BÀI GiẢNG HÓA HỌC 10
CÂN BẰNG HÓA HỌC
Câu hỏi: Tốc độ phản ứng là gì? Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng?


Trả lời:
- Tốc độ phản ứng là độ biến thiên nồng độ của một trong các chất phản ứng hoặc sản phẩm trong một đơn vị thời gian.
- Có 5 yếu tố: nồng độ, áp suất, nhiệt độ, diện tích bề mặt tiếp xúc, chất xúc tác.
Nấu thực phẩm trong nồi áp suất chóng chín hơn so với nấu chúng ở áp suất thường.
Các chất đốt rắn như than, củi có kích thước nhỏ hơn sẽ cháy nhanh hơn
Vì sao cá để cá trong tủ lạnh được tươi lâu hơn để ở ngoài ?





NỘI DUNG BÀI HỌC
II/ SỰ CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG HÓA HỌC
III/ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC
IV/ Ý NGHĨA CỦA TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC TRONG SẢN XUẤT HÓA HỌC
I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
CÂN BẰNG HÓA HỌC
Bài 38 :
1. Phản ứng một chiều
Ví dụ1 : Fe + 2HCl  FeCl2 + H2
Ví dụ 2 :
Phản ứng một chiều: là phản ứng chỉ xảy ra theo một chiều từ trái sang phải.
I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
Kí hiệu: “ ”
2. Phản ứng thuận nghịch
Phản ứng thuận nghịch: là phản ứng xảy ra theo hai chiều trái ngược nhau ở cùng điều kiện.

Kí hiệu: “ ”
Cl2 + H2O HClO + HCl
Xét phản ứng:
I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
Chiều thuận
Chiều nghịch
Thời gian
Tốc độ phản ứng
Vt
Vn
Trạng thái cân bằng
3. Cân bằng hóa học
Xét phản ứng:
vt = vn
I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
tcb
3. Cân bằng hóa học
 Khái niệm: Cân bằng hóa học là trạng thái của phản ứng thuận nghịch khi tốc độ phản ứng thuận bằng tốc độ phản ứng nghịch.


I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
* Đặc điểm của phản ứng thuận nghịch: Hỗn hợp phản ứng luôn có mặt đồng thời cả sản phẩm và chất tham gia phản ứng.
H2 + I2  2HI
Ban đầu: 0,5 0,5 0 (mol/l)
Phản ứng: 0,393 0,393 0,786 (mol/l)
Cân bằng: 0,107 0,107 0,786 (mol/l)
3. Cân bằng hóa học:
Số liệu phân tích:
I/ PHẢN ỨNG MỘT CHIỀU, PHẢN ỨNG THUẬN NGHỊCH VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
1/ Thí nghiệm
Nước đá
(1)
(2)
II/ SỰ CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG
2/ Định nghĩa
 Sự chuyển dịch cân bằng hóa học là sự di chuyển từ trạng thái cân bằng này đến trạng thái cân bằng khác do tác động của các yếu tố bên ngoài lên cân bằng.


Nguyên lý chuyển dịch cân bằng Lơ Sa- tơ- li- ê:
Một Phản ứng thuận nghịch đang ở trạng thái cân bằng khi chịu một tác động từ bên ngoài như biến đổi nồng độ, áp suất, nhiệt độ thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều chống lại tác động bên ngoài đó.

Những yếu tố làm chuyển dịch cân bằng: Nồng độ, áp suất và nhiệt độ.
III/ SỰ CHUYỂN DỊCH CÂN BẰNG:
C (r) + CO2 (k) 2CO (k)

(vt)
(vn)
khi thêm CO2 vào hệ cân bằng, cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều nào?
IV. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC:
1/ Ảnh hưởng của nồng độ :
từ trái sang phải (theo chiều thuận), chiều làm giảm n/độ CO2 thêm vào.

(vt)
(vn)
khi tăng áp suất vào hệ cb, cb sẽ chuyển dịch theo chiều nào?
IV. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC:
2/ Ảnh hưởng của áp suất :
từ phải sang trái (theo chiều nghịch ), chiều làm giảm áp suất .
- Phản ứng tỏa nhiệt hay thu nhiệt: Là các p/ư hh thường kèm theo sự giải phóng hoặc hấp thu năng lượng dưới dạng nhiệt.
* Lương nhiệt kèm theo mỗi phản ứng hóa học, người ta dùng đại lượng nhiệt phản ứng ; kí hiệu ∆H.






Phản ứng tỏa nhiệt ( nhiệt độ tăng) thì các chất Phản ứng mất bớt năng lượng ∆H < 0; Ngược lại, Phản ứng thu nhiệt ( nhiệt độ giảm ) các chất Phản ứng phải lấy thêm năng lượng để tạo ra sản phẩm ∆H > 0
IV. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC:
3/ Ảnh hưởng của nhiệt độ:

(vt)
(vn)
khi tăng nhiệt độ vào hệ cb, cb sẽ chuyển dịch theo chiều nào?
IV. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC:
3/ Ảnh hưởng của nhiệt độ :
từ trái sang phải(theo chiều nghịch ), chiều làm giảm nhiệt độ .
∆H = 58 KJ
(không màu) (màu nâu đỏ)
4/ Vai trò chất xúc tác:
Chất xúc tác làm tăng tốc độ phản ứng thuận và tôc độ phản ứng nghịch với số lần bằng nhau, nên chất xúc tác không ảnh hưởng đến cân bằng hóa học.


IV. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÂN BẰNG HÓA HỌC:
V/ Ý NGHĨA CỦA TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC TRONG SẢN XUẤT HÓA HỌC :
Ví dụ: 2SO2(k) + O2 (k) 2SO3 (k) ∆H < O

Ở t0 thường phản ứng xảy ra chậm; để tăng tốc độ phản ứng dùng xt, t0 cao. Nhưng đây là phản ứng tỏa nhiện, nên khi tăng t0 cb chuyển dịch theo chiều nghịch làm giảm hiệu suất phản ứng . Vì vậy, để hạn chế tác dụng này người ta dùng một lượng dư không khí, nghĩa là tăng nồng độ oxi, làm cho cb chuyển dịch theo chiều thuận.
Câu 1: Sản xuất amoniac trong công nghiệp dựa trên phản ứng sau: N2(k) + 3H2(k) 2NH3(k) (H= - 92 kJ).
Cân bằng hóa học sẽ chuyển dịch về phía nào? Khi
a. Tăng áp suất chung của hệ
b. Tăng nồng độ N2 ; H2
c. Tăng nhiệt độ
d. Dùng chất xúc tác
Thảo luận nhóm :
Câu 2: cho phương trình phản ứng sau :
CO(k) + H2O(k) CO2 (k) + H2(k) (H= - 41 kJ).
Cân bằng hóa học sẽ chuyển dịch về phía nào? Khi
a. Tăng áp suất chung của hệ
Thêm 1 lượng hơi nước vào ; thêm 1 lượng khí H2 vào
c. Tăng nhiệt độ
d. Tăng thể tích của hệ phản ứng

Thảo luận nhóm :
Câu 3: Cho phương trình phản ứng:
2SO2 + O2  2SO3 H < 0.
Để tạo ra nhiều SO3 thì điều kiện nào cho Nồng độ, Áp suất, Nhiệt độ là phù hợp?

Thảo luận nhóm :
Câu 4: Cân bằng một phản ứng hoá học đạt được khi:
A. t phản ứng thuận = t phản ứng nghịch
B. vt phản ứng thuận = vt phản ứng nghịch
C. C chất phản ứng = C của sản phẩm
D. phản ứng thuận và nghịch đều kết thúc.

Thảo luận nhóm :
B
Câu 5: Khi tăng áp suất, phản ứng nào không ảnh hưởng tới cân bằng :
A. N2 +3H2 = 2NH3 B. 2CO +O2 = 2CO2
C. H2 + Cl2 = 2HCl D. 2SO2 + O2 = 2SO3

Thảo luận nhóm :
C