chiếu Dời đô
TIẾT 91
(thiên đô chiếu)
Lý Công Uẩn
I.Tìm hiểu chung


1.Tác giả
Lí Công Uẩn (974 – 1028) tức Lí Thái Tổ,quê Đình Bảng – Từ Sơn – Bắc Ninh.
Là người thông minh,nhân ái, có chí lớn và lập được nhiều chiến công.
Khi Lê Ngọa Triều mất,ông được triều thần tôn lên làm vua, lấy hiệu là Thuận Thiên.
Lí Công Uẩn
(974 - 1028)
Ra đời vào năm 1010 nhằm bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Luư
(Ninh Bình) ra Đại La (Thăng Long - Hà Nội ngày nay)
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả
Hoàn cảnh ra đời: Ra đời năm 1010 khi vua Lí Thái Tổ có ý định dời đô từ Hoa Lư về Ninh Bình.
Thể loại: Chiếu
- Đặc điểm:
+ Hình thức: Viết bằng văn xuôi,văn vần hoặc văn biền ngẫu.
+ Mục đích: Là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.
+ Nội dung:Thường thể hiện một tư tưởng lớn lao, có ảnh hưởng đến triều đại, vận mệnh đất nước.

2.Tác phẩm
Nhà vua ban chiÕu
Bố cục: 2 phần
Phần 1:
Từ đầu -> “không dời đô
=> Nêu lí do của việc dời đô
Phần 2: Phần còn lại
=> Lí do chọn thành Đại La là kinh đô
Tiết 91 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
I. Đọc - tìm hiểu chú thích:

II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lý do dời đô :
a. Lịch sử Trung Quốc :
Mở đầu bài, theo sử sách Trung Quốc, Lí Công Uẩn nêu những dẫn chứng các vua nào từng dời đô?
Nhà Thương : năm lần dời đô.
Nhà Chu : ba lần dời đô.
Những lần dời đô ấy nhằm mục đích gì ?
-Mục đích:+ Mưu toan việc lớn,
tính kế muôn đời cho con cháu.
+ Vận nước lâu dài, phong tục
phồn thịnh.
Dẫn chứng cụ thể, lập luận
chặt chẽ.
Theo tác giả, chính việc dời đô đúng đắn, nhà Thương và nhà Chu đạt được kết quả gì ?
Dẫn chứng và cách lập luận của tác giả như thế nào ?
Tiết 90 CHIẾU DỜI ĐÔ
(THIÊN ĐÔ CHIẾU ) Lí Công Uẩn
I. Đọc - tìm hiểu chú thích:

II. Tìm hiểu văn bản:
1. Lý do dời đô :
a. Lịch sử Trung Quốc :
b. Tình hình nước ta :
Theo Lí Công Uẩn, vì sao kinh đô Hoa Lư không còn phù hợp nữa ? Ông nêu dẫn chứng gì ?
- Dẫn chứng : Hai nhà Đinh Lê theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời.
Kết quả của việc không dời đô, theo Lí Công Uẩn, là gì ?
Kết quả : triều đại không lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm
họ hao tốn . . .
Bàn về vấn đề này, cách lập luận của tác giả như thế nào ?
Lý lẽ và cảm xúc kết hợp làm tăng sức thuyết phục.
Những dẫn chứng và lý lẽ Lí Công Uẩn đưa ra mục đích cuối cùng là gì ?
Khẳng định việc dời đô khỏi Hoa Lư là cần thiết.
Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi"
(Trẫm thậm thống tri , bất đắc bất tỉ )
     
-Nghệ thuật so sánh đối chiếu,tương phản,dẫn chứng toàn diện,tiêu biểu,lập luận thấu tình đạt lý.

Thực tế lịch sử nước ta
Trong lịch sử Trung Quốc:
Lí do của việc dời đô:
-Khẳng định việc dời đô là cần thiết,làm cho đất nước vững bền, phát triển thịnh vượng.Bộc lộ tình cảm yêu nước,thương dân chân thành sâu sắc.
2. Lí do chọn thành Đại La
Về vị thế địa lí:
+ Ở vào nơi trung tâm đất trời, mở ra bốn hướng nam bắc, đông tây.
+ Được cái thế rồng cuộn hổ ngồi
+ Có núi lại có sông
+ Đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, tránh được nạn lụt lội, chật chội.
- Về vị thế chính trị văn hoá
+ Là đầu mối giao lưu: “ chốn hội tụ của bốn phương”
+ Là mảnh đất hưng thịnh: “ muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi”
=>Đại La là trung tâm của đất nước, xứng đáng là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời
Câu văn được viết theo lối biền ngẫu, các vế đối nhau, cân xứng; lí lẽ ,dẫn chứng thuyết phục người nghe.
- Về lịch sử: kinh đô cũ
Các khanh nghĩ thế nào?
(Khanh đẳng như hà?)
     
Tại sao khi kết thúc bài chiếu, nhà vua không ra lệnh mà lại hỏi ý kiến của quần thần?
Cách kết thúc ấy có tác dụng gì?
- Câu hỏi cuối bài mang tinh đối thoại, thể hiện sự đồng cảm sâu sắc giữa vua và thần dân

+ Tin tưởng ý nguyện dời đô của mình hợp ý nhân dân.
Qua văn bản Chiếu dời đô, hãy nêu cảm nhận của em về vua Lý Công Uẩn ?
1. Thể hiện quyết tâm dời đô của Lý Công Uẩn.
2. Thể hiện khát vọng của Lý Công Uẩn và của nhân dân Đại Việt về một đất nưuớc độc lập, thống nhất, hùng cưuờng.
3. Thể hiện khí phách, ý chí tự cuường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh.
Ghi nhớ
1. Kết cấu chặt chẽ.

2. Cách lập luận giàu sức thuyết phục.

3. Sử dụng những câu văn biền ngẫu, giàu hình ảnh, giàu tính biểu cảm.
Nội dung
Nghệ thuật
Bố cục và lập luận của bài
hướng dẫn về nhà
1. Nắm vững nội dung bài học
2. Hoàn thiện phần luyện tập
3. Soạn bài sau h?c: H?ch tu?ng si