TRƯỜNG THPT NGUYỄN DU
BÀI 10
PHOT PHO
GV: LÊ THỊ THÚY NGÂN
LỊCH SỬ TÌM RA NGUYÊN TỐ PHOTPHO
Năm 1669 – Brantơ (Hering Brandt ) là một nhà buôn người Đức ông tiến hành thí nghiệm như sau: cho cát, đá vôi, than củi trộn cùng nước tiểu rồi cho vào bình kín đem nung. Một điều làm ông rất ngạc nhiên, trên thành bình xuất hiện một chất phát ra ánh sáng màu xanh lục trong căn phòng tối, ánh sáng màu lục “ ma quoái” này chính là Photpho trắng.
I. Vị trí và cấu hình electron nguyên tử
II. Tính chất vật lí
III. Tính chất hóa học
IV. Ứng dụng
V. Trạng thái tự nhiên
VI. Sản xuất
NỘI DUNG BÀI HỌC
- STT ô : 15
- Chu kỳ: 3
- Nhóm : VA
I. VỊ TRÍ CẤU HÌNH ELECTRON
1s22s22p63s23p3
Cấu hình electron:
Vị trí
P
31
15
P – tồn tại một số dạng thù hình, trong đó quan trọng nhất
II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
II. TÍNH CHẤT VẬT LÍ
Nêu sự khác nhau về tính chất vật lí của 2 dạng thù hình của P ?
Chất rắn, trong suốt, màu trắng hoặc hơi vàng
Chất bột, màu đỏ
Cấu trúc mạng tinh thể phân tử (P4)
Cấu trúc polime (P4)n
Không tan trong nước
Không tan trong các dung môi thông thường
Rất độc và gây bỏng nặng khi rơi vào da – không bền
Không độc -
bền ở điều kiện thường
Phát quang màu lục nhạt trong bóng tối
Không phát quang trong bóng tối
P đỏ
Hơi P
P trắng
t o > 2500C
không có kk
làm lạnh
< 250oC, không có kk
SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA P (đỏ) CHUYỂN THÀNH P (trắng)
Hãy cho biết cách bảo quản photpho trắng?
Bom Napal do quân đội Mỹ đã ném xuống Việt Nam
Bức ảnh `Em bé napal`
(Bức ảnh nổi tiếng mọi thời đại)
Ảnh cô bé Kim Phúc bị bỏng bom napal năm 1972
Chị Kim Phúc (người trong ảnh) giờ đây là Tiến sĩ trong cuộc hội thảo về chiến tranh Việt namở Newzeland
Cho các chất sau: Ca3P2, P, H3PO3, HPO3, H3PO4.
Hãy xác định số oxi hóa của P ?
Từ đó cho biết các số oxi hoá có thể có của P trong hợp chất ? Em có nhận xét gì về số oxi hóa của P ở trạng thái đơn chất và dự đoán tính chất hoá học của photpho ?
Do liên kết trong phân tử photpho kém bền hơn trong phân tử nito nên ở điều kiện thường P hoạt động hóa học mạnh hơn N.
Photpho trắng hoạt động hơn photpho đỏ.
Trong hợp chất P có số oxi hóa đặc trưng là: -3, +3, +5
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. TÍNH OXI HÓA
*Tác dụng với kim loại
Canxi photphua
Kẽm photphua
Canxi nitrua
Kẽm nitrua
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
Thành phần thuốc diệt chuột
Photphin rất độc
(Zn3P2)Thuốc diệt chuột


Vậy tại sao chuột lại chết?
Zn3P2 Trong cơ thể chuột bị thủy phân
Zn3P2  + 6H2O → 2PH3 + 3Zn(OH)2
Làm cơ thể chuột bị mất nước
Chuột sẽ tìm nước để uống
Càng uống nước thì phản ứng thủy phân xảy ra càng mạnh tạo ra nhiều PH3
Chuột sẽ bị trúng độc mà chết nhanh hơn
2. TÍNH KHỬ
a. Tác dụng với oxi (video)
điphotpho pentaoxit
photpho pentaclorua
b. Tác dụng với clo
đihotpho tritoxit
photpho triclorua
c. Tác dụng với các hợp chất
Kết luận
- Photpho vừa thể hiện tính oxi hóa vừa thể hiện tính khử
- Photpho hoạt động mạnh hơn Nito ở điều kiện thường
IV. ỨNG DỤNG
V. TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
* Không gặp photpho ở trạng thái tự do
* Hai khoáng vật chính của photpho:
PHOTPHO CÓ TRONG XƯƠNG, BẮP, TẾ BÀO NÃO,…
Rau, củ, ngũ cốc cung cấp nhiều photpho...
Hải sản là nguồn cung cấp photpho dồi dào
VI. ĐIỀU CHẾ
Trong công nghiệp:
Quặng photphoric
Cát, Than cốc
Bài 1: Nhận định nào đúng, nhận định nào sai trong các nhận định sau?
Đúng
Sai
Sai
Sai
Đúng
Sai
Bài tập củng cố
Bài 2: Ở điều kiện thường, khả năng hoạt động hóa học của P so với N là?
A. Yếu hơn.
B. Mạnh hơn.
C. Bằng nhau.
D. Không xác định.
BÀI 3: Điều khẳng định nào dưới đây là đúng?
A. Photpho chỉ có tính oxi hóa.
B. Photpho chỉ có tính khử.
C. P hotpho có tính oxi hóa mạnh, tính khử yếu.
D. Photpho vừa có tính khử vừa có tính oxi hóa.
BÀI 4 : Từ gồm 6 chữ cái là tên một loại quặng có chứa photpho ?
a. P + O2 dư →
b. P + Cl2thiếu →
c P + S dư →
d. P + Mg →
e. P + HNO3đặc nóng →
Cho biết trong các phản ứng trên, phản ứng nào P có tính khử ? Phản ứng nào P có tính oxi hóa.
BÀI 5: Hoàn thành các phương trình phản ứng sau:
1
2
3
4
5
6
Đ I P H O T P H O P E N T A O X I T
P O L I M E
T Í N H K H Ử
O X I H Ó A
N I T Ơ
K H I T R Ơ
Photpho trắng tự bốc cháy trong không khí, bốc ra một luồng khói đặc, đó là:
P2O3 B. P2O5 C. P đỏ D. P trắng
Tên gọi chất đó là gì?
Trong phản ứng sau, P thể hiện tính chất gì?
4P + 5O2  2P2O5
Trong phản ứng: 2P + 3Ca Ca3P2
Photpho đóng vai trò là chất gì?
Đây là khí chiếm gần 80% thể tích không khí. Trong tiếng Hi Lạp nó có tên là Azot
M A T R Ơ I
7
Đây là nhóm nguyên tố có 8 electron lớp ngoài cùng?
Photpho đỏ khó nóng chảy và khó bay hơi hơn photpho trắng là do nó có cấu trúc ………

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Hiện tượng liên quan tới tính chất hóa học của photpho và hợp chất?
Lập loè ngọn lửa ma chơi. Tiếng oan văng vẳng tối trời càng thương.
Hiện tượng “ma trơi”
Hiện tượng “ma trơi”
Tại các nghĩa địa, khi xác chết bị thối rữa do vi sinh vật hoạt động, ở não người chứa lượng photpho được giải phóng dưới dạng photphin PH3 có lẫn P2H4. Điphotphin là chất lỏng, dễ bay hơi và tự bốc cháy ngòai không khí ở nhiệt độ thường làm cho PH3 cháy tạo ra P4H10 và H2O:
2P2H4 + 7O2 → 2P2O5 + 4H2O + Q (1)
Nhờ nhiệt Q tỏa ra ở phản ứng (1) mà:
2PH3 + 4O2 → P2O5 + 3H2O + Q` (2)
Các pư (1) và (2) tỏa ra năng lượng dưới dạng ánh sáng.Do đó khi cháy hỗn hợp (PH3 và P2H4) có hình ngọn lửa vàng sáng, bay là là di động trên mặt đất, lúc ẩn lúc hiện mà người ta gọi đó là "ma trơi". Hiện tượng này thường gặp ở các nghĩa địa khi trời mưa có gió nhẹ.
TRƯỜNG THPT NGUYỄN DU
GV: LÊ THỊ THÚY NGÂN