Ngöõ Vaên 8
Tuần 21 - Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

KIỂM TRA BÀI CŨ
Em hãy đọc thuộc lòng khổ thơ đầu trong bài Nhớ
rừng của Thế Lữ và cho biết nội dung của khổ thơ đó.
Gaäm moät khoái caêm hôøn trong cuõi saét,
Ta naèm daøi, troâng ngaøy thaùng daàn qua,
Khinh luõ ngöôøi kia ngaïo, maïn ngaån ngô,
Giöông maét beù gieãu oai linh röøng thaúm.
Nay sa cô, bò nhuïc nhaèn tuø haõm,
Ñeå laøm troø laï maét, thöù ñoà chôi,
Chòu ngang baày cuøng boïn gaáu dôû hôi,
Vôùi caëp baùo chuoàng beân voâ tö lö.ï
Thái độ ngao ngán, chán chường, căm ghét cao độ đối với vườn
bách thú của con hổ cũng chính là thái độ của tác giả đối với xã hội.

Tiết 77 Văn bản

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Tên thật: Trần Tế Hanh sinh năm 1921
mất năm 2009.
- Ông có mặt trong phong trào Thơ mới với
những vần thơ mang nặng nỗi buồn và tình
yêu quê hương thắm thiết.
- Ông được nhà nước trao tặng giải thưởng
Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996).
Tác phẩm chính: Hoa niên (1945),
Gửi miền Bắc (1955), Tiếng sóng (1960),
Hai nửa yêu Thương (1963)

- Tế Hanh -

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm



a. Xuất xứ: Quê hương - Tế
Hanh rút trong tập Nghẹn
ngào (1939), sau được in lại
trong tập Hoa niên (1945).
b. Thể loại: Thơ tự do.

- Tế Hanh -



Tiết 77 Văn bản

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

2. Tác phẩm

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

? Bài thơ gồm có mấy phần?
Nêu nội dung của từng phần?

c. Từ khó: SGK/17
d. Bố cục:
Bố cục gồm 4 phần:
- 2 câu đầu: Giới thiệu về làng chài.
- 6 câu tiếp theo: Cảnh đồn thuyền đánh cá ra khơi.
- 8 câu tiếp theo: Cảnh đồn thuyền đánh cá trở về bến.
- 4 câu cuối: Nỗi nhớ làng khơn nguơi của tác giả.

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản

 1. Lời giới thiệu làng chài:
- Các từ ngữ:



- Tế Hanh -

?. Tác giả đã giới thiệu
chung về làng quê của
mình qua những chi
tiết nào?

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
lưới:
Nước bao vây, cách biển nửa ngày sông
- Giọng văn kể, tả.
 Lời giới thiệu ngắn gọn, mộc mạc.

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

I. Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản

1. Lời giới thiệu làng chài:
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…

Thuyền buồm

QUÊ HƯƠNG - Tế Hanh 2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
a. Cảnh thiên nhiên:
Tiết 77 Văn bản





trong gió nhẹ,
nhẹ sớm mai hồng
Khi trời trong,
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
→ BiệnCánh
pháp
liệt giương
kê, tính
từ mảnh hồn làng
buồm
to như
miêu tảRướn
làm nổi
bật
khung
thân
trắng
baocảnh
la thâu góp gió…
thiên nhiên tươi đẹp, báo hiệu
chuyến đi biển đầy hứa hẹn.
Emchi
có nhận
xét
?.?.
Tìm
tiết miêu

gìtảvềkhung
khungcảnh
cảnh
thiên
nó
thiênnhiên
nhiênvàlúc
hứa
hẹnthuyền
một chuyến
đoàn
ra
ra khơi
khơinhư
đánhthế
cá.nào?

QUÊ HƯƠNG - Tế Hanh 2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi:
Tiết 77 Văn bản

Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá.
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo,
vượt trường
trường giang.
giang
chèo mạnh mẽ vượt
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió…
?.Tìmảnh
biệnđoàn
phápthuyền
nghệ thuật
Hình
cùng
được
sử dụng
cáckhơi
câu đánh
thơ trên
trai tráng
củatrong
làng ra
cá
và nêu
được
tái tác
hiệndụng
nhưcủa
thế nó?
nào?

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi:
b. Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi:



- Con thuyền:
+ So sánh: “như con tuấn mã”
+ Dùng động từ : “hăng”, “phăng”, “vượt”.
 Nghệ thuật: So sánh, nhân hóa để thể hiện khí thế
dũng mãnh của con thuyền khi ra khơi.
- Cánh buồm:
+ So sánh “như mảnh hồn làng”.
+ Dùng động từ : “giương”, “rướn”, “thâu”.
 Cánh buồm mang vẻ đẹp lãng mạn, là linh hồn của
làng chài.

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

3. Cảnh đoàn thuyeàn đánh caù trôû veà beán.
Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
“Nhờ ơn trời biển lặng, cá đầy ghe”,
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến.
a. Bức tranh lao động
Từ ngữ:



Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ
dân
làng
nậplạiđón
về.
Khắp
Sử dụng
từ láy
để tấp
tái hiện
bứcghe
tranh
lao
động đông vui náo nhiệt.
?.Cảnh đoàn thuyền đánh cá từ biển trở về được

tái hiện như thế nào?

3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về bến.
b. Hình ảnh người dân chài và con thuyền:
Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.
- Hình ảnh người dân chài: da ngăm rám nắng, nồng thở vị
xa xăm  Khỏe mạnh,
vạm vỡ qua lối tả thực, lãng mạn.
- Hình ảnh con thuyền:
+ Nghệ thuật nhân hóa: im, mỏi, nằm.
+ Nghệ thuật ẩn dụ: Nghe …thấm dần.
 Con thuyền trở thành nhân vật có hồn - một tâm hồn rất
tinh tế.



Hình
ảnh
thuyền
sausống
chuyến
đinhưng
dài
như
 Hình
Vẻ
đẹpảnh
khoẻcon
khoắn.
Cuộc
vất vả
thithế
vị.
dân
chài
được
miêu
tả
ra sao?
nào? Hình ảnh đó gợi cho em cảm xúc gì?

Tiết 77 Văn bản

QUÊ HƯƠNG

- Tế Hanh -

4. Noãi nhôù laøng khôn nguôi của tác giả.



- Nhớ: nước xanh, cá bạc, cánh buồm vôi, mùi nồng mặn,…
Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
- Sử dụng điệp ngữ, liệt kê, câu cảm thán, lời thơ giản dị,
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
tự nhiên... Thể hiện nỗi nhớ chân thành tha thiết về quê
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
hương.
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

?.Nêu những biện pháp nghệ
Nhớ
làng,sửtác
giả nhớ
tới
thuậtvềđược
dụng
để thể
những
gì nhất?
hiện nỗi
nhớ của
tác giả với
quê hương?

III.Tổng kết:
1/ Nghệ thuật:
- Kết hợp khéo léo giữa biểu cảm với miêu tả và tự sự.
Hình ảnh thơ sáng tạo, sử dụng nhiều biện pháp tu từ, bút
pháp tả thực kết hợp với bút pháp lãng mạn, ngôn ngữ giản
dị, nhịp điệu thơ nhẹ nhàng…

2/ Ý nghĩa văn bản:
Bài thơ là bày tỏ của tác giả về một tình yêu
tha thiết đối với quê hương làng biển.

HÌNH ẢNH QUÊ HƯƠNG NHÀ THƠ TẾ HANH

GheNHÀ
thuyền
soi
bóng
trên
sông sông
TràBIỂU
Bồng
CỔNG LÀNG VÀO
TÁC
GIẢ yên
TẾ HANH
TƯỢNG CÁNH BUỒM
Làng CỦA
quê Bình
Dương
bình bênVỚI
Trà Bồng.
Bình minh thơ mộng

Bài tập trắc nghiệm:
Câu 1: Tế Hanh đã so sánh “cánh buồm” với
hình ảnh nào?
A. Con tuấn mã
B. Dân làng
CC. Mảnh hồn làng
D. Quê hương

Bài tập trắc nghiệm:
Câu 2: Nhận định nào dưới đây nói đúng nhất tình cảm của
Tế Hanh đối với cảnh vật, cuộc sống và con người của
quê hương ông?
A.
A Yêu thương, trân trọng, tự hào và gắn bó sâu sắc với
cảnh vật, cuộc sống và con người của quê hương.
B. Nhớ về quê hương với những kỉ niệm buồn bã và đau xót,
thương cảm.
C. Gắn bó và bảo vệ cảnh vật, cuộc sống và con người của
quê hương ông.
D. Cả A, B, C đều sai.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc lòng và nắm nội dung, nghệ thuật bài
thơ.
- Sưu tầm, chép lại một số câu thơ, đoạn thơ về tình
yêu quê hương.
- Soạn bài “ Khi con tu hú”.
+ Đọc kĩ bài thơ, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm (thể
loại, hoàn cảnh ra đời).
+ Tìm chi tiết miêu tả:
Về cảnh mùa hè.
Tâm trạng của tác giả trong bài thơ.

 Hình ảnh cánh buồm trắng căng phồng, no gió
ra khơi được so sánh với mảnh hồn làng sáng lên vẻ đẹp
lãng mạn. Từ đó, hình ảnh cánh buồm căng gió biển
quen thuộc bỗng trở nên lớn lao, thiêng liêng vừa thơ
mộng vừa hùng tráng.
 Cánh buồm trắng căng phồng bay lướt trên
dòng sông đổ òa ra biển rộng, cánh buồm giương to
ngang dọc giữa biển khơi bát ngát.