Chủ đề 6: PHONG TRÀO TÂY SƠN

Những nội dung cần nhớ:
I. Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn
(Nguyên nhân cuộc khởi nghĩa)
II. Diễn biến phong trào Tây Sơn (HS
lập niên biểu – Gộp mục II,III,IV.2
trong SGK)

Bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN
I. Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn
1. Nguyên nhân cuộc khởi nghĩa:
? Tìm hiểu nguyên nhân cuộc KN Tây Sơn bùng
nổ ?

Nguyên nhân:
Sự mục nát của chính quyền phong kiến nhà
Nguyễn dẫn tới:
+ Đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, nỗi bất
bình đối với chính quyền họ Nguyễn ngày
càng cao.

Nhà Bác học Lê Quý Đôn nhận xét:

Lời nhận xét của
Lê Quý Đôn nói
lên vấn đề gì ?

“Từ quan to đến quan nhỏ, nhà cửa chạm trổ,…
lấy sự phú quý phong lưu để khoe khoang lẫn
nhau… Họ coi vàng bạc như cát, lúa gạo như bùn,
hoang phí vô cùng”. Trương Phúc Loan “thu lợi 5
cửa nguồn, nhận của đút lót, vàng bạc, châu báu,
gấm vóc chứa đầy nhà. Ruộng vườn, tôi tớ, trâu
ngựa không biết bao nhiêu kể”

Nguyên nhân:
Sự mục nát của chính quyền phong kiến nhà
Nguyễn dẫn tới:
+ Đời sống nhân dân vô cùng cực khổ, nỗi bất
bình đối với chính quyền họ Nguyễn ngày
càng cao.
Þ Mùa xuân năm 1771, ba anh em Nguyễn
Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dựng cờ
khởi nghĩa chống chính quyền họ Nguyễn.

Phiếu học tập
Em hãy điền vào các ô còn lại trong bảng sau: Trình
bày hiểu biết của mình về buổi ban đầu cuộc khởi
nghĩa Tây sơn ?
Nội dung
Lãnh đạo
Căn cứ
Lực lượng
Khẩu hiệu

Sự kiện

Phiếu học tập số 1:
Nội dung
Lãnh đạo
Căn cứ
Lực lượng
Khẩu hiệu

Sự kiện
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ

Nguyễn Nhạc (?
- 1793)

Nguyễn Huệ

Nguyễn Lữ

(1753 - 1792)

(? - 1787)

Tổ tiên anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
vốn quê ở Nghệ An, bị chúa Nguyễn bắt đưa vào Đàng
Trong khai khẩn đất hoang. Ba anh em sinh ra và lớn
lên ở ấp Kiên Thành, phủ Quy Nhơn, nay thuộc Tây
Sơn- Bình Định. Thuở nhỏ ba anh em theo học ông giáo
Hiến, một nho sĩ bất mãn với chế độ thối nát đương
thời.

Tây Sơn thượng đạo
Tỉnh
Gia
Lai

Tỉnh Bình Định
S. Côn

Tây Sơn hạ đạo
S. Côn

Căn cứ nghĩa quân Tây Sơn

Hình.56 -Lược đồ căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn

Phiếu học tập số 1:
Nội dung
Lãnh đạo
Căn cứ
Lực lượng
Khẩu hiệu

Sự kiện
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ
Tây Sơn thượng đạo ( An Khê), Tây Sơn hạ đạo
(Kiên Mĩ)

Phiếu học tập số 1:
Nội dung
Lãnh đạo

Sự kiện
Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ

Căn cứ

Tây Sơn thượng đạo( An Khê), Tây Sơn hạ đạo
(Kiên Mĩ)

Lực lượng

Nông dân nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số

Khẩu hiệu

Lấy của nhà giàu cho cho người nghèo

Chủ đề 6: PHONG TRÀO TÂY SƠN (TT)

II. Diễn biến phong trào Tây Sơn:
( Lưu ý: Mục này các em Lập niên biểu các sự
kiện của Phong trào Tây Sơn từ mục II, III,
IV.2 trong SGK )
1. Bảng niên biểu các sự kiện trong Phong
trào Tây Sơn:

NINH BÌNH
THANH HOÙA

9/1773

Nguyễn Nhạc ngồi vào cũi,
giả bị nhân dân bắt đem
nộp cho quan tỉnh

Nơi kiểm soát
của nghĩa
quân Tây Sơn

THĂNG LONG

PHÚ XUÂN
QUẢNG NAM

Tây
Sơn
GIA ĐỊNH

BÌNH THUẬN

Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn

Nơi kiểm soát của
nghĩa quân Tây Sơn
THĂNG
LONG

Hướng tiến công của
quân Trịnh
Hướng tiến công của
quân Nguyễn

Quân Trịnh
PHÚ
XUÂN
QUẢNG
NAM
Tây Sơn QUY NHƠN
Quân Nguyễn
GIA
ĐỊNH

BÌNH THUẬN

Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn

Chính quyền họ
Nguyễn bị lật đổ
như thế nào?

XIÊM

CHÂN LẠP

GIA ĐỊNH

1776-1783

Phú Yên

STT

Thời
gian

Sự kiện

1

9/1773

Nghĩa quân Tây Sơn hạ thành Quy Nhơn

2

1774

Nghĩa quân kiểm soát từ Quảng Nam đến
Bình Thuận

3

17761783

Nghĩa quân Tây Sơn bốn lần đánh vào Gia
Định

4

1777

Chính quyền họ Nguyễn bị lật đổ

Lược đồ quân Xiêm xâm lược nước ta

MÓ THO

XOÀI MÚT

CHỢ GIỮA

BÌNH ĐỨC

RẠCH GẦM

Cuø lao Thôùi Sôn
Coàn Baø Kieàu

Thôùi Thaïch

SÔNG TIỀN
Boán Thoân

Quân Xiêm tấn công
Quân Tây Sơn mai phục
Quân Tây Sơn nhử địch vào trận địa
Quân Tây Sơn tấn công
Đại bản doanh của Tây Sơn

Lược đồ chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút (năm 1785)

STT
5

Thời
gian

Sự kiện

1/1785

Chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút ->Quân
Xiêm đại bại

Chú giải
Ranh giới giữa
Đàng Trong -Đàng ngoài
Quân thủy
Quân bộ

6/1786

Chó gi¶i
N¬i kiÓm so¸t cña 3
anh em T©y S¬n:
NguyÔn Nh¹c (Quy Nh¬n)
NguyÔn HuÖ (Phó Xu©n)

Lược đồ Tây
Sơn khởi nghĩa
chống các thế
lực phong kiến
và chống quân
xâm lược

NguyÔn L÷ (Gia §Þnh)

----- :Ranh giíi quèc gia
ngµy nay

1785

STT

Thời
gian

5

1/1785

6

6/1786

Sự kiện
Chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút ->Quân
Xiêm đại bại
Nguyễn Huệ đánh vào thành Phú Xuân>Quân Trịnh bị tiêu diệt->giải phóng toàn
bộ Đàng Trong

Lược đồ Tây
Sơn khởi nghĩa
chống các thế
lực phong kiến
và chống quân
xâm lược

Chú giải
1786

Ranh giới giữa Đàng
trong - Đàng ngoài
Quân thủy
Quân bộ

Lược đồ Tây
Sơn khởi nghĩa
chống các thế
lực phong kiến
và chống quân
xâm lược

Nguyễn
Huệ

Nguyễn
Nhạc

Nguyễn
Lữ

STT Thời gian
7

1786

8

1788

Sự kiện
Nguyễn Huệ tiến quân ra Thăng Long lật
đổ chính quyền họ Trịnh
Nguyễn Huệ ba lần tiến quân ra Thăng
Long, chính quyền nhà Lê sụp đổ

Lật đổ chính
quyền họ Nguyễn

PHONG TRÀO
TÂY SƠN
Đánh tan
quân Xiêm
Lật đổ chính
quyền họ Trịnh
nhà Lê

Tháng 9/1773, nghĩa quân Tây
Sơn hạ thành Quy Nhơn
Giữa năm 1774, Tây Sơn mở rộng
vùng kiểm soát
Năm 1777 giết được chúa Nguyễn
1/ 1785, chiến thắng
Rạch Gầm – Xoài Mút
đánh tan quân Xiêm
Năm 1886, Tây Sơn lật đổ
chính quyền họ Trịnh
Từ cuối năm 1886-1888, Tây
Sơn ba lần ra Bắc, chính
quyền nhà Lê sụp đổ

K
h
in

Tô
nS
ĩN

ại

gh
ị

Ng
hi

Đ
SƠN TÂY

Sầ
m

Đố
ng

Ô
TUYÊN QUANG

TUYÊN QUANG

SƠN TÂY

Biện Sơn

Lê Chiêu Thống hội kiến Tôn Sĩ Nghị tại
thành Thăng Long - tranh mô tả

TUYÊN QUANG

SƠN TÂY

STT Thời gian
9

Sự kiện

Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, tiến quân
cuối 1788
ra Bắc đánh quân Thanh

“Đánh cho để dài tóc,
Đánh cho để đen răng ,
Đánh cho nó chích luân bất phản,
Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn,
Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ”.

TUYÊN QUANG

SƠN TÂY

TUYÊN QUANG

ĐÔ ĐỐC LỘC

TUY
ẾT
ĐÔ
ĐỐC

NG
QUAN
G TRU

ẢO

ĐÔ Đ
ỐC L
O NG

SƠN TÂY

ĐÔ
ĐỐ
CB

-Hướng tiến công của đạo
quân Quang Trung
+TừTam Điệp,Quang Trung
chia quân làm 5 đạo :
-Đạo chủ lực do Quang
Trung chỉ huy tiến thẳng về
Thăng Long ;
-Đạo thứ hai và thứ ba
đánh vào Tây Nam Thăng
Long
-Đạo thứ tư tiến ra Hải
Dương ;
-Đạo thứ năm tiến lên Lạng
Giang chặn đường rút lui
của giặc.

Lược đồ diễn biến trận đánh đồn
Ngọc Hồi- Đống Đa (Tết Kỉ Dậu -1789)
Quân Tây Sơn tập kết
Quân Tây Sơn tiến công
Đại bản doanh giặc
Đồn địch bị tiêu diệt
Cầu phao
Quân Thanh rút chạy

Tranh minh họa: Đạo quân của Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi

Tranh minh họa: Đạo quân của
Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi

“Ba quân đội ngũ chỉnh tề tiến
Trăm họ chật đường vui tiếp nghênh.
Mây quang mưa tạnh, mặt trời hiện.
Đầy thành già trẻ mặt như hoa
Chen vai thích cánh cùng nhau nói:
Cố đô trở lại núi sông ta”

STT Thời gian
10
11

12

Sự kiện

Đêm 30
Nghĩa quân diệt giặc tại sông Gián Khẩu
Tết 1788
Mồng 3
Chiến thắng Hà Hồi
Tết 1789
Mồng 5
Tết 1789

Chiến thắng Ngọc Hồi, Đống Đa
giải phóng Thăng Long

III. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử
của phong trào Tây Sơn:
1) Nguyên nhân thắng lợi:
- Ý chí đấu tranh chống áp bức bóc lột và tinh thần
yêu nước cao cả của nhân dân ta.
- Sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Quang Trung và
bộ chỉ huy nghĩa quân
2) Ý nghĩa lịch sử:
- Lật đổ các chính quyền phong kiến thối nát
Nguyễn, Trịnh, Lê, xóa bỏ ranh giới chia cắt đất
nước, đặt nền tảng thống nhất quốc gia.
- Đánh tan các cuộc xâm lược của Xiêm, Thanh, bảo
vệ nền độc lập và lãnh thổ của Tổ quốc.

Trận thủy chiến Rạch Gầm – Xoài Mút đã gợi cho em
những thắng lợi nào của quân dân ta trong lịch sử
chống ngoại xâm trước đó?
Lãnh đạo
Stt
kháng chiến
1
Ngô Quyền
2
Lê Hoàn
3 Lý Thường Kiệt
4 Trần Hưng Đạo

Quân giặc

Năm

Trên sông

Nam Hán

938

Bạch Đằng

Tống

981

Bạch Đằng

Tống

1077

Như Nguyệt

Nguyên

1288

Bạch Đằng

1
2
3
4
5
6
7
8
9

S

Ô

N

G

T

I

Q

U

Y

N

H Ơ

Ề

N

N

P H Ú
Ủ X U Â N
N G U Y Ễ NH U Ệ
N G U Y Ễ N N H Ạ C
M

Ỹ T H O

T H Ớ I
X

S

Ơ N

I ẾÊ M

N G U Y Ễ N Á N H

Sau
khi
tiến
quân
vào
Gia
Định,
Nguyễn
Huệ
đã
đóng
bản
doanh
tại
đâu?
Quân
Ai
Tây
ĐẶC
làSơn
người
ĐIỂM
đánh
đã
CỦA
tan
chỉ
huy
quân
TRẬN
quân
xâm
RẠCH
Tây
lược
Sơn
GẦM
Xiêm
đánh
trên
–đại
quân
dòng
MÚT
sông
này?
Tháng
Đây
Nguyễn
là
Chính
một
9-1773,
Ánh
trong
quyền
nghĩa
đã
những
cầu
họ
quân
Nguyễn
cứu
cù
Tây
vua
lao
ở
lớn
Sơn
nước
Đàng
nhất
đã
nào
Trong
chiếm
tại
để
Rạch
đánh
đóng
được
Gầm
quân
tại
phủ
nơi
–Xiêm?
Tây
thành
Xoài
này?
Sơn?
Mút?
này?
Trong
Ai
là
tình
người
thế
cầu
bất
cứu
lợi,
vua
ai
là
Xiêm
người
đưa
đã
quân
đưa
ra
xâm
đềXOÀI
lược
nghị
nước
giảng
ta?
hòa?

BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 1: Trong triều đình ở Đàng trong, người nào dưới
đây nắm hết quyền hành, tự xưng là “Quốc phó”, khét
tiếng tham nhũng ?

A. Trương Văn Hạnh
B. B. Trương Phúc Loan
C. Trương Phúc Thuần
D. Trương Phúc Tần .

Câu 2: Vì sao nhân dân gọi nghĩa quân Tây Sơn là “
những kẻ nhân đức''?
A . “Lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo'', xoá nợ cho
nhân dân và bỏ nhiều thứ thuế .
B. Lấy ruộng đất của địa chủ chia cho nông dân
C. Xoá nợ cho nông dân, mở lại chợ cho thương nhân.
D. Lấy ruộng đất công chia cho nông dân, xoá thuế cho
dân.

Câu 3: Căn cứ Tây Sơn Thượng Đạo của nghĩa quân Tây Sơn
trước đây nay thuộc vùng nào ?
A. Tây Sơn - Bình Định

B. An Khê - Gia Lai

C. An Lão - Bình Định

D. Đèo Măng Giang - Gia Lai

Câu 4: Khi lực lượng mạnh, nghĩa quân đánh xuống Tây
Sơn hạ đạo, rồi lập căn cứ ở đâu ?
A . Kiên Mĩ (Tây Sơn - Bình Định )
B . Truông Mây (Bình Định )
C . An Khê (Gia Lai )

Lựa chọn câu hỏi:

Đáp án:

1
2
3
4
5
6

Q
S
N
B
N
N

U
Ô
G
Ố
G
G

Y
N
U
N
U
U

N
G
Y
L
Y
Y

H
T
Ễ
Ầ
Ễ
Ễ

Ơ
I
N
N
N
N

N
Ề N
H U Ệ
N H Ạ C
Á N H

Câu 1
Câu 2
Câu 3
Câu 4
Câu 5
Câu 6

Câu 1: Phủ thành mà nghĩa quân Tây Sơn hạ năm 1773?
Câu 2: Tên của một con sông đã diễn ra trận thủy chiến lịch sử?
Câu 3: Ai là người chỉ huy trận Rạch Gầm – Xoài Mút?
Câu 4: Từ năm 1776 đến 1783, nghĩa quân Tây Sơn mấy lần tiến quân vào
Gia Định?
Câu 5: Ai là người đứng đầu nghĩa quân Tây sơn ở giai đoạn đầu của cuộc khởi
nghĩa?
Câu 6: Ai là người tạo điều kiện, cơ hội cho quân Xiêm xâm lược nước ta ?