KÍNH CHÀO
QUÍ THẦY CÔ
2
TRAO ĐỔI VẬT CHẤT
TRONG HỆ SINH THÁI
TIẾT 45 – BÀI 43
3
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SV:
1. Chuỗi thức ăn
2. Lưới thức ăn
3. Bậc dinh dưỡng
II. THÁP SINH THÁI:
1. Tháp số lượng
2. Tháp sinh khối
3. Tháp năng lượng
4

Các em hãy quan sát các hình ảnh sau đây:
5
6
7
8
9
10
Các sinh vật này có mối quan hệ với nhau như thế nào?
11
Vậy chuỗi thức ăn là gì?
Mối quan hệ dinh dưỡng giữa các sinh vật này chúng ta gọi là chuỗi thức ăn
12
I. TRAO ĐỔI CHẤT TRONG QUẦN XÃ SV:
- Chuỗi thức ăn gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau.
- Ví dụ:
a. Cây ngô  Sâu  Ếch nhái  Rắn  Diều hâu
b. Tảo lục đơn bào  Tôm  Cá rô  Chim bói cá
- Mỗi loài là một mắt xích của chuỗi, vừa là Sinh vật tiêu thụ mắt xích phía trước, vừa là Sinh vật bị mắt xích ở phía sau tiêu thụ.
I.TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT
Ví dụ
Hãy so sánh sự khác nhau giữa 2 chuỗi thức ăn trên?
Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật tự dưỡng
Chuỗi thức ăn bắt đầu bằng sinh vật phân giải mùn bã hữu cơ
14
Đây có phải là 1 chuỗi thức ăn không?
Người bị nhiễm sán do ăn gỏi cá
Thịt cá mang kén sán
Ấu trùng sán có đuôi chui qua da cá vào kí sinh trong thịt cá
Trứng sán theo phân người ra ngoài môi trường
Ấu trùng sán có lông bơi trong nước
Ấu trùng sán kí sinh trong ốc
Người ăn gỏi cá hoặc rau rửa không sạch
Bị nhiễm bệnh sán lá gan
15
Hãy thiết lập các chuỗi thức ăn từ các sinh vật sau:

THẢO LUẬN NHÓM
16
17
ĐÁP ÁN:
1. quả thông Xén tóc thằn lằn trăn diều hâu
2. quả thông Xén tóc thằn lằn diều hâu
3. Hạt dẻ sóc  trăn  diều hâu
4. Hạt dẻ sóc  diều hâu
18
Nhiều chuỗi thức ăn có các mắt xích chung thì tạo thànhlưới thức ăn
Mỗi loài sinh vật có thể là mắt xích chung của nhiều chuỗi thức ăn.
19
I. TRAO ĐỔI CHẤT TRONG QUẦN XÃ SV:
- Là tập hợp các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái, có những mắt xích chung.
20
Số loài sinh vật trong lưới thức ăn phụ thuộc vào yếu tố nào?
Phụ thuộc vào độ đa dạng của quần xã
21
I. TRAO ĐỔI CHẤT TRONG QUẦN XÃ SV:
-
Quần xã sinh vật càng đa dạng về thành phần loài thì lưới thức ăn càng phức tạp.
- Là tập hợp các chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái, có những mắt xích chung.
22
Những loài sinh vật nào có cùng cấp bậc dinh dưỡng với nhau?
23
I. TRAO ĐỔI CHẤT TRONG QUẦN XÃ SV:
- Các sinh vật có cùng mức năng lượng và sử dụng thức ăn cùng mức năng lượng trong lưới thức ăn( chuỗi thức ăn), thì hợp thành bậc dinh dưỡng.
- Bậc dinh dưỡng cấp 1 (SV sản xuất): SV tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ
- Bậc dinh dưỡng cấp 2 (SV tiêu thụ bậc 1): động vật ăn SV sản xuất
- Bậc dinh dưỡng cấp 3 (SV tiêu thụ bậc 2): động vật ăn SV tiêu thụ bậc 1
…
- Bậc dinh dưỡng cuối cùng là bậc dinh dưỡng cao nhất
24
e
d
c
b
a
Sinh vật tiêu thụ bậc cao nhất
Sinh vật tiêu thụ bậc 3
Sinh vật tiêu thụ bậc 2
Sinh vật tiêu thụ bậc 1
Sinh vật sản xuất
Bậc dinh dưỡng cấp 1
Bậc dinh dưỡng cấp 2
Bậc dinh dưỡng cấp 3
Bậc dinh dưỡng cấp 4
Bậc dinh dưỡng cấp cao nhất
25
II. THÁP SINH THÁI:
10.000 cây/ha
10 con/ha
9 con/ha
0.2 con/ha
THÁP SỐ LƯỢNG
26
15.000 g/ha
500g/ha
400g/ha
50g/ha
THÁP SINH KHỐI
27
THÁP NĂNG LƯỢNG
28
Tháp sinh thái
được xây dựng
có cấu trúc như
thế nào?
- Tháp sinh thái bao gồm nhiều hình chữ nhật xếp chồng lên nhau.
- Các hình chữ nhật có chiều cao bằng nhau, còn chiều dài thì khác nhau biểu thị độ lớn của mỗi bậc dinh dưỡng.
29
Tháp số
lượng
được
xây dựng
dựa trên
yếu tố
nào?
- Tháp số lượng: được xây dựng dựa trên số lượng cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
30
Tháp sinh
khối khác
so với
tháp số
lượng ở
điểm nào?
- Tháp sinh khối: được xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng.
31
Tháp năng
lượng
được
xây dựng
dựa trên
yếu tố
nào?
- Tháp năng lượng: được xây dựng dựa trên số năng lượng được tích lũy trên 1 đơn vị diện tích hay thể tích trong 1 đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng.
32
Loại tháp
nào là hoàn
thiện nhất?
Tại sao?
33
- Ít có giá trị do kích thước cá thể, chất sống cấu tạo của các loài trong mỗi bậc dd không giống nhau, so sánh không chính xác.
- Dễ xây dựng.
- Mỗi bậc dd biểu thị bằng số lượng chất sống nên so sánh chính xác hơn.
- Hoàn thiện nhất, thể hiện được số năng lượng tích lũy được trên mỗi đơn vị không gian và thời gian.
- Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của chất sống trong mỗi bậc dd là khác nhau.
- Xây dựng phức tạp, tốn công sức và thời gian.
- Không chú ý đến yếu tố thời gian trong việc tích lũy sinh khối.
TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Tháp sinh thái
Lưới thức ăn
Bậc dinh dưỡng
Chuỗi thức ăn
Trao đổi vật chất trong quần xã sinh vật
Khái niệm
Phân loại
Chuỗi TA bắt đầu bằng sv tự dưỡng
Chuỗi TA bắt đầu bằng sv phân giải
Khái niệm
Phân loại
Bậc dd cấp 1
Bậc dd cấp 2
Bậc dd cấp 3
Bậc dd cấp 4…
Khái niệm
Phân loại
Tháp số lượng
Tháp sinh khối
Tháp năng lượng
35
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 1: Trật tự nào sau đây của các chuỗi thức ăn là không đúng?
A. Cây xanh  Chuột  Mèo  Diều hâu.
B. Cây xanh  Rắn  Chim sẻ  Diều hâu.
C. Cây xanh  Chuột  Rắn  Diều hâu.
D. Cây xanh  Chuột  Cú  Diều hâu.
36
Câu 2: Tháp số lượng được xây dựng dựa trên:
A. Số lượng cá thể ở mỗi bậc dinh dưỡng.
B. Số lượng cá thể ở mỗi đơn vị thời gian
C. Số lượng cá thể ở mỗi đơn vị diện tích.
D. Số lượng cá thể ở mỗi đơn vị thể tích.
CỦNG CỐ BÀI HỌC
37
Câu 3: Quan sát 1 tháp sinh khối, chúng ta có thể biết được những thông tin nào sau đây?
A. Các loài trong chuỗi và lưới thức ăn.
C. Mức độ dd ở từng bậc và toàn bộ qx.
D. Quan hệ giữa các loài trong quần xã.
B. Năng suất của sinh vật ở mỗi bậc dd.
CỦNG CỐ BÀI HỌC
38
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÍ THẦY CÔ