Ngữ Văn Lớp 8
Quê
Tế Hanh
Hương
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Tên thật: Trần Tế Hanh sinh năm 1921 mất năm 2009. Ông có mặt trong phong trào Thơ mới với những vần thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết.
- Ông được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996).
Tác phẩm chính: Hoa niên (1945),
Gửi miền Bắc (1955), Tiếng sóng (1960),
Hai nửa yêu Thương (1963)
Tiết 82,83 Văn bản QUÊ HƯƠNG - Tế Hanh -

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Quê hương - rút trong tập Nghẹn ngào (1939), sau được in lại trong tập Hoa niên (1945).
b. Thể loại: Thơ tự do.
Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông.

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng, cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

Chim bay dọc biển đem tin cá
Tiết 82,83: Văn bản QUÊ HƯƠNG - Tế Hanh -
Bố cục gồm 4 phần:
- 2 câu đầu: Giới thiệu v? l�ng ch�i.
- 6 câu tiếp theo: Cảnh dồn thuyền đánh cá ra khoi.
- 8 câu tiếp theo: C?nh dồn thuyền d�nh cá trở về bến.
- 4 câu cuối: Nỗi nhớ làng khơn nguơi c?a t�c gi?.

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới:
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông

a. Giới thiệu về quê hương:
Làng tôi ở
Vốn làm nghề
chài lưới
...cách biển nửa
ngày sông
=> Lời giới thiệu tự nhiên, mộc mạc, ngắn gọn nhưng nêu rõ vị trí và nghề nghiệp truyền thống của làng.
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
Tìm chi tiết miêu tả khung cảnh thiên nhiên lúc đoàn thuyền ra khơi đánh cá.
trời trong
gió nhẹ
sớm mai hồng
a. Cảnh thiên nhiên:
Biện pháp liệt kê, tính từ miêu tả.
Thiên nhiên tươi đẹp, báo hiệu chuyến đi biển đầy hứa hẹn.
Em có nhận xét gì về khung cảnh thiên nhiên và nó hứa hẹn một chuyến ra khơi như thế nào?


2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…

Hình ảnh đoàn thuyền cùng trai tráng của làng ra khơi đánh cá được tái hiện như thế nào?
hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo
vượt trường giang
giương to
như mảnh hồn làng
Rướn

Tìm biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các câu thơ trên và nêu tác dụng của nó.
- Con thuyền:
+ So sánh: “như con tuấn mã”
+ Dùng động từ : “hăng”, “phăng”, “vượt”.
 Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa để thể hiện khí thế dũng mãnh của con thuyền khi ra khơi.
- Cánh buồm:
+ So sánh “như mảnh hồn làng”.
+ Dùng động từ : “giương”, “rướn”, “thâu”.
 Cánh buồm mang vẻ đẹp lãng mạn, là linh hồn của làng chài.
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi:

3. Cảnh đoàn thuyeàn đánh caù trôû veà beán .
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng, cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến.
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
ồn ào
tấp nập
 Sử dụng từ láy để tái hiện lại bức tranh lao động đông vui náo nhiệt.
Cảnh đoàn thuyền đánh cá từ biển trở về được tái hiện như thế nào?
Bức tranh lao động

Hình ảnh dân chài được miêu tả ra sao?
Hình ảnh con thuyền sau chuyến đi dài như thế nào? Hình ảnh đó gợi cho em cảm xúc gì?
 Vẻ đẹp khoẻ khoắn. Cuộc sống vất vả nhưng thi vị.
b. Hình ảnh người dân chài và con thuyền:
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
- Hình ảnh người dân chài: da ngăm rám nắng, nồng thở vị xa xăm  Khỏe mạnh,
vạm vỡ qua lối tả thực, lãng mạn.
- Hình ảnh con thuyền:
+ Nghệ thuật nhân hóa: im, mỏi, nằm.
+ Nghệ thuật ẩn dụ: Nghe …thấm dần.
 Con thuyền trở thành nhân vật có hồn - một tâm hồn rất tinh tế.

4. Noãi nhôù quê hương của tác giả.
- S? d?ng di?p ng?, li?t k�, c�u c?m th�n, l?i tho gi?n d?, t? nhi�n,... Th? hi?n nỗi nhớ chân thành tha thi?t v? qu� huong.
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!


- Nhớ; nước xanh, cá bạc, cánh buồm vôi, mùi nồng mặn,…
Nhớ về làng, tác giả nhớ tới những gì nhất?
Nêu những biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thể hiện nỗi nhớ của tác giả với quê hương?

III. Tổng kết
* Nghệ thuật:
- Kết hợp khéo léo giữa biểu cảm- miêu tả và tự sự.
- Hình ảnh thơ sáng tạo, ngôn ngữ giản dị.
- Sử dụng nhiều biện pháp tu từ- kết hợp bút pháp tả thực và lãng mạn.
* Nội dung:
- Bức tranh lao động đẹp của người dân miền biển.
- Thể hiện tình yêu, niềm tự hào, lòng thủy chung gắn bó sâu sắc với quê hương.
TÌM TỪ KHÓA TRONG CÁC Ô CHỮ SAU
1
1
2
3
4
5
6
C
N
T
U
Ấ
N
M
Ã
H
U
H
C
Ế
A
N
I
Ê
N
H
C
Á
N
H
B
U
Ồ
M
N
H
Ớ
À
O
I
L
Ư
Ớ
I
O
Hình ảnh so sánh con thuyền ra khơi?
TỪ KHÓA:
T
Ế
H
A
N
H
Bài thơ này được sáng tác lúc tác giả đang ở đâu?
Nghề nghiệp dân làng trong bài thơ này?
Bài thơ “Quê hương” in trong tập thơ này.
Nhà thơ ví cái gì như “mảnh hồn làng”
Tâm trạng của nhà thơ khi xa quê.
Rất tiếc bạn đã trả lời sai
T
N
H
Ế
H
A
T
Ế
H
A
N
H
1
2
3
4
5
6
CỔNG LÀNG VÀO NHÀ CỦA TÁC GIẢ TẾ HANH VỚI BIỂU TƯỢNG CÁNH BUỒM
Làng quê Bình Dương yên bình bên sông Trà Bồng.
Ghe thuyền soi bóng trên sông Trà Bồng
Bình minh thơ mộng
HÌNH ẢNH QUÊ HƯƠNG NHÀ THƠ TẾ HANH
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc lòng và nắm nội dung, nghệ thuật bài thơ.
- Sưu tầm, chép lại một số câu thơ, đoạn thơ về tình yêu quê hương.
- Soạn bài “ Khi con tu hú”.
+ Đọc kĩ bài thơ, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm (thể loại, hoàn cảnh ra đời).
+ Tìm chi tiết miêu tả:
Về cảnh mùa hè.
Tâm trạng của tác giả trong bài thơ.
Xin Chân Thành Cám Ơn