TIẾT 82- TIẾNG VIỆT
SO SÁNH (TT)
Khởi động
MẸ
Anh, em
Ông, bà
MẸ
Anh, em
Ông, bà
MẸ
Anh, em
Ông, bà
MẸ
Anh, em
Ông, bà
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
2. Nhận xét
I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
a. Tìm phép so sánh có trong khổ thơ trên?
b. Hãy xác định vế A, vế B, từ so sánh, phương diện so sánh trong các phép so sánh trên?
Thảo luận nhóm bàn- 4 phút
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ
2. Nhận xét
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
Những ngôi sao
thức
Chẳng bằng
mẹ
Mẹ
là
ngọn gió của con…
Các từ ngữ so sánh ở hai phép so sánh trên có gì khác nhau?
Chẳng bằng: So sánh không ngang bằng.

Là: So sánh ngang bằng.
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời. (Trần Quốc Minh)
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
*Mô hình của 2 kiểu so sánh:

- So sánh không ngang bằng (hơn, kém):
A không bằng B
So sánh ngang bằng:
A là B.

I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ
2. Nhận xét
Tìm thêm những từ ngữ chỉ ý so sánh ngang bằng hoặc không ngang bằng?
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời. (Trần Quốc Minh)
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ
2. Nhận xét
Dựa vào sự phân tích ví dụ ở trên em hãy cho biết so sánh có mấy kiểu?
3. Kết luận
Có hai kiểu so sánh:
So sánh ngang bằng.
So sánh không ngang bằng.
TIẾT 82-TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
I. Các kiểu so sánh
1. Ví dụ
2. Nhận xét
Bài tập nhanh: Tìm phép so sánh trong các ví dụ sau, đó là kiểu so sánh nào?

Tiếng hát trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa



b) Ai ơi đừng bỏ ruộng hoang
Bao nhiêu tấc đất tấc vàng bấy nhiêu

? So s�nh ngang b?ng
? So s�nh ngang b?ng
II.Tác dụng của so sánh

1. Ví dụ
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
Tìm phép so sánh trong đoạn văn trên?
Trong đoạn văn trên sự vật nào được đem ra so sánh và so sánh trong hoàn cảnh nào?
- Sự vật được đem ra so sánh là những chiếc lá (Sự vật vô tri vô giác) trong hoàn cảnh đã rụng (đã rời cành, đã hết nhựa) kết thúc một kiếp sống theo quy luật tự nhiên.
tựa
như
như
như
như
không bằng
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
2. Nhận xét
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)




II. Tác dụng của so sánh
1.Ví dụ.
2. Nhận xét:



Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn, như cho xong chuyện… vẩn vơ.
Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo… rồi…
- Có chiếc lá … làn gió thoảng, như thầm bảo rằng…
Có chiếc lá như sợ hãi… rồi như gần tới mặt đất…
Phép so sánh trong đoạn văn có tác dụng gì trong việc miêu tả sự vật, sự việc?
TIẾT 82- TV : SO SÁNH (TIẾP THEO)
Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn, như cho xong chuyện… vẩn vơ.
Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo… rồi…
- Có chiếc lá … làn gió thoảng, như thầm bảo rằng…
Có chiếc lá như sợ hãi… rồi như gần tới mặt đất…
Phép so sánh trong đoạn văn có tác dụng gì trong việc miêu tả sự vật, sự việc?
- Biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc của tác giả
Phép so sánh có tác dụng gì đối với việc thể hiện tư tưởng tình cảm của người viết?
- Gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động
-Tạo ra lối nói giàu hàm súc thể hiện quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết.
II. Tác dụng của so sánh
1.Ví dụ.
2. Nhận xét:



3.Kết luận: ghi nhớ -sgk/42
* Lưu ý:
Cần phân biệt phép so sánh bình thường với phép so sánh có giá trị tu từ.
Ví dụ 1: Bình cao bằng Nam
Phép so sánh trên có giá trị đối với quá trình nhận thức của con người ( so sánh bình thường).
Ví dụ 2: Mẹ già như chuối chín cây
Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi
=> Phép so sánh có giá trị gợi hình, gợi cảm ( so sánh tu từ)
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích.
c) Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng .

a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
III-Luyện tập
Thảo luận -5 phút
a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre

Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.

Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
=> So sánh ngang bằng
=> Tâm hồn là cái trừu tượng (tâm hồn) được so sánh với một buổi trưa hè là cái cụ thể. Buổi trưa hè gợi một không gian nóng bỏng đầy nắng, gió, tiếng ve, hoa phượng… qua đó cho thấy tâm hồn “tôi” rất nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết.
c) Anh đội viên mơ màng
nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm ngọn lửa hồng.
(Minh Huệ)
Như
hơn
So sánh
ngang bằng
 So sánh không ngang bằng
=> Anh đội viên mơ màng giống như đang nằm mộng, trong cảnh ấy anh thấy hình ảnh Bác hiện lên thật lớn lao nhưng vô cùng ấm áp. Qua đó cho thấy tình cảm yêu kính của anh bộ đội nói riêng và của tất cả người dân Việt Nam nói chung dành cho Bác, vị cha già kính yêu của dân tộc.
2. Bài tập 2
Hãy nêu những câu văn có sử dụng phép so sánh trong bài “vượt thác”
- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi rừng phải lướt cho nhanh để về cho kịp.
Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.
Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.
Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước.
Em hãy nêu tác dụng của phép so sánh trong đoạn miêu tả dượng Hương Thư?
Dượng Hương Thư… hùng vĩ.
(Phép so sánh thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Hình ảnh nhân vật hiện lên đẹp, khỏe, hào hùng. Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người)
Trò chơi: Tiếp sức
C.Luyện tập sau chủ đề: Vận dụng
Bài 1: Từ bài Sông nước Cà Mau hãy viết đoạn văn miêu tả một
dòng sông mà em có dịp quan sát. Đoạn văn có sử dụng biện
pháp so sánh?
Hướng dẫn về nhà
Làm hoàn thiện các bài tập còn lại
Nắm vững kiến thức về so sánh
Chuẩn bị : Bức tranh của em gái tôi.
+ Đọc bài và trả lời các câu hỏi sgk
Bài tập bổ sung làm nhanh: Điền từ chỉ ý so sánh thích hợp vào các câu tục ngữ, thành ngữ.
1. Đẹp ……. hoa.
2. Nhanh ….. cắt.
3. Miệng cười …………hoa ngâu.
Cái khăn đội đầu ……….. hoa sen.
4. Đôi ta ………. lửa mới nhen,
……. trăng mới mọc, …….. đèn mới khêu.
5. Gió thổi ….. chổi trời.
6. Công cha …… núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ …….. nước trong nguồn chảy ra.
7.Tốt gỗ ……… tốt nước sơn.
8. Một giọt máu đào …….. ao nước lã.
9. Chết trong ………… sống đục.
10. Một đêm nằm ………. một năm ở.
như
như thể
như
như
như thể
như
Như
là
như
như
hơn
hơn
hơn
bằng