CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GI?
LỚP 8C
MÔN NGÖÕ VAÊN 8
KIỂM TRA BÀI CŨ.
1. Thế nào là nói quá? Nêu tác dụng của nói quá?
2. Trong các câu sau câu nào có sử dụng biện pháp tu từ nói quá?
a. Bao giờ cây cải làm đình
Gỗ lim thái nghém thì mình lấy ta.
b. Bài văn của bạn viết dở quá đi thôi!
c. Bài văn của bạn viết chưa được hay lắm!
ĐÁP ÁN:
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại quy mô tính chất của sự sự vật, sự việc, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
* Ngữ liệu 1:
- Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.
(Hồ Chí Minh, Di chúc)
- Bác đã đi rồi sao, Bác ơi !
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)


- Lượng con ông Độ đây mà....Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)


* Ngữ liệu 2:
Phải bé lại lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt và bầu sữa
nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán
Xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ
có một êm dịu vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

* Ngữ liệu 3:
- Bác sĩ đang khám nghiệm tử thi.
* Ngữ liệu 4:
Hôm nay, bạn ăn mặc chưa đẹp lắm!
* Ngữ liệu 5: So sánh hai cách nói sau đây và cho biết cách nói nào nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe?
* Cách 1: Con dạo này lười lắm.
* Cách 2: Con dạo này không được chăm chỉ lắm.
Cách 2.


Là cách nói tạo sự nhẹ nhàng, tế nhị hơn đối với người nghe.
*Các cách nói giảm, nói tránh:
VD1: - Bà lão đã chết từ hôm qua.
-> Bà lão đã từ trần từ hôm qua.
Dùng các từ đồng nghĩa (từ Hán Việt).
VD2: - Em còn kém lắm.
-> Em cần phải cố gắng hơn nữa.
Dùng cách nói vòng.
VD 3:
Em vẽ bức tranh này xấu quá.
-> Em vẽ bức tranh này chưa được đẹp.
Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa.
VD4:
Anh Êy bÞ thư­¬ng nÆng thÕ th× kh«ng sèng ®­ưîc l©u n÷a ®©u chÞ ¹.
-> Anh Êy thÕ th× kh«ng ®­ưîc l©u n÷a ®©u chÞ ¹.
Dùng cách nói trống (nói tỉnh lược).
Hãy quan sát các tình huống trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống đó? Cho biết đó là cách nói giảm nói tránh nào?
BÀI TẬP NHANH:
Anh cút ra khỏi nhà tôi ngay!
Anh không nên ở đây nữa!
TÌNH HuỐNG 1 .
Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định từ ngữ trái nghĩa
Bệnh tình con ông nặng lắm chắc sắp chết rồi!
Bệnh tình con ông chắc chẳng còn được bao lâu nữa.
TÌNH HUỐNG 2.
Nói giảm nói tránh bằng cách nói trống.
những đứa trẻ nay bố mẹ chết hết rồi, thật đáng thưuong
những đứa trẻ mồ côi này thật đáng thuong
TÌNH HUỐNG 3.
Nói giảm nói tránh bằng cách dùng từ đồng nghĩa (từ Hán Việt)
Cấm trẻ con vào đó.
Các cháu vào trong đó rất nguy hiểm.
TÌNH HUỐNG 4.

Nói giảm nói tránh bằng cách nói vòng
* Trả lời:
- Tình huống không nên nói giảm nói tránh:
+ Khi cần phê bình nghiêm khắc, nói thẳng, nói đúng mức độ sự thật.
+ Khi cần thông tin chính xác, trung thực.
Những tình huống giao tiếp như­ thế nào thì không nên sử dụng cách nói giảm nói tránh? Lấy ví dụ cụ thể?
THẢO LUẬN NHÓM
(2 phút)
e. Cha nó mất, mẹ nó..........................., nên chú nó rất thương nó.
đi bước nữa
Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sau đây vào chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
a.Khuya rồi, mời bà.................
đi nghỉ
b. Cha mẹ em.......................... từ ngày em còn rất bé, em về ở với bà ngoại.
chia tay nhau
c. Đây là lớp học cho trẻ em…………....
khiếm thị
d. Mẹ đã ..................rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe.
có tuổi
Bài tập 1:
a1. Anh phải hòa nhã với bạn bè!
a2. Anh nên hòa nhã với bạn bè!
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây nữa!
c1 . Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!
d1. Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2. Nó nói như thế là ác ý.
e1. Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2. Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.
Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng cách nói giảm nói tránh:
a2. Anh nên hòa nhã với bạn bè!
b2. Anh không nên ở đây nữa!
c1 . Xin đừng hút thuốc trong phòng!
d1. Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
e2. Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.
Bài tập 2:
Bài tập 3
Khi chê trách một điều gì, để người nghe dễ tiếp nhận, người ta thường nói giảm nói tránh bằng cách phủ định điều ngược lại với nội dung đánh giá. Chẳng hạn, đáng lẽ nói “Bài thơ của anh dở lắm” thì lại bảo “Bài thơ của anh chưa được hay lắm”.
Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh như thế để đặt năm câu đánh giá trong những trường hợp khác nhau.






? So sánh sự giống và khác nhau của biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh?
* Trả lời: Sự giống và khác nhau giữa biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh:
- Gièng nhau: §Òu lµ biÖn ph¸p tu tõ ®­ưîc dïng phæ biÕn trong th¬ v¨n, trong lêi ¨n tiÕng nãi hµng ngµy.
- Khác nhau:
HỆ THỐNG BÀI HỌC
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
* Bài cũ:
- Học bài, viết đoạn văn ngắn có dùng cách nói giảm nói tránh.
*Chuẩn bị bài mới:
- Ôn tập kĩ văn học Việt Nam 1930 - 1945, văn học nước ngoài -> Giờ sau kiểm tra 45’.
+ Đọc lại và tóm tắt văn bản, học nội dung, nghệ thuật của từng bài, cảm thụ văn bản theo phân tích. Nắm chắc cốt truyện, làm lại các bài luyện tập sau mỗi văn bản được học.
29
Chào tạm biệt !
Chân thành cảm ơn quý thầy cô và các em