HU?NG D?N D?C THấM: KH�C H�T RU NH?NG EM Bẫ L?N TRấN LUNG M?
Tiết 52
Van b?n
Nguy?n Khoa Di?m
Nh� tho: Nguy?n Khoa Di?m : 1943
I. Gi?i thi?u chung.
1. Tỏc gi?.
Nờu nột chớnh v? tỏc gi??
+ NKD t?t nghi?p d?i h?c nam 1964, v? Nam chi?n d?u. ễng cụng tỏc trong trung do�n v?n t?i Tru?ng Son
+ Sau n�y ụng gi? nhi?u ch?c v? nhu Th? tru?ng B? van hoỏ Thụng tin, T?ng thu kớ H?i nh� van VN, B? tru?ng B? van hoỏ Thụng tin.
- Bài thơ khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” sáng tác năm 1971, khi ông đang công tác ở chiến khu miền Tây Thừa Thiên.
- Bài thơ đã được nhạc sĩ Trần Hoàn phổ nhạc thành bài hát nổi tiếng “Lời ru trên nương”.

2. Tác phẩm
Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi
Vai mẹ gấy nhấp nhô làm gối
Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

-Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi!
Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội
Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần
Mai sau con lớn vung chày lún sân

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi
Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi.
Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng
-Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi!
Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói
Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều
Mai sai con lớn phát mười Ka-lưi…

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng
Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối
Anh trai cầm súng chị gái cầm chông
Mẹ địu em đi để giành trận cuối
Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường
Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn

Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi
Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước
Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ
Mai sau con lớn làm người tự do.

Thảo luận nhóm:
* Nhóm 1:
? Tìm các câu thơ gắn liền với hình ảnh công việc của người mẹ Tà - Ôi (Lời ru 1).
? Qua đó nhận xét về công việc người mẹ Tà – Ôi trong khổ thơ?
C1: Hỡnh ?nh ngu?i m? T�- ễi
Thảo luận nhóm:
* Nhóm 2:
? Tìm các câu thơ gắn liền với hình ảnh công việc của người mẹ Tà - Ôi (Lời ru 2).
? Qua đó nhận xét về công việc người mẹ Tà – Ôi trong khổ thơ?
Thảo luận nhóm:
* Nhóm 3,4:
? Tìm các câu thơ gắn liền với hình ảnh công việc của người mẹ Tà - Ôi (Lời ru 3).
? Qua đó nhận xét về công việc người mẹ Tà – Ôi trong khổ thơ?
Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối
Mẹ đi tỉa bắp trên núi ka-lưi
Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Lưng núi thì to
Lưng mẹ nhỏ
Biện pháp tu từ hoán dụ kết hợp với nghệ thuật đối lập đã làm nổi bật nỗi vất vả cực nhọc của người mẹ Tà Ôi.
Mẹ đi chuyển lán, mẹ đi đạp rừng
Mẹ địu em đi để giành trận cuối
Không chỉ tham gia lao động sản xuất ở chiến khu mẹ còn trực tiếp tham gia công tác kháng chiến
C2: Tình cảm và ước mong của người mẹ qua những câu hát ru


KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ
Thảo luận nhóm: Tìm trong khúc hát ru thứ nhất và thứ 2 và thứ 3 các câu thơ nói về tình cảm của người mẹ? Bà dành tình cảm cho ai? Qua đó thể hiện điều gì?
Tình yêu con tha thiết cảm động thể hiện ở lời ru thiết tha, sự chăm chút trìu mến của mẹ
Ngủ ngon a-kay ơi, ngủ ngon a-kay hỡi
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối
Lưng đưa nôi và tim hát thành lời.

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ con nằm trên lưng
Con là mặt trời, là ánh sáng, là niềm vui, hạnh phúc của cuộc đời mẹ
Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội
Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói
Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước
Nghệ thuật điệp cấu trúc câu, giọng điệu thiết tha làm nổi bật tình yêu con tha thiết gắn liền với tình yêu bộ đội, quê hương, đất nước.
Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần
Mai sau con lớn vung chày lún sân
Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi
Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều
Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ
Ước mơ
Tổng kết
a.Nghệ thuật:
- Sáng tạo trong kết cấu nghệ thuật, tạo nên sự lặp lại giống như giai điệu của lời ru, âm hưởng của lời ru
-Nghệ thuật ẩn dụ phóng đại
-Liên tưởng độc đáo, diễn đạt bằng hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng.
b.Nội dung : SGK/155
Ý nghĩa văn bản: Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ngợi ca tình cảm thiết tha và cao đẹp của bà mẹ Tà- ôi dành cho con, cho quê hương, đất nước trong cuộc kháng chiến chống mĩ cứu nước
Luyện tập: Chọn đáp án đứng nhất
1. B�i tho" Khỳc hỏt ru nh?ng em bộ l?n trờn lung m? " c?a tỏc gi? n�o?

Chớnh H?u.
Nguy?n Khoa Di?m
B?ng Vi?t
Huy C?n
B
2. Ngu?i m? trong b�i tho" Khỳc hỏt ru nh?ng em bộ l?n trờn lung m? " l� ngu?i dõn t?c n�o?

Dõn t?c K`Ho
Dõn t?c ấ- dờ
Dõn t?c M` Nụng
Dõn t?c T� - ụi
D
2, Em cu Tai ng? trờn lung m? khi m? l�m nh?ng cụng vi?c gỡ?

Gió g?o, t?a b?p, chuy?n lỏn.

B. Gia g?o, gỏnh nu?c, t?a b?p.

C. Gia g?o, hỏi rau, t?a b?p.

D. Gió g?o, n?u com, t?a b?p.
A
Chọn nhận định đúng trong những nhận định sau?
A. Với giọng điệu ngọt ngào trìu mến, bài thơ đã thể hiện tthành công tình yêu con thiết tha gắn với lòng yêu nước, tinh thần chiến đấu của người mẹ miền Tây Thừa Thiên.
B. Bằng giọng kể chân thành, bài thơ đã thể hiện rõ cuộc sống vất vả cực nhọc và tình yêu con, yêu bộ đội, đất nước của người mẹ Tà Ôi.
C. Thể thơ tự do, tình cảm tha thiết, nhà thơ đã phản ánh thành công hiện thực khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ ở miền Tây Thừa Thiên.
A
- Về nhà : Đọc diễn cảm bài thơ, hiểu hoàn cảnh sáng tác
- Nắm nội dung và nghệ thuật bài thơ.
Vẽ chân dung về mẹ.
Sưu tầm bài hát: Lời ru trên nương của nhác sĩ Trần Hoàn
*Bài mới:
- Soạn bài : Ánh trăng
- Đọc bài, tìm hiểu tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sang tác ,nôi dung trả lời câu hỏi trong SGK.
-Suy nghĩ về triết lí nghĩa tình của vầng trăng trong quá khứ và hiện tại.
3. Ghi nhớ
(SGK/ trang 155)