1

Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
Hồ Chí Minh

A. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN

1. Tìm hiểu nước ta dưới ách đô hộ của các triều đại phong
kiến phương Bắc.

a) Đọc kĩ đoạn hội thoại của hai bạn dưới đây.
1. Sau khi bị quân xâm lược Triệu Đà thôn tính, tình hình
nước ta như thế nào ?
2. Từ đó, các triều đại phong kiến phương Bắc nối tiếp
nhau đô hộ nước ta. Nước ta bị chia thành quận, huyện do
chính quyền người Hán cai quản. Đến năm 938, nước ta
mới giành được độc lập.
3. Dưới ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, đời sống của
nhân dân ta như thế nào ?
4. Chúng bắt nhân dân ta lên rừng săn voi, tê giác, bắt chim
quý, đẵn gỗ trầm, xuống biển mò ngọc trai, bắt đồi mồi, khai
thác san hô để cống nạp cho chúng. Chúng còn đưa người hán
sang ở lẫn với dân ta, bắt dân ta phải học chữ Hán và sống theo
phong tục của người Hán

b) Hỏi thầy, cô giáo những điều em chưa biết khi đọc đoan hội
thoại.
c) Trao đổi với nhau để thống nhất trả lời câu hỏi: Dưới ách đô hộ
của phong kiến phương Bắc, nhân dân ta cực khổ như thế nào ?
d) Trình bày kết quả trao đổi với thầy, cô giáo.

2. Tìm hiểu sự phản ứng của nhân dân ta dưới ách đô hộ của
phong kiến phương Bắc.

a) Đọc đoạn văn sau:
Không chịu khuất phục, nhân dân ta vẫn giữ được các
phong tục truyền thống vốn có như ăn trầu, nhuộm răng đen,
mở các lễ hội mùa xuân với những cuộc đua thuyền, đánh vật
và hát những làn điệu dân ca. Đồng thời, nhân dân ta cũng
biết tiếp thu nghề làm giấy, làm đồ thủy tinh, làm đồ trang sức
bằng vàng, bạc…. Của người dân phương Bắc. Trong thời kì
này, nhân dân ta liên tục nổi dậy, nhiều cuộc khởi nghĩa đã
giành lại được độc lập. Mở đầu là cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng (năm 40), rồi với chiến thắng Bạch Đằng (năm 938) do
Ngô Quyền lãnh đạo, đã giành được độc lập hoàn toàn cho
nước ta.

b) Dựa vào đoạn văn đã đọc, trao đổi để thống nhất nối nội dung
ở cột A với cột B cho phù hợp:
B
A
a) Ăn trầu, nhuộm răng đen
1. Các phong tục truyền
thống được giữ gìn

b) Làm giấy

2. Các nghề mới tiếp thu

d) Đua thuyền, đánh vật, hát
dân ca.

c) Làm đồ thủy tinh

e) Làm đồ tranh sức bằng
vàng, bạc

3. Tìm hiểu về cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40)
a) Các nhóm lắng nghe thầy, cô giáo kể chuyện:
Đầu thế kỉ I, nước ta bị nhà Hán đô hộ, Thái thú quận Giao
Chỉ là Tô Định nổi tiếng tham lam, tàn bạo. Bấy giờ ở huyện
Mê Linh (vùng đất nay thuộc thành phố Hà Nội) có hai chị em
là Trưng Trắc, Trưng Nhị. Sinh ra và lớn lên trong cảnh nước
mất nhà tan, hai chị em sớm có lòng căm thù quân xâm lược.
Trưng Trắc cùng chồng là Thi Sách liên kết với các thủ lĩnh
khác chuẩn bị nổi dậy. Chính lúc đó, Thi Sách bị Tô Định bắt và
giết hại. Hai Bà Trưng càng quyết tâm khởi nghĩa để đền nợ
nước, trả thù nhà.
b) Từng nhóm thảo luận đi đến thống nhất: Vì sao Hai Bà Trưng
nổi dậy khởi nghĩa ?
c) Trình bày kết quả thảo luận với thầy, cô giáo.

Hai Bà Trưng
chuẩn bị khởi
nghĩa.

“ Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”.
Bà Trưng
(Thiên Nam NgũTrắc
Lục)
đền

Nguyên nhân.
Hai Bà Trưng làm
Thuần
voi để ra
lễ tạ trời
đất ra
trận.
quân giết giặc.
Samsung

nợ nước
Những người
tài
thùBà.
nhà.
ủng hộ Hai

Mê Linh
Cổ Loa
Hát Môn

Luy Lâu

Nghĩa
Nghĩa quân
quân tiến
bao vây Dinh
vào Mê
Thái thú Tô
Linh.
Định.

Nghĩa quân
Hai Bà Trưng
chiến thắng.
xuất quân.

Diễn biến.
Tô Định cải
trang trốn về
nước.

Trưng Trắc
lên ngôi,
đóng đô ở
Mê Limh.
Samsung

e) Đọc đoạn văn sau:
Mùa xuân năm 40, tại cửa sông Hát (Hát Môn, Phúc Thọ, Hà
Tây), Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa. Nghĩa quân nhanh chóng
làm chủ Mê Linh. Từ Mê Linh, nghĩa quân tiến xuống đánh
chiếm Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội); rồi từ Cổ Loa, tấn công Luy
Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh), trung tâm của chính quyền đô hộ.
Bị đòn bất ngờ, quân Hán không dám chống cự, bỏ hết của cải,
vũ khí, lo chạy thoát thân. Tô Định sợ hãi đã cắt tóc, cạo râu, mặc
giả thường dân, lẩn vào đám tàn quân trốn về Trung Quốc.
Trong vòng không đầy một tháng, Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
hoàn toàn thắng lơi và giữ được độc lập hơn ba năm.

g) Kết hợp quan sát bức tranh, lược đồ và đoạn văn mà em đã đọc,
cả nhóm thảo luận, để đi đến thống nhất:
- Bức tranh mô tả quân Hai Bà Trưng với khí thế như thế nào ?
Quân Tô Định ra sao ?
- Trình bày trên lược đồ diễn biến của cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng.
- Kết quả của cuộc khởi nghĩa như thế nào ?
h) Đại diện nhóm báo cáo kết quả làm việc với thầy, cô giáo.

4. Tìm hiểu nguyên nhân, diễn biến của trận Bạch Đằng (năm 938)
a) Chú ý nghe thầy, cô giáo kể chuyện:
Ngô Quyền quê ở xã Đường Lâm (thị xã Sơn Tây, Hà Nội). Ông
là người có tài, nên được Dương Đình Nghệ gả con gái cho. Được
tin viên tướng Kiều Công tiễn giết Dương Đình nghệ, Ngô Quyền
đem quân đánh để báo thù. Công Tiễn cho người sang cầu cứu nhà
Nam Hán. Nhân cớ đó, nhà Nam Hán đem quân sang xâm lược
nước ta.
Biết tin, Ngô Quyền giết Kiều Công Tiễn và chuẩn bị đón đánh
quân Nam Hán.

b) Đọc đoạn văn sau và kết hợp xem tranh minh họa:
Sang đánh nước ta lần này, quân Nam Hán đưa một đạo quân
rất đông do Thái tử Hoằng Tháo chỉ huy.
Mũi tiến công chính do Hoằng Tháo chỉ huy đã vượt biển,
ngược sông Bạch Đằng (Quảng Ninh) tiến vào nước ta. Lợi dụng
nước thủy triều lên, xuống, Ngô Quyền dùng kế cắm cọc gỗ đầu
nhọn xuông nơi hiểm yếu ở sông Bạch Đằng. Quân Nam Hán đến
cửa sông vào lúc thủy triều lên, nước che lấp các cọc nhọn.
Ngô quyền cho quân bơi thuyền nhẹ ra khiêu chiến, vừa đánh
vừa lui, nhử cho giặc vào bãi cọc. Chờ lúc thủy triều xuống, khi
hàng nghìn cọc nhọn nhô lên, quân ta mai phục hai bên bờ sông
đổ ra đánh quyết liệt. Giặc hốt hoảng quay thuyền bỏ chạy thì va
vào cọc nhọn, thuyền giặc chiếc bị thủng, chiếc bị vướng cọc nên
không tiến, không lùi được. Quân ta tiếp tục truy kích. Quân Nam
Hán chết đến quá nửa, Hoằng Tháo tử trận. Quân Nam Hán hoàn
toàn thất bại.

Trận Bạch Đằng năm 938

Dương Đình Nghệ và Ngô Quyền

Dương Đình Nghệ gả con gái cho Ngô Quyền

Ngô Quyền giúp Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam
Hán, giành thắng lợi (năm 931)

Ngô Quyền trấn giữ Ái Châu (Thanh Hoá)

Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ

Đầu mùa đông năm Mậu Tuất (938) Ngô Quyền kéo quân ra Bắc, tiến
như vũ bão về Đại La để báo thù

Slide 9
Kiều Công Tiễn sai người cầu cứu nhà Nam Hán
Nhân cớ đó nhà Nam Hán sang xâm lược nước ta lần thứ hai

Ngô Quyền bắt giết Kiều Công Tiễn và chuẩn bị đón đánh giặc xâm
lược

CHUẨN BỊ ỨNG PHÓ VỚI QUÂN NAM HÁN

Ngô
Quyền
đã dùng
kế chôn
cọc gỗ
đầu
nhọn
xuống
nơi
hiểm
yếu ở
cửa
sông
Bạch
Đằng
(tỉnh
Quảng
Ninh
vào cuối
năm
938)

Quân và dân chặt gỗ đẽo cọc nhọn

Di chuyển hàng ngàn cọc gỗ ra sông Bạch Đằng và đóng cọc ở lòng sông

DIỄN BIẾN TRẬN ĐÁNH TRÊN SÔNG BẠCH ĐẰNG

Quân ta mai phục sẵn sàng hai bên
bờ sông Bạch Đằng

Quân ta giả thua để nhử địch vào bãi
cọc. Hoằng Tháo thúc quân hăm hở
đuổi theo, vượt qua bãi cọc ngầm mà
không biết.

Quân Nam Hán đến cửa sông vào
lúc thủy triều lên, nước che lấp các
cọc nhọn.

Thủy triều xuống, quân ta bắt đầu
phản công quyết liệt.

Ngô Quyền cho quân bơi
thuyền nhẹ ra khiêu chiến,

Quân giặc hốt hoảng bỏ chạy thì
thuyền va vào bãi cọc nhọn

KẾT QUẢ TRẬN ĐÁNH TRÊN SÔNG BẠCH ĐẰNG

Quân ta tiếp tục truy kích, quân giặc chết quá nửa

Hoằng Tháo tử trận. Cuộc xâm lược của quân Nam Hán
hoàn toàn thất bại,

Toàn cảnh Chiến thắng Bạch Đằng 938

s
ô
ng
Đ Bạ
ằ
ng ch

Sôn
g

Sôn
g
Cha
nh

Cấ m

m
Cấ

am
N
a ệu
Cử Tri

a
Cử

Lược đồ trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938

c) Trao đổi trong nhóm:
- Ngô Quyền dùng kế gì để đánh giặc ?
- Dựa vào bức tranh, kể lại diễn biến của trận chiến trên sông
Bạch Đằng.
d) Trình bày kết quả làm việc với thầy, cô giáo.

5. Tìm hiểu ý nghĩa của trận Bạch Đằng đói với lịch sử
nước ta.
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại của hai bạn dưới đây:
1. Sau khi đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch
Đằng, Ngô Quyền đã làm gì ?
2. Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền xưng vương (gọi là
Ngô Vương), chọn Cô Loa làm kinh đô.
3. Việc làm của Ngô Quyền có ý nghĩa gì ?
4. Việc làm đó có ý nghĩa đã chấm dứt thời kì hơn một
nghìn năm dân ta sống dưới ách đô hộ của phong kiến
phương Bắc mở ra thời kì độc lập cho dân tộc.

6. Đọc kĩ và ghi vào vở đoạn văn sau:
Hơn một nghìn năm dưới ác đô hộ của quân
xâm lược phương Bắc, nhiều cuộc khởi nghĩa đã
nổ ra. Mở đầu bằng cuộc khởi nghĩa Hai Bà
Trưng (năm 40) và kết thúc thắng lợi hoàn toàn
với chiến thứng Bạch Đằng (năm 938) do Ngô
Quyền lãnh đọ. Nước ta hoàn toàn độc lập.

GHI NHỚ CÔNG ƠN NGÔ QUYỀN

Tượng Ngô Quyền

Lăng Ngô Quyền ở Đường Lâm

TRÒ CHƠI:
EM YÊU LỊCH SỬ

Câu 1

Quân Nam Hán tấn công nước ta
bằng đường nào ?

A.Đường thủy

B. Đường bộ

C. Đường thủy+ bộ

D. Đường hàng không

5
4
3
2
1
0

Câu 2

Ngô Quyền đã dựa vào hiện tượng
thiên nhiên nào để đánh giặc ?

A. Lũ lụt

B. Mưa to

C. Bão lớn

D. Thủy triều

3
2
1
0
5
4

Câu 3

Tướng giặc bị tử trận là ai?

A.Cao Chính Bình

B.Dương Tư Húc

C. Lưu Hoằng Tháo

D. Quang Sở Khách

5
4
3
2
1
0

Câu 4

Thời gian quân ta chiến thắng
Nam Hán?
A.Một ngày đầu
năm 938

C.Một ngày cuối
năm 938

B.Một ngày giữa
năm 938

D.Cả 3 ý đều
không đúng

4
3
2
1
0
5

Câu 5

Ai người quê ở Đường Lâm
Đánh tan quân Hán, Bạch Đằng
tiếng vang

A.Dương Đình Nghệ

C.Tiền Ngô Vương
D.Cả 3 ý đều
không đúng

B.Quang Trung

5
4
3
2
1
0

Câu 6

Nơi Ngô Quyền chọn làm kinh đô?

A. Phú Xuân

B. Phương Bắc

C. Cổ Loa

D. Mê Linh

1
5
3
2
0
4