Ví dụ 1
Nội dung

Cách nói

Tác dụng

Cách thực
hiện
Phạm vi sử
dụng

Ví dụ 2

Ví dụ 3

Ví dụ 1
a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi
tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các vị
cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả
nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp
nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột.
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
c. Lượng con ông Độ đây mà … Rõ tội
nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)

Ví dụ 2 Ví dụ 3

Ví dụ 1
a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời
này, phòng khi tôi sẽ đi gặp
cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các
vị cách mạng đàn anh khác,
thì đồng bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh
trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
c. Lượng con ông Độ đây mà
… Rõ tội nghiệp, về đến nhà
thì bố mẹ chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)

Ví dụ 2
Ví dụ 3
Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp mặt
vào bầu sữa nóng của
người mẹ, để bàn tay
người mẹ vuốt ve từ trán
xuống cằm, và gãi rôm ở
sống lưng cho, mới thấy
người mẹ có một êm dịu vô
cùng.
(Nguyên Hồng, Những
ngày thơ ấu)

Ví dụ 1
a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời
này, phòng khi tôi sẽ đi gặp
cụ Các Mác, cụ Lê-nin và
các vị cách mạng đàn anh
khác, thì đồng bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng
xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
c. Lượng con ông Độ đây mà
… Rõ tội nghiệp, về đến nhà
thì bố mẹ chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)

Ví dụ 2
Phải bé lại và
lăn vào lòng
một người mẹ,
áp mặt vào bầu
sữa nóng của
người mẹ (…)
(Nguyên Hồng,
Những ngày thơ
ấu)

Ví dụ 3
- Con dạo này lười
lắm.
- Con dạo này
không được chăm
chỉ lắm.

Ví dụ 1

Nội dung

Cách nói
Tác dụng

a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này,
phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác,
cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn
anh khác, thì đồng bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
-> Lời căn dặn của Bác trước khi
mất
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
-> Niềm xúc động của nhà thơ trước
sự ra đi của Bác
c. Lượng con ông Độ đây mà … Rõ
tội nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ
chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)
-> Niềm cảm thương đối với Lượng
khi cha mẹ mất

a. đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin
b. đi
c. chẳng còn
Tránh gây cảm giác quá đau
buồn, nặng nề

Nhận xét - Cách nói tế nhị, uyển chuyển

Ví dụ 2
Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ (…)
(Nguyên Hồng, Những
ngày thơ ấu)
-> Niềm hạnh phúc của
bé Hồng khi ở trong
lòng mẹ

bầu sữa

Ví dụ 3
- Con dạo này
lười lắm.
- Con dạo này
không được chăm
chỉ lắm.
-> Lời nhận xét
của người mẹ về
con.

không được
chăm chỉ lắm

Tránh sự thô tục, thiếu Nói tế nhị, ý động
lịch sự
viên, dễ tiếp thu

- Tác dụng: tránh cảm giác đau buồn, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự

Ví dụ 1

Nội dung

a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này,
phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ
Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh
khác, thì đồng bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
-> Lời căn dặn của Bác trước khi mất
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
-> Niềm xúc động của nhà thơ trước sự
ra đi của Bác
c. Lượng con ông Độ đây mà … Rõ tội
nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng
còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)
-> Niềm cảm thương đối với Lượng khi
cha mẹ mất

Cách nói

a. đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin
b. đi
c. chẳng còn

Tác dụng

Tránh gây cảm giác quá đau
buồn, nặng nề

Nhận xét

Ví dụ 2
Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ (…)
(Nguyên Hồng, Những
ngày thơ ấu)
-> Niềm hạnh phúc của
bé Hồng khi ở trong
lòng mẹ

bầu sữa

Ví dụ 3
- Con dạo này
lười lắm.
- Con dạo này
không được chăm
chỉ lắm.
-> Lời nhận xét
của người mẹ về
con.

không được
chăm chỉ lắm

Tránh sự thô tục, thiếu Nói tế nhị, ý động
lịch sự
viên, dễ tiếp thu

- Cách nói tế nhị, uyển chuyển
- Tác dụng: tránh cảm giác đau buồn, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự

Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách
diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác
quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu
lịch sự.

3
2
1
Nói giảm nói tránh thường được thực hiện
như thế nào? Chỉ ra các cách mà người nói đã
dùng để nói giảm nói tránh ở các ví dụ (sgk - 107,
108 )?

Ví dụ 1

Nội dung

a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng
khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và
các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng
bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
-> Lời căn dặn của Bác trước khi mất
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
-> Niềm xúc động của nhà thơ trước sự ra
đi của Bác
c. Lượng con ông Độ đây mà … Rõ tội
nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)
-> Niềm cảm thương đối với Lượng khi
cha mẹ mất

Cách nói

a. đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin
b. đi
c. chẳng còn

Tác dụng

Tránh gây cảm giác quá đau
buồn, nặng nề

Ví dụ 2
Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ (…)
(Nguyên Hồng, Những
ngày thơ ấu)
-> Niềm hạnh phúc của
bé Hồng khi ở trong
lòng mẹ

bầu sữa

Ví dụ 3
- Con dạo này
lười lắm.
- Con dạo này
không được chăm
chỉ lắm.
-> Lời nhận xét
của người mẹ về
con.

không được
chăm chỉ lắm

Tránh sự thô tục, thiếu Nói tế nhị, ý động
lịch sự
viên, dễ tiếp thu

a. Nói vòng
Dùng cách phủ
Cách
Dùng từ đồng định từ ngữ
b. Nói vòng
thực hiện c. Dùng cách phủ định từ nghĩa Hán Việt
trái nghĩa
ngữ trái nghĩa

Dùng cách nói trống (tỉnh lược)

Ví dụ: Anh ấy bị thương nặng thế thì không
sống được lâu nữa đâu chị ạ.

Ví dụ 1

Nội dung

a. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này,
phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ
Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh
khác, thì đồng bào (…)
(Hồ Chí Minh, Di chúc )
b. Bác đã đi rồi sao, Bác ơi
Mùa thu đang đẹp nắng xanh trời.
(Tố Hữu, Bác ơi)
c. Lượng con ông Độ đây mà … Rõ tội
nghiệp, về đến nhà thì bố mẹ chẳng
còn.
(Hồ Phương, Thư nhà)

Cách nói

a. đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin
b. đi
c. chẳng còn

Tác dụng

Tránh gây cảm giác quá đau
buồn, nặng nề

Cách
thực hiện
Phạm vi
sử dụng

Ví dụ 2

Ví dụ 3

Phải bé lại và lăn vào
lòng một người mẹ, áp
mặt vào bầu sữa nóng
của người mẹ (…)
(Nguyên Hồng, Những
ngày thơ ấu)

- Con dạo này
lười lắm.
- Con dạo này
không được chăm
chỉ lắm.

bầu sữa

không được chăm
chỉ lắm

Tránh sự thô tục, thiếu Nói tế nhị, ý động
lịch sự
viên, dễ tiếp thu

a. Nói vòng
Dùng từ đồng nghĩa Dùng cách phủ
b. Nói vòng
Hán Việt
định từ ngữ trái
c. Dùng cách phủ định từ ngữ trái
nghĩa
nghĩa

a. Trong văn chính luận
b,c. Trong thơ văn

Trong thơ văn

Trong lời nói
hàng ngày

Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh sau đây vào
chỗ trống /.../ : đi nghỉ , khiếm thị , chia tay nhau ,
có tuổi , đi bước nữa
a. Khuya rồi mời bà ...........
b. Cha mẹ em ............................ từ ngày em còn rất
bé em về ở với bà ngoại.
c. Đây là lớp học cho trẻ em ...........................
d. Mẹ đã ................ rồi, nên chú ý giữ gìn sức khỏe.
e. Cha nó mất, mẹ nó ........................, nên chú nó rất
thương nó.

Tình huống nên sử dụng cách nói giảm nói tránh:
+ Khi phải đề cập đến những chuyện đau buồn.
+ Khi biểu lộ thái độ lịch thiệp, tránh thô tục.

Tình huống không nên sử dụng cách nói giảm nói tránh:
+ Khi cần phê bình nghiêm khắc, nói thẳng, nói
đúng mức độ sự thật.
+ Khi cần thông tin chính xác, trung thực.

Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể về kỉ niệm sâu
sắc với người thân, trong đó có sử dụng biện pháp tu
từ nói quá và nói giảm nói tránh.

- Hình thức:
+ Số câu: 5 – 7 câu
+ Có sử dụng biện pháp tu từ nói quá, nói giảm nói
tránh.
+ Có thể chọn 1 trong 3 cách trình bày: quy nạp, diễn
dịch, tổng – phân – hợp.
- Nội dung: kể về kỉ niệm sâu sắc với người thân.

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?
a1. Anh phải hoà nhã với bạn bè!
a2. Anh nên hoà nhã với bạn bè!
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây nữa!
c1. Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!
d1. Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2. Nó nói như thế là ác ý.
e1. Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2. Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?
a1. Anh phải hoà nhã với bạn bè!
a2. Anh nên hoà nhã với bạn bè!
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây nữa!
c1. Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!
d1. Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2. Nó nói như thế là ác ý.
e1. Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2. Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?
c1. Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?
a1. Anh phải hoà nhã với bạn bè!
a2. Anh nên hoà nhã với bạn bè!
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây nữa!
c1. Xin đừng hút thuốc trong phòng!
c2. Cấm hút thuốc trong phòng!
d1. Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2. Nó nói như thế là ác ý.
e1. Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2. Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi.

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?

Trong mỗi cặp câu dưới đây câu nào có sử dụng cách
nói giảm nói tránh, chỉ ra cách thể hiện ở mỗi câu đó?
b1. Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
b2. Anh không nên ở đây nữa!

Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể về kỉ niệm sâu
sắc với người thân, trong đó có sử dụng biện pháp tu
từ nói quá và nói giảm nói tránh.

- Hình thức:
+ Số câu: 5 – 7 câu
+ Có sử dụng biện pháp tu từ nói quá, nói giảm nói
tránh.
+ Có thể chọn 1 trong 3 cách trình bày: quy nạp, diễn
dịch, tổng – phân – hợp.
- Nội dung: kể về kỉ niệm sâu sắc với người thân.

60
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
43
42
41
40
39
38
37
36
35
34
33
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá
sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển,
lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

Hãy vận dụng cách nói giảm nói tránh để đặt câu
đánh giá trong những trường hợp khác nhau.
Ví dụ:
- Bài thơ của anh dở lắm.
- Bài thơ của anh chưa được hay lắm.

Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể về kỉ niệm sâu
sắc với người thân, trong đó có sử dụng biện pháp tu
từ nói quá và nói giảm nói tránh.

- Hình thức:
+ Số câu: 5 – 7 câu
+ Có sử dụng biện pháp tu từ nói quá, nói giảm nói
tránh.
+ Có thể chọn 1 trong 3 cách trình bày: quy nạp, diễn
dịch, tổng – phân – hợp.
- Nội dung: kể về kỉ niệm sâu sắc với người thân.

So sánh hai biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh.

3
2
1
NÓI QUÁ
Đặc
điểm
Tác dụng

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

So sánh hai biện pháp tu từ nói quá và nói giảm nói tránh.
- Đều là biện pháp tu từ vừa có giá trị nhận thức vừa có giá
trị biểu cảm.
- Đều thay đổi so với hiện thực, nổi bật sự vật hiện tượng.
- Phạm vi sử dụng: thường dùng trong văn bản nghệ thuật
hay trong đời sống hàng ngày.
NÓI QUÁ

NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

Phóng đại quy mô, tính chất Diễn đạt tế nhị, uyển
của sự vật, hiện tượng
chuyển
Tránh gây cảm giác quá
Nhấn mạnh, gây ấn đau buồn, ghê sợ, nặng
Tác dụng
tượng, tăng giá trị biểu nề; tránh thô tục, thiếu
đạt
lịch sự

Đặc
điểm

Hướng dẫn tự học
- Học bài, nắm chắc lí thuyết về 2 phép tu từ: Nói quá và nói
giảm nói tránh
- So sánh, phân biệt được 2 phép tu từ
- Tập viết đoạn văn có sử dụng 2 phép tu từ
Chuẩn bị bài
- Soạn bài: Câu ghép
+ Ôn bài các thành phần chính của câu ( lớp 6)
+ Ôn bài câu trần thuật đơn ( lớp 6)
+ Ôn tập về câu ghép đã học ở Tiểu học, về quan hệ từ, đại từ
( lớp 7)
+ Ôn tập các dấu câu đã học
+ Nghiên cứu sgk, trả lời các câu hỏi trong bài học (tr 111, 123)
+ Phân tích cấu tạo ngữ pháp cá câu trong ví dụ