trọng vì cô biết các anh
không thích kiểu đi khom khi mà có
thể đàng hoàng bước tới.

4.Tâm trạng khi phá bom:
*Khi kề bên quả bom:
- Từng giác quan của cô bỗng trở
nên sắc nhọn.
- Hành động bình tĩnh, vững vàng và
chuẩn xác “Thỉnh thoảng, lưỡi xèng
chạm vào quả bom, một tiếng động
sắc đến gai người cứa vào da thịt
tôi. Nhanh lên một tí. Vỏ quả bom
nóng. Một dấu hiệu chẳng lành.
Nóng từ bên trong quả bom hoặc
mặt trời nung nóng”

4.Tâm trạng khi phá bom:
*Chờ đợi tiếng nổ của quả bom:
- Xung quanh cô chỉ có gió, tiếng
đồng hồ sinh động nhẹ nhàng đè lên
những con số vĩnh cửu.
- Cô có nghĩ đến cái chết nhưng là
một cái chết mờ nhạt, không cụ thể.
Điều quan tâm nhất lúc này là mìn có
nổ, bom có nổ không? Làm thế nào
để phá lại lần thứ hai.
=> Phẩm chất anh hùng, hi sinh bản
thân vì nhiệm vụ, tiêu biểu cho hàng
vạn nữ thanh niên xung phong thời
chống Mỹ.

Truyện được kể ở ngôi thứ
mấy và tác dụng là gì?

Truyện được kể ở ngôi thứ nhất, người kể
chuyện là Phương Định - nhân vật chính
của truyện => Truyện được kể chân thực,
có sức thuyết phục cao; giọng kể sôi nổi,
trẻ trung, hấp dẫn; dễ dàng thể hiện cảm
xúc, điều chỉnh nhịp kể linh hoạt; miêu tả
tâm lý nhân vật sâu sắc, tinh tế.

Tác dụng câu rút gọn, câu
trần thuật ngắn, câu đăc biệt
được sử dụng là gì?

- Câu rút gọn, câu trần thuật ngắn: Nhịp nhanh, phù hợp
để diễn tả không khí căng thẳng, mau lẹ, nóng bỏng,
nguy hiểm nơi chiến trường và tâm trạng lo lắng, hồi
hộp của các nhân vật.
- Câu đặc biệt: Câu đặc biệt ngắn, nhịp nhanh phù hợp
với hiện thực được miêu tả và phù hợp với ngôn ngữ của
người kể chuyện: tự nhiên, sinh động.

Em hãy nêu tác dụng của việc
thay đổi đại từ nhân xưng qua
văn bản trên?

Để phù hợp với nội dung của truyện, tạo ra một
điểm nhìn để làm rõ đặc điểm chung của tổ
trinh sát mặt đường (các cô gái gắn bó như một
khối thống nhất) nhưng cũng làm nổi bật cá
tính riêng của nhân vật “tôi”.

III. TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
•Lựa chọn ngôi kể phù hợp, cách kể chuyện tự nhiên.
•Nghệ thuật xây dựng nhân vật và miêu tả tâm lí đặc sắc.
•Ngôn ngữ giản dị, giọng điệu bình thản pha chút hóm hỉnh nhưng vẫn
rất tự nhiên.
•Câu văn ngắn, nhịp điệu dồn dập, gợi không khí nóng bỏng nơi chiến
trường.
2. Nội dung:
•Ca ngợi vẻ đẹp của ba cô gái thanh niên xung phong với tâm hồn trong
sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hi sinh, chiến đấu nơi
chiến trường đầy gian khổ nhưng rất hồn nhiên và lạc quan.
•Đó chính là hình ảnh đẹp, tiêu biểu về thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì
kháng chiến chống Mĩ.