SINH HỌC 9

Bài 18:
PRÔTÊIN

PRÔTÊIN
Chè đậu

Sữa

Thành phần chủ yếu của các món ăn trên là gì?

Thịt bò

Gà luộc

Trứng gà ốp la

Bài 18 :
PRÔTÊIN
I. CÊu tróc cña pr«tªin:
1. Cấu tạo hóa học

Quan sát sơ đồ cấu trúc hoá học phân tử prôtêin, Nghiên
cứu thông tin SGK, trả lời câu hỏi

Prôtêin được cấu tạo từ những nguyên tố hóa học nào?

Bài 18 :

PRÔTÊIN

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
1.Cấu tạo hóa học
- Prôtêin là hợp chất hữu cơ được cấu tạo chủ yếu từ các
nguyên tố: C, H, O, N (có thể có thêm S hoặc P )

Bài 18 :

PRÔTÊIN

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
Quan sát sơ đồ cấu trúc hoá học phân tử prôtêin,
Nghiên cứu thông tin SGK, trả lời câu hỏi

Em có nhận xét gì về kích thước và khối lượng
của Prôtêin?

Bài 18 :

PRÔTÊIN

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
1. Cấu tạo hóa học
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H, O, N
- Prôtêin thuộc loại đại phân tử, có kích thước và khối
lượng lớn

Prôtêin được cấu tạo theo nguyên tắc nào?
Prôtêin cấu tạo theo nguyên tắc đa phân: gồm
nhiều đơn phân, đơn phân là các axitamin, có hơn
20 loại axitamin khác nhau.

Các axit amin được liệt kê đầy đủ dưới bảng sau:
Tên axit amin

Viết tắt

Glycine

Gly

Alanine

Ala

Valine

Val

Leucine

Leu

Isoleucine

Ile

Methionine

Met

Phenylalanine

Phe

Tryptophan

Tên axit amin

Viết tắt

Serine

Ser

Threonine
Cysteine
Tyrosine

Thr
Cys
Tyr

Trp

Asparagine
Glutamine
Aspartic acid
Glutamic acid

Asn
Gln
Asp
Glu

Arginine

Agr

Lysine

Lys

Proline

Pro

Histidine

His

Bài 18 :

PRÔTÊIN

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
1. Cấu tạo hóa học
- Prôtêin được cấu tạo chủ yếu từ các nguyên tố: C, H, O, N,
- Prôtêin thuộc loại đại phân tử, có kích thước và khối lượng
lớn
- Prôtêin cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, gồm hàng trăm đơn
phân là các Axit amin thuộc hơn 20 loại khác nhau.
2. Tính đa dạng và đặc thù.
- Prôtêin có tính đa dạng và đặc thù do: số lượng thành phần,
trình tự sắp xếp của các axit amin tạo nên.
-Tính đa dạng và đặc thù của Prôtêin còn thể hiện ở cấu trúc
không gian.
3. Cấu trúc không gian

Bậc: 2

Bậc: 1

Bậc: 4

Bậc: 3

Bài 18 :

PRÔTÊIN

I. CÊu tróc cña pr«tªin:
3.Cấu trúc không gian.
Prôtêin có 4 bậc cấu trúc không gian

- Bậc 1:
Là trình tù s¾p xÕp c¸c axit amin trong chuçi axit amin

- Bậc 2:
Lµ chuçi axit amin (bậc 1) t¹o c¸c vßng xo¾n lß xo ®Òu ®Æn

Các vòng xoắn ở Prôtêin dạng
sợi được bện với nhau kiểu
dây thừng tạo cho sợi chịu lực
khoẻ hơn

- Bậc 3:
Lµ d¹ng kh«ng gian ba chiÒu cña pr«tªin do cÊu tróc bËc 2
cuén xÕp thµnh kiÓu ®Æc tr­ưng cho tõng lo¹i pr«tªin.

- Bậc 4:
Lµ cÊu tróc cña mét sè lo¹i pr«tªin gåm hai hay nhiÒu chuçi
axit amin cïng lo¹i hay kh¸c lo¹i kÕt hîp víi nhau.

Một số điểm khác nhau giữa ADN và Prôtêin

ADN
- ADN cấu tạo theo
nguyên tắc đa phân
- Đơn phân là nuclêôtít

PRÔTÊIN
- Prôtêin cấu tạo theo nguyên
tắc đa phân
- Đơn phân là axit amin

AND có tính đa dạng và  Prôtêin có tính đa dạng và
đặc thù là do:
đặc thù là do :
+ Sè lượng, thµnh phÇn,
trình tù s¾p xÕp cña c¸c
nuclêôtít.

+ Sè lượng, thµnh phÇn, trình tù
s¾p xÕp cña c¸c axit amin.
+ Do cấu trúc không gian

Bài 18 :

PRÔTÊIN

II. Chøc năng cña pr«tªin:
1. Chức năng cấu trúc

Pr«tªin lo¹i Histôn
tham gia vào cấu
trúc của NST

Chức năng cấu trúc

Collagen và Elastin tạo nên cấu trúc sợi rất bền
của mô liên kết, dây chẳng, gân. Keratin tạo nên
cấu trúc chắc của da, lông, móng. Prôtêin tơ nhện,
tơ tằm tạo nên độ bền vững của tơ nhện, vỏ kén
TẾ
BÀO

MÔ

CƠ
QUAN

HỆ CƠ
QUAN

Bài 18 :

PRÔTÊIN

II. Chøc năng cña pr«tªin:
1. Chức năng cấu trúc
Pr«tªin là thành phần cấu tạo của chất nguyên sinh, là hợp phần
quan trọng xây dựng nên các bào quan và màng sinh chất…

2.Chức năng xúc tác quá trình trao đổi chất

(bản chất của enzim là prôtêin)
Sự tiêu hoá ở khoang miệng
Tinh
bột
(chín)

Enzim
(Amilaza)

Đường
mantozơ

Chức năng xúc tác các quá trình trao
đổi chất

Hiện đã biết khoảng 3500 loại enzim. Ngoài ra trong quá
trình tổng hợp AND và ARN cần có 1 số enzim tham gia
xúc tác hay làm vai trò khác như: ADN primeraza,
ARN primeraza, primaza, helicaza…

Bài 18 :

PRÔTÊIN

II. Chøc năngg cña pr«tªin:
1. Chức năng cấu trúc
Pr«tªin là thành phần cấu tạo của chất nguyên sinh, là hợp phần
quan trọng xây dựng nên các bào quan và màng sinh chất…

2.Chức năng xúc tác quá trình trao đổi chất
Pr«tªin là thành phần chủ yếu của các enzim tham gia các phản
ứng sinh hóa

3. Chức năng điều hòa quá trình trao đổi chất

=> C¸c hoocm«n phÇn lín lµ pr«tªin, tham gia ®iÒu hoµ
qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt.

VD: Do rối loạn hoạt động nội tiết của tuyến tuỵ
-> tạo lượng Insulin giảm hoặc không tiết ra .
Đường glucôzơ
(trong máu)
glucôgen
và cơ)

(gan

insulin

glucagôn

glucôgen
(gan

và cơ)
Đường glucôzơ
(trong máu)

Pr«tªin ở dạng hoóc môn như
Insulin có vai trò điều hoà hàm
lượng đường trong máu

Chức năng điều hoà các quá trình trao đổi
chất

Bài 18 :

PRÔTÊIN

II. Chøc n¨ng cña pr«tªin:
1. Chức năng cấu trúc
Pr«tªin là thành phần cấu tạo của chất nguyên sinh, là hợp phần
quan trọng xây dựng nên các bào quan và màng sinh chất…

2.Chức năng xúc tác quá trình trao đổi chất
Pr«tªin là thành phần chủ yếu của các enzim tham gia các phản
ứng sinh hóa

3. Chức năng điều hòa quá trình trao đổi chất
Các hoocmon phần lớn là prôtêin tham gia điều hòa các
quá trình sinh lí của cơ thể.
* Ngoài ra Pr còn có chức năng bảo vệ cơ thể (kháng thể ), vận
chuyển, cung cấp năng lượng….

Bệnh tiểu đường hay còn gọi là đái tháo
đường hoặc bệnh dư đường
Nguyên nhân: Do sự rối loạn sự chuyển hóa
cacbohydrat khi hoocmon insulin của tuyến tụy
bị thiếu hoặc giảm các tác động đối với cơ thể
làm cho lượng đường trong máu ở mức cao

Cơ thể thiếu prôtêin

Sử dụng quá nhiều prôtêin

Hậu quả:
- Khô da, nứt nẻ, chai chân, lở loét, sưng phù, … dễ dẫn đến
nhiễm trùng, hoại tử, gây loét…
– Giảm thị lực, đục thủy tinh thể, quáng gà, mù lòa…
– Nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, mỡ máu và đột quỵ,…
– Có thể bị nhiễm trùng ở bất cứ bộ phận nào
- Nhiễm trùng đường tiểu bàng quang, thận…

Phòng bệnh

- Kiểm soát cân nặng - chiến lược đầu tiên
giúp tránh xa bệnh tiểu đường
- Tăng cường luyện tập thể dục giảm tới 30%
nguy cơ mắc tiểu đường
- Chế độ ăn, uống khoa học

CÁC DẠNG TỒN TẠI CỦA PROTEIN
Hai dạng chính:
+ Protein dạng hình sợi
như: keratin của tóc, móng, sừng;
miozin của cơ bắp, fibroin của tơ tằm,
mạng nhện.

+ Protein dạng hình cầu
như anbumin của lòng trắng trứng,
hemoglobin của máu

Phân biệt ADN, ARN, Protein
Đặc điểm

ADN

ARN

Protein

Nguyên tố
cấu tạo:

C, H, O, N, P

C, H, O, N, P

C, H, O, N, và nhiều nguyên tố
vi lượng khác

Đơn phân:

4 loại nucleotit là A, T,
G, X

4 loại nucleotit là A, U,
G, X

Hơn 20 loại axitamin

Cấu trúc
không gian

Một chuỗi xoắn kép
gồm hai mạch liên kết
theo nguyên tắc bổ
sung

Một mạch đơn xoắn

Chức năng

Lưu giữ và truyền đạt
thông tin di truyền

- Truyền đạt thông tin
di truyền từ gen đến nơi
tổng hợp Protein
- Vận chuyển axit amin
- Tạo nên riboxom

4 bậc cấu trúc:
-Bậc 1: mạch thẳng (chuối axit
amin)
-Bậc 2: Bậc 1 xoắn lò xo
-Bậc 3: Bậc 2 cuộn xếp theo
nhiều kiểu
-Bậc 4: Nhiều bậc 3 cùng hay
khác loại liên kết tạo thành.
Đảm nhiệm đầy đủ các chức
năng sinh học của cơ thể.
( protein biểu hiện thành tính
trạng)