KHỞI ĐỘNG

1. Em hãy nêu tác dụng của dấu phẩy.
2. Đặt một câu ghép có sử dụng dấu phẩy ngăn cách
các vế trong câu ghép đó.

Câu văn sau có những dấu câu nào ?

Sóc bèn van xin :
- Xin ông thả cháu ra.

BÀI ÔN

Luyện từ và câu

Ôn tập về dấu câu

(Dấu hai chấm)
1. Trong mỗi trường hợp dưới đây, dấu hai chấm được dùng
làm gì ?
a) Một chú công an vỗ vai em : - Dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.
- Cháu quả là chàng gác rừng dũng cảm !
NGUYỄN THỊ CẨM CHÂU

b) Cảnh vật xung quanh tôi đang có sự thay đổi lớn : hôm nay
tôi đi học.
- Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ
phận đứng trước.

THANH TỊNH

1. Trong mỗi trường hợp dưới đây, dấu hai chấm có tác dụng :

Câu văn

Tác dụng của dấu hai chấm

a) Một chú công an vỗ vai em :
- Cháu quả là chàng gác rừng dũng
cảm !

- Dẫn lời nói trực tiếp của
nhân vật.

b) Cảnh vật xung quanh tôi đang có
sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học.

- Báo hiệu bộ phận câu đứng
sau nó là lời giải thích cho bộ
phận đứng trước.

* NỘI DUNG CẦN GHI NHỚ :
Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói
của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng
trước.
Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng
phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.

2. Có thể đặt dấu hai chấm vào chỗ nào trong các khổ thơ, các câu văn
dưới đây ?
a) Trận đánh đã bắt đầu
Quân ta ào lên trước
Một tên giặc ngã nhào
Chết rồi, không dậy được.
Chết là không nhúc nhích
Sao nó cứ lồm cồm ?
Tính ăn gian chẳng thích
Chơi thật thà vui hơn.

Thằng giặc cuống cả chân
Nhăn nhó kêu rối rít :
- Đồng ý là tao chết
Nhưng đây… tổ kiến vàng !
ĐỊNH

HẢI
- Dẫn lời nói trực tiếp của nhân vật.

b) Tôi đã ngửa cổ suốt một thời mới lớn để chờ đợi một
nàng tiên áo xanh bay xuống từ trời và bao giờ cũng hy
vọng khi tha thiết cầu xin “Bay đi, diều: ơi! Bay đi!”
- Dẫn lời nói trực tiếp
của TẠ
nhânDUY
vật. ANH
Theo

c) Từ Đèo Ngang nhìn về hướng nam, ta bắt gặp một phong
cảnh thiên nhiên kì vĩ phía tây là :dãy Trường Sơn trùng điệp,
phía đông là biển cả bao la, ở giữa là một vùng đồng bằng
biếc xanh màu lục diệp.
Theo
VĂN
NHĨ
- Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời giải thích cho bộ
phận
đứng
trước.

3. Đọc mẩu chuyện vui dưới đây :
Chỉ vì quên một dấu câu
Có ông khách nọ đến cửa hàng đặt vòng hoa viếng bạn.
Ông dặn người bán hàng ghi lên băng tang : “Kính viếng bác
X.” Nhưng về đến nhà, nghĩ lại, thấy lời phúng còn đơn giản
quá, ông bèn sai con chuyển cho người bán hàng một tin
nhắn, lời lẽ như sau : “Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ
linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.”
Lúc vòng hoa được đem tới đám tang, ông khách mới giật
mình. Trên vòng hoa cài một dải băng đen với dòng chữ thật
là nắn nót : “Kính viếng bác X. Nếu còn chỗ, linh hồn bác sẽ
được lên thiên đàng.”
Theo VĂN NHĨ

*Trả lời các câu hỏi sau :
a) Ông khách viết tin nhắn như thế nào ?
b) Người bán hàng hiểu lầm ý ông khách nên ghi gì trên
dải băng tang ?
c) Để người bán hàng khỏi hiểu lầm, ông khách cần
thêm dấu gì vào tin nhắn của mình, dấu đó đặt sau chữ
nào ?

a) Tin nhắn của ông khách
b) Người bán hàng hiểu lầm ý
của khách nên ghi trên dải
băng tang.

Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ
linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
(hiểu là nếu còn chỗ viết trên băng
tang)
Kính viếng bác X. Nếu còn chỗ, linh
hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
(hiểu là nếu còn chỗ trên thiên đàng)

c) Để người bán hàng khỏi
Xin ông làm ơn ghi thêm nếu còn chỗ
hiểu lầm, ông khách cần thêm
: linh hồn bác sẽ được lên thiên đàng.
dấu gì vào tin nhắn, dấu đó đặt
sau chữ nào ?

VẬN DỤNG

1. Nêu tác dụng của dấu hai chấm trong câu sau :
Anh lấy trên mái nhà xuống bó giấy lớn, rồi hỏi tôi :
- Út có dám rải truyền đơn không ?
Báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một
nhân vật

2. Điền dấu hai chấm vào chỗ nào cho đúng trong những
câu sau :
b) Bốn mùa Hạ Long mang trên mình một màu xanh đằm
thắm xanh:biếc của biển, xanh lam của núi, xanh lục của
trời.

3. Dấu hai chấm trong câu sau có tác dụng gì ?

Áo dài phụ nữ có hai loại : áo tứ thân và áo năm thân.
- Dấu hai chấm trong câu báo hiệu bộ phận câu đứng sau
nó là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

4. Có thể đặt dấu hai chấm vào chỗ nào trong câu văn
sau ?

Giọng cô phát thanh viên trong trẻo :“Vừa qua, xã
Phước Hòa đã tổ chức lễ kỉ niệm sinh nhật Bác và phát
động trồng 1000 gốc thông phủ kín đồi trọc”.

5. Trong câu văn sau có dấu hai chấm bị đặt sai vị trí. Em
hãy sửa lại cho đúng.

Tôi nói: với các em :
- Các em hãy nhìn lên bầu trời mà xem.

DẶN DÒ

- Học bài, làm bài vào VBT Tiếng Việt.
- Chuẩn bị bài sau : Mở rộng vốn từ : Trẻ em/147