Chào mừng thầy cô và các bạn đến với bài thuyết trình của tổ hai
CẢNH NGÀY HÈ
I. Tìm hiểu chung:

TÁC GIẢ:
– Nguyễn Trãi (1380-1442), hiệu Ức Trai, quê gốc ở Hải Dương.
– Nguyễn Trãi là con của gia đình có truyền thống yêu nước, văn học.

– Không chỉ là nhà quân sự, Nguyễn Trãi có rất nhiều những đóng góp quan trọng vào văn học đương thời và có giá trị đến hiện nay.
– Ông là nhà thơ xuất sắc với các tập thơ: “Ức Trai thi tập”, “Quốc âm thi tập”.
– Ông là nhà chính luận nổi tiếng: “Quân trung từ mệnh tập”, “Bình Ngô đại cáo”, các thể loại chiếu…
– Các tác phẩm của ông đều thể hiện lòng yêu nước, thương dân, lý tưởng nhân nghĩa. Thơ trữ tình của ông chân thực, giản dị và gần gũi với thực tế.
– Nguyễn Trãi chính thức trở thành danh nhân văn hóa thế giới vào năm 1980.


I. Tìm hiểu chung:
TÁC PHẨM:
a.Quốc âm thi tập
-Là tập thơ Nôm sớm nhất Việt Nam – mở đường cho sự phát triển của thơ tiếng Việt.
-Gồm 254 bài thơ, là tập thơ Nôm cổ nhất và được đánh giá vào loại hay nhất
-Bố cục: chia làm 4 phần
-Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp toàn diện Nguyễn Trãi: người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân, nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, con người, cuộc sống,...
b.Bài thơ "Cảnh ngày hè"
-Xuất xứ: Là bài thứ 43 thuộc phần “Bảo kính cảnh giới” (gương báu răn mình), ở phần vô đề của Quốc âm thi tập
-Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ ra đời trong những năm Nguyễn Trãi là nhàn quan, không được vua tin dùng như trước.
-Thể thơ: Thất ngôn xen lục ngôn.




CẢNH NGÀY HÈ

Rồi hóng mát thưở ngày trường,
Hoè lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ,
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương
Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương.
II. Đọc-hiểu văn bản:
a.Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống
-Màu sắc: xanh; đỏ; hồng và màu của ánh mặt trời lúc sắp lặn. ⇒ tươi tắn, rực rỡ mà không chói chang
-Âm thanh:
+Tiếng ve dắng dỏi ⇒ tiếng đàn.
+Âm thanh của thiên nhiên.
Tiếng chợ cá lao xao ⇒ Âm thanh của cuộc sống thanh bình.
-Động từ: đùn đùn; giương; phun; tiễn ⇒ thể hiện trạng thái của cảnh vật: dù là cuối ngày nhưng sức sống căng tràn, bên trong sự vật tuôn trào ra ngoài không dứt. cảnh vật giàu sức sống. Câu thơ 3 và 4 nhịp thơ không phải là 4/3 như thơ Đường. ở hai câu này nhịp hơ 3/4 nhấn mạnh trạng thái của cảnh.
⇒ Qua cảm nhận của tác giả bức tranh thiên nhiên ngày hè hiện lên thật sống động, có sự hài hòa giữa đường nét, màu sắc, âm thanh, con người và cảnh vật. cảnh được đón nhận từ gần đến xa, từ cao đến thấp. Cấu trúc đăng đối hài hòa.
II. Đọc-hiểu văn bản:
b. Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân
-Sáu câu đầu:
+Câu một tâm thế đón nhận cảnh: Nhịp thơ 1/2 /3 chậm ⇒ thể hiện sự thư thái khi đón nhận cảnh.
+Năm câu tiếp theo: tác giả đón nhận thiên nhiên cuộc sống bằng nhiều giác quan.
Thị giác: nhìn thấy màu sắc.
Khứu giác: mùi hương hoa sen.
Thính giác: tiếng ve kêu Liên tưởng: tiếng ve như tiếng đàn…
Xúc giác: hóng mát.
→ Tác giả có tình yêu thiên nhiên nồng nàn mà tinh tế. Đó là cội nguồn sâu xa của tấm lòng yêu đời, yêu cuộc sống
-Hai câu kết: tấm lòng yêu thương nhân dân. Ước mong, khát vọng cao đẹp về một cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho muôn dân
+Nhịp thơ: câu cuối 6 tiếng, ngắn gọn, dồn nén cảm xúc của cả bài thơ (Việt hóa) Tư tưởng nhân nghĩa – điểm kết tụ của hồn thơ Ức trai – là lí tưởng hoài bão một đời ôm ấp, canh cánh bên lòng của Nguyễn trãi. ó Tứ thơ vận động từ thiên nhiên đến cuộc sống con người và kết tụ ở khát vọng của nhà thơ.
III. TỔNG KẾT:
a. Nội dung
Tư tưởng lớn xuyên suốt trong sự nghiệp trước tác của Nguyễn Trãi – tư tưởng nhân nghĩa yêu nước thương dân – được thể hiện qua những rung động trữ tình dạt dào trước cảnh thiên nhiên ngày hè.
b. Nghệ thuật
Sử dụng từ láy độc đáo: đùn đùn, lao xao, dắng dỏi…
Thể thơ: thất ngôn xen lục ngôn.
Ngôn ngữ: giản dị, tinh tế xen lẫn từ Hán và điển tích.
c.Bài học:
Biết rung cảm trước sự tươi đẹp và trong sáng của thiên nhiên.
Có ý thức bảo vệ thiên nhiên.
Giữ gìn, bảo vệ những di sản thiên nhiên.
- Biết yêu cuộc sống bình dị nơi thôn dã.
- Có trách nhiệm xây dựng quê hương.