.
NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY, CÔ
VỀ DỰ TIẾT HỌC LỚP 8A1
Giáo viên: Huỳnh Thị Hồng Thắm
Nêu đặc điểm hình thức, chức năng của câu phủ định. Cho vớ d?.
Kiểm tra bài cũ :
- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định nhuư: không, chẳng, chả, chưa, không phải (là), chẳng phải(là), đâu có phải(là), đâu(có)...
- Câu phủ định dùng để:
+ Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó (câu phủ định miêu tả).
+ Phản bác một ý kiến, một nhận định (câu phủ định bác bỏ).

Tiết 95. Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
I. Hành động nói là gì?
1. Ngữ liệu (SGK- Trang 62)
Mẹ con Lí Thông đang ngủ, bỗng nghe tiếng gọi cửa. Ngỡ là hồn oan của Thạch Sanh hiện về, mẹ con hắn hoảng sợ, van lạy rối rít. Khi Thạch Sanh vào nhà kể cho nghe chuyện giết chằn tinh, chúng mới hoàn hồn. Nhuưng Lí Thông bỗng nảy ra kế khác. Hắn nói:
- Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu. Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết. Thôi, bây giờ nhân trời chưua sáng em hãy trốn ngay đi. Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
- Thạch Sanh l?i thật thà tin ngay. Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí Thông, trở về túp lều cũ dưu?i gốc đa, kiếm củi nuôi thân. (Th?ch Sanh)

Lời của Lý Thông
Con tr¨n Êy lµ cña vua nu«i ®· l©u. Nay em giÕt nã, tÊt kh«ng khái bÞ téi chÕt. Th«i, b©y giê nh©n trêi ch­ưa s¸ng em h·y trèn ngay ®i. Cã chuyÖn g× ®Ó anh ë nhµ lo liÖu.
Tiết 95. Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
I. Hành động nói là gì?
1. Ngữ liệu (SGK- Trang 62)
2. Kết luận

- Mục đích: Lí Thông đuổi Th?ch Sanh đi nhằm cưu?p công của Thạch Sanh.
Lí Thông đạt dưu?c mục đích.

"Chàng vội vã từ giã mẹ con Lí Thông, trở về túp lều cũ dưu?i gốc đa, kiếm củi nuôi thân."

Câu nói thể hiện: "Thôi, bây giờ nhân trời chưua sáng em hãy trốn ngay đi."
Lí Thông thực hiện đưu?c mục đích ấy bằng
phuong tiện lời nói.

-> Lời nói của Lí Thông là một hành động vì nó có tính mục đích.
=> Hành động của Lí Thông là hành động nói.

Tiết 95. Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Ghi nhớ 1: Hành động nói là hành động đưu?c thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
Tiết 95. Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
I. Hành động nói là gì?
1. Ngữ liệu ( SGK- Trang 62)
2. Kết luận
II. Một số kiểu hành động nói thưu?ng gặp
1. Ngữ liệu: (SGK- Trang 62,63)
(1)Con trăn ấy là của vua nuôi đã lâu.
(2)Nay em giết nó, tất không khỏi bị tội chết.
(3)Thôi, bây giờ nhân trời chưa sáng em hãy.
trốn đi ngay đi.
(4)Có chuyện gì để anh ở nhà lo liệu.
VD 1.Xác định mục đích của hành động nói:
trình bày
Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI
đe doạ
điều khiển
hứa hẹn
Lời của Lý Thông
Mục đích

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Cái Tí chưua hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi bằng giọng luống cuống:
- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?
Điểm thêm một "giây" nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:
- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống nhuư sét đánh bên tai, nó liệng củ khoai vào rổ và òa lên khóc.
(...) Chừng nhuư lúc nãy thấy bắt cả chó lớn, chó con, cái Tí vẫn tưu?ng những con vật ấy sẽ đi thế mạng cho mình, cho nên nó đã vững dạ ngồi im. Bây giờ nghe mẹ giục nó phải đi, nó lại nhếch nhác, mếu khóc:
U nhất định bán con đấy u?U không cho con ở nhà nữa u? Khốn nạn thân con thế này! Trời ơi!...
(Ngô tất Tố, Tắt đèn)
VD 2. Sgk- T 63 Chỉ ra các hành động nói trong đoạn trích sau và cho biết mục đích của mỗi hành động. (Th?o lu?n 5p)
Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?
Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.
U nhất định bán con đấy uư? ... Khốn nạn thân
con thế này! Trời ơi!...
.
Xác định mục đích của hành động nói:
hái

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

báo tin
bộc lộ cảm xúc
hành động nói
Mục đích
hứa hẹn
câu 3
điều khiển
câu 2
bộc lộ cảm xúc
câu 1
Mục đích
Hành động nói
LỜI CÁ VÀNG
(1)Ông lão ơi!
(2)Ông sinh phúc thả tôi trở về biển khơi.
(3. T«i sÏ xin đền ơn ông, ông muốn gì cũng được.
HÀNH ĐỘNG NÓI
ÔNG LÃO ĐÁNH CÁ VÀ CON CÁ VÀNG

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Bài tập nhanh: Xác định hành động nói và mục đích nói trong những câu sau (đoạn trích Lão Hạc. (Sgk/ 64)
Hành động nói
mục đích
“Cậu vàng đi đời rồi , ông giáo ạ!”, Bán rồi, họ vừa bắt xong”
Báo tin
Cụ bán rồi?; “thÕ nã cho b¾t µ? ”
Để hỏi
Khốn nạn... Ông giáo ơi!...
Bộc lộ cảm xúc
Các câu còn lại
Trình bày
Một số kiểu hành động nói thưu?ng gặp
Bộc lộ cảm xúc
Hành động bộc lộ cảm xúc
Hứa hẹn
Hành động hứa hẹn
Yêu cầu, đề nghị, đe dọa
Hành động điều khiển
Thông báo, nêu ý kiến, tả, kể
Hành động trình bày
Hỏi, rủ rê
Hành động hỏi
Mục đích
Hành động nói

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Ghi nhớ 2:
Ngưu?i ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó. Những kiểu hành động nói thưu?ng gặp là hỏi, trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến, dự đoán,...), điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức,...), hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Cậu vừa đi du lịch về đấy à?
Gật đầu.
A. Có vui không?
B. Lắc đầu.
Bài tập mở rộng:
Em hãy cho biết đoạn văn trên có những hành động nói nào?
-> Có hành động hỏi và hành động gật đầu, lắc đầu (xác nhận và bác bỏ).
?Nhuư vậy hành động nói có thể diễn ra bằng lời nói tưuong ứng với các kiểu câu, cũng có thể bằng cử chỉ, điệu bộ, nhưung dạng điển hình của hành động nói vẫn là bằng lời nói.

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Hành động nói là hành động đưu?c thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định.
Ngưu?i ta dựa theo mục đích của hành động nói mà đặt tên cho nó. Những kiểu hành động nói thưu?ng gặp là hỏi, trình bày (báo tin, kể, tả, nêu ý kiến , dự đoán,...), điều khiển (cầu khiến, đe dọa, thách thức,...), hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc.
Ghi nhớ:
Chú ý: Trong quá trình giao tiếp, cần xác định rõ đối tưu?ng giao tiếp để có những hành động nói phù hợp, đạt hiệu quả giao tiếp cao.

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

III. Luyện tập
Bài tập 1:

Trần Quốc Tuấn viết Hịch tưu?ng sĩ nhằm mục đích gì? Hãy xác định mục đích của hành động nói thể hiện ở một câu trong bài hịch và vai trò của câu ấy đối với việc thực hiện mục đích chung.
Trần Quốc Tuấn viết “ Hịch tướng sĩ” nhằm mục đích khích lệ tướng sĩ học tập Binh thư yếu lược và lòng yêu nước của tướng sĩ.


- Mục đích của hành động nói trong câu văn“ Nay ta bảo thật các ngươi…làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhai”: Khuyên tướng sĩ luôn cảnh giác cao trước kẻ thù và phải chăm chỉ tập luyện võ nghệ sẵn sàng đánh giặc.

- Vai trò của câu văn trên trong việc thực hiện mục đích chung là khích lệ lòng yêu nước của tướng sĩ trong việc bảo vệ đất nước.

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Bài tập 2:a
b.

Tiết 95 Ph?n Ti?ng Vi?t H�NH D?NG NểI

Bài tập 3 :
Xác định kiểu hành động nói đưu?c thực hiện trong câu chứa từ "hứa".
- Anh phải hứa với em không bao giờ để chúng ngồi cách xa nhau.
hành động điều khiển
- Anh hứa đi.
hành động điều khiển
- Anh xin hứa.
hành động hứa
Nhuư vậy, không phải câu nào có từ hứa cũng là thực hiện hành động hứa. Hành động hứa chỉ đưu?c thực hiện khi ngưu?i nói câu hứa đó phải thuộc ngôi thứ nhất.

Các kiểu câu phân loại theo mục đích nói thường được dùng để thực hiện những hành động nói nào?
Điều khiển
Bộc lộ cảm xúc
Hỏi
Trình bày, hứa hẹn
* Sưu tầm, tìm một số bài văn, đoạn văn trong đó có sử dụng hành động nói.
* Làm thêm các bài tập trong Sách bài tập.
* Chuẩn bị bài “ Hành động nói “ (tt)
+ Tìm hiểu cách thực hiện hành động nói. Sgk/70
+ Xem trước các bài tập sgk/71,72,73
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN