CHUNG TAY ĐẨY LÙI ĐẠI DỊCH COVID - 19
Trường Tiểu học Thạch Hương – Thạch Hà – Hà Tĩnh
Giáo viên: Trương Thị Minh
LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 5
Giáo viên: Trương Thị Minh
Thứ năm, ngày 15 tháng 4 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 5
Giáo viên: Trương Thị Minh
Thứ năm, ngày 15 tháng 4 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
1. Từ đồng âm là:
Những từ giống nhau về âm, nhưng có nghĩa khác nhau.
Những từ giống nhau về âm nhưng diễn đạt nội dung khác nhau

Những từ giống nhau về âm và giống nhau về mặt nghĩa.
2. Từ nhiều nghĩa là:
là từ mang nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển, các nghĩa của từ nhiều nghĩa luôn có mối liên hệ với nhau.
Những từ giống nhau về âm, nhưng có nghĩa khác nhau.
Những từ giống nhau về âm và giống nhau về mặt nghĩa.
II. Ghi nhớ:
1. Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng khác hẳn nhau về nghĩa.
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 15 tháng 04 năm 2020
Ví dụ: a) Cánh đồng - tượng đồng - một nghìn đồng
b) Ba và má – ba tuổi
Ba
ba
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
2. Từ nhiều nghĩa là từ mang 1 nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển, các nghĩa của từ nhiều nghĩa luôn có mối liên hệ với nhau.
Ví dụ: bàn chân; chân trời; chân đồi.
Lưu ý
Từ đồng âm: Cổ cao và Cổ tích
Cổ tay và Cổ tích
(nghĩa hoàn toàn khác nhau)
-Từ nhiều nghĩa: Cổ cao và cổ tay
(Có mối quan hệ với nhau : bộ phận nối liền các bộ phận khác lại với nhau)
Cách phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa:
Cổ
a) Chị Loan cổ cao ba ngấn thật đẹp.
b) Cổ tay bé Hoa vừa trắng lại vừa tròn.
c) Bà kể cho em nghe câu chuyện cổ tích rất hay.
Từ đồng âm: Cổ cao và Cổ tích
Cổ tay và Cổ tích
(nghĩa hoàn toàn khác nhau)
-Từ nhiều nghĩa: Cổ cao và cổ tay
(Có mối quan hệ với nhau : bộ phận nối liền các bộ phận khác lại với nhau)
Bài 1: Phát hiện từ đồng âm và giải nghĩa các từ đồng âm trong các câu sau:
a. Năm nay, em học lớp năm.
b. Thấy bông hoa đẹp, nó vui mừng hoa chân múa tay rối rít.
c. Cái giá sách này giá bao nhiêu tiền?
d. Xe đang chở hàng tấn đường trên đường quốc lộ. Chỉ ăn được một quân tốt, có gì mà tốt chứ.
e. Lồng hai cái lồng lại với nhau để đỡ cồng kềnh.
g. Chúng ta ngồi vào bàn bàn công việc đi thôi.
h. Đi xem chiếu bóng mà mang cả chiếu để làm gì?
i. Mấy em nhỏ tranh nhau xem tranh
Bài 1: Phát hiện từ đồng âm và giải nghĩa các từ đồng âm trong các câu sau:
a. Năm nay, em học lớp năm.
b. Thấy bông hoa đẹp, nó vui mừng hoa chân múa tay rối rít.
c. Cái giá sách này giá bao nhiêu tiền?
d. Xe đang chở hàng tấn đường trên đường quốc lộ.
e. Lồng hai cái lồng lại với nhau để đỡ cồng kềnh.
g. Chúng ta ngồi vào bàn bàn công việc đi thôi.
h. Đi xem chiếu bóng mà mang cả chiếu để làm gì?
Mấy em nhỏ tranh nhau xem tranh
k. Chỉ ăn được một quân tốt, có gì mà tốt chứ.
Bài 2: Tìm câu trả lời cho những câu hỏi sau của bài hát đố.

a. Trăm thứ dầu, dầu gì không thắp?
…………………………………………………………………
b. Trăm thứ bắp, bắp gì không rang? :
……………………………………………………………………….
c. Trăm thứ than, than gì không quạt? :
………………………………………………………………………
d. Trăm thứ bạc, bạc gì không mua? :
……………………………………………………………………….
Bài 2: Tìm câu trả lời cho những câu hỏi sau của bài hát đố.

a. Trăm thứ dầu, dầu gì không thắp?
Dầu gió; dầu phật linh; dầu gừng…

b. Trăm thứ bắp, bắp gì không rang? :
Bắp tay; bắp chân

c. Trăm thứ than, than gì không quạt? :
Than thở; than vãn

d. Trăm thứ bạc, bạc gì không mua? :
Bạc nghĩa, bạc tình; bạc bẽo
*Bài 4
Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
lưỡi :
lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi dao, lưỡi cày, lưỡi lê, lưỡi gươm, lưỡi búa, lưỡi rìu, …
Miệng :
Miệng bát, miệng bình, miệng hố, miệng túi, miệng núi lửa, miệng hũ, …
cổ :
cổ bình, cổ chai, cổ lọ, cổ tay, cổ áo, ….
Tay: tay áo, tay lái, tay ghế, tay quay, tay bóng bàn...
Lưng: lưng ghế, lưng núi, lưng trời, lưng đèo, lưng đê,...

Bài tập 5: Trong các từ in đậm sau đây,những từ nào là từ đồng âm , những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
a) Đường
- Bát chè này nhiều đường nên rất ngọt
- Các chú công nhân đang chữa đường dây điện thoại
- Ngoài đường, mọi người đã đi lại nhộn nhịp.
Từ nhiều nghĩa
Từ đồng âm với hai từ đường trên
Nét nghĩa chung: Độ dài để nối liền hai điểm, hai nơi.
Bài tập 5: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
b) Vạt
- Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập lòng thung.
- Những người Giáy, người Dao
Đi tìm măng, hái nấm
Vạt áo chàm thấp thoáng
Nhuộm xanh cả nắng chiều.
Từ nhiều nghĩa
- Chú tư lấy dao vạt nhọn đầu chiếc gậy tre.
Từ đồng âm
Nét nghĩa chung: nói về độ rộng,diện tích, có hình trải dài.
Đồng âm
Đồng âm
Nhiều nghĩa
Nhiều nghĩa
Nhiều nghĩa
Bài tập 5: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 15 tháng 04 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
1. Dòng nào dưới đây là những từ đồng âm?
Bàn phím, bàn học, bàn bạc.
Mẹ, má, u, bầm.
Quê hương, tổ quốc, giang sơn, non sông.
Mang, khiêng, vác, đeo, cắp.
2. Các từ: ca nước, làm ca ba, ca mổ, ca vọng cổ là những từ đồng âm?
ĐÚNG
SAI
Đúng
3. Các từ: nhân hậu, nhân từ, nhân ái là những từ đồng âm?
ĐÚNG
SAI
SAI
4. Các từ: Đá bóng; hòn đá là những từ nhiều nghĩa?
ĐÚNG
SAI
SAI
5. Các từ: đau chân; chân bàn là những từ đồng nghĩa.
ĐÚNG
SAI
Đúng
6. Từ bạc trong các câu sau:
- Cái nhẫn bạc;
Tóc ông đã bạc;
Đừng xanh như lá bạc như vôi là những từ đồng âm?
ĐÚNG
SAI
Đúng
7. Các từ: Cái cuốc; cuốc đất là những từ đồng âm hay nhiều nghĩa?
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Đồng âm
8. Các từ: Chim bay; cái bay là những từ đồng âm hay nhiều nghĩa?
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Đồng âm
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Đồng âm
   9. Các từ gạch chân trong đoạn thơ sau là từ đồng âm hay từ nhiều nghĩa?
           “ Bà già đi chợ Cầu đông
                   Bói xem một quả lấy chồng lợi chăng
                 Thầy bói gieo quả nói rằng
                     Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn”
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Đồng âm
  10.  Các từ gạch chân trong các từ sau là từ đồng âm hay từ nhiều nghĩa?
- Nhà văn.
                                                - Về thăm nhà.
                                           
          
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Nhiều nghĩa
   11. Các từ gạch chân trong câu thơ sau là từ đồng âm hay từ nhiều nghĩa?


- Đôi mắt bé mở to.
- Quả na mở mắt.

                                           
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Đồng âm
   12. Các từ chỉ trong những câu sau là từ đồng âm hay từ nhiều nghĩa?

                                           
- Cái kim sợi chỉ.
                                               - Chiếu chỉ.
                                               - Chỉ đường.
                                               - Một chỉ vàng.
ĐỒNG ÂM
NHIỀU NGHĨA
Nhiều nghĩa
   13. Từ ăn trong các từ dưới đây là đồng âm hay từ nhiều nghĩa?

Ăn cơm;
ăn cưới;
ăn ảnh,
- da ăn nắng;
- tàu ăn hàng
                                           
        14. Từ miệng trong từ nào mang nghĩa gốc?

A. Miệng cười tươi.

B. Há miệng chờ sung.

C. Miệng bát;

D. Miệng túi;

E. Nhà 5 miệng ăn.                                       
A
        15. Câu nào có từ quả mang nghĩa gốc?

A. Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao.

B. Quả cau nho nhỏ.

C. Trăng tròn như quả bóng.

D. Quả đất là ngôi nhà chung của chúng ta.
                                      
A
B
Bài tập 6: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
a) Chín
- Lúa ngoài đồng đã chín vàng.
- Tổ em có chín học sinh.
- Nghĩ cho chín rồi hãy nói.
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 16 tháng 04 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
b) Vàng:
- Giá vàng trong nước tăng đột biến
- Tấm lòng vàng
- Chiếc lá vàng rơi xuống sân trường
c) Bay:
- Bác thợ nề đang cầm bay trát tường.
- Đàn cò đang bay trên trời
- Đạn bay vèo vèo
- Chiếc áo đã bay màu
Bài tập 6: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
a) Chín
- Lúa ngoài đồng đã chín vàng.
- Tổ em có chín học sinh.
- Nghĩ cho chín rồi hãy nói.
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 16 tháng 04 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
Trả lời: Chín ( 1 ) đồng âm với chín ( 2) và ( 3)
Chín ( 1) và chín ( 3) là từ nhiều nghĩa.
Bài tập 6: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 16 tháng 04 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
b) Vàng:
Giá vàng trong nước tăng đột biến ( Gốc)
Tấm lòng vàng ( chuyển)
- Chiếc lá vàng rơi xuống sân trường. ( chuyển)
Trả lời: vàng ( 3 ) đồng âm với vàng ( 2) và ( 1)
vàng ( 1) và vàng ( 2) là từ nhiều nghĩa.
Bài tập 6: Trong các từ in đậm sau đây, những từ nào là từ đồng âm, những từ nào là từ nhiều nghĩa ?
Luyện từ và câu
Thứ năm, ngày 16 tháng 04 năm 2020
LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA CÁCH PHÂN BIỆT TỪ ĐỒNG ÂM VÀ TỪ NHIỀU NGHĨA
c) Bay:
- Bác thợ nề đang cầm bay trát tường.
- Đàn cò đang bay trên trời ( Gốc)
- Đạn bay vèo vèo. ( Chuyển)
- Chiếc áo đã bay màu. ( Chuyển)
Trả lời: Bay ( 1) đồng âm với bay ( 2); ( 3 ); ( 4)
Bay ( 2); ( 3 ); ( 4) là từ nhiều nghĩa.
CHÀO CÁC EM !
Chúc tất cả các em khỏe mạnh vượt qua đợt dịch Corona -19
Tiết học đến đây kết thúc