Giáo viên: Nguyễn Văn Dũng
Đơn vị: THPT Đăk Mil – Đăk Mil – Đăk Nông
Liên hệ: 0774594459
Mail: vandungchemistry@gmail.com
Lớp dạy: Chương trình Hóa 11 CT Nâng cao
CHƯƠNG TRÌNH HÓA 12
Lớp dạy: 12A2, 12A6
Tuần dạy: 02
Năm học: 2021 – 2022
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
A. LIPIT.
+ Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không hoà tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ không cực.
+ Cấu tạo: Phần lớn lipit là các este phức tạp, bao gồm chất béo (triglixerit), sáp, steroit và photpholipit,…
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
1. Định nghĩa:
Chất béo là trieste của glixerol với axit béo, gọi chung là triglixerit hay là triaxylglixerol.
Công thức tổng quát:
Với R1, R2, R3: Là gốc của các axit béo
Nếu R1= R2= R3=R thì ta có công thức chung là: (RCOO)3C3H5
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
- Là axit hữu cơ đơn chức, mạch hở.
- Có số nguyên tử cacbon từ 12 ─ 24
- Có số nguyên tử cacbon chẵn
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
C15H31COOH
Axit Panmitic
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
- Là axit hữu cơ đơn chức, mạch hở.
- Có số nguyên tử cacbon từ 12 ─ 24
- Có số nguyên tử cacbon chẵn
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
C17H35COOH
Axit stearic
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
- Là axit hữu cơ đơn chức, mạch hở.
- Có số nguyên tử cacbon từ 12 ─ 24
- Có số nguyên tử cacbon chẵn
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
C17H33COOH
Axit oleic
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
- Là axit hữu cơ đơn chức, mạch hở.
- Có số nguyên tử cacbon từ 12 ─ 24
- Có số nguyên tử cacbon chẵn
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
C17H31COOH
Axit lioleic
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
- Là axit hữu cơ đơn chức, mạch hở.
- Có số nguyên tử cacbon từ 12 ─ 24
- Có số nguyên tử cacbon chẵn
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
AXIT
BÉO
NO
AXIT
BÉO KHÔNG
NO
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
2. Axit béo:
HAY GẶP CÁC AXIT BÉO SAU
Các axit béo no
CH3(-CH2-)14COOH (C15H31COOH) : axit panmitic
CH3(-CH2-)16COOH (C17H35COOH) : axit stearic
Các axit béo không no
CH3(-CH2-)4CH=CH-CH2-CH=CH(-CH2-)7COOH (C17H31COOH) : axit linoleic
CH3(-CH2-)7CH=CH(-CH2-)7COOH : axit oleic
(C17H33COOH)
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
3. Công thức phân tử của chất béo hay gặp:
- Chất béo có 3 gốc axit béo giống nhau (RCOO)3C3H5.
- Chất béo có các gốc axit béo khác nhau
HAY GẶP CÁC CHẤT BÉO SAU
(C15H31COO)3C3H5.
(C17H35COO)3C3H5.
(C17H33COO)3C3H5.
(C17H31COO)3C3H5.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
Dạng 1: Bài toán xác định công thức chất béo tạo thành:
Ví dụ: Đun nóng hỗn hợp 2 axit béo RCOOH và R’COOH với glixerol thì thu được tối đa bao nhiêu chất béo?
 
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
I. KHÁI NIỆM.
4. Gọi tên chất béo:
- Chất béo là Este nên gọi tên cũng tương tự cách gọi tên este.
Ví dụ: HCOOC2H5: Etyl fomat (Etyl fomiat)
(HCOO)3C3H5: Glixerol trifomat.
HAY GẶP CÁC CHẤT BÉO SAU
(C15H31COO)3C3H5: Glixerol tri panmitat hay Tripanmitin.
(C17H35COO)3C3H5: Glixerol tristearat hay Tristearin.
(C17H33COO)3C3H5: Glixerol trioleat hay Triolein.
(C17H31COO)3C3H5: Glixerol trilioleat hay Tri liolein.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
II. TÍNH CHẤT VẬT LÝ.
- Ở điều kiện thường: Là chất lỏng (dầu) hoặc rắn (mỡ).
+ Trạng thái lỏng: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu không no.
+ Trạng thái rắn: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu no.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
II. TÍNH CHẤT VẬT LÝ.
- Ở điều kiện thường: Là chất lỏng (dầu) hoặc rắn (mỡ).
+ Trạng thái lỏng: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu không no.
+ Trạng thái rắn: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu no.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
II. TÍNH CHẤT VẬT LÝ.
- Ở điều kiện thường: Là chất lỏng (dầu) hoặc rắn (mỡ).
+ Trạng thái lỏng: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu không no.
+ Trạng thái rắn: Khi chất béo có gốc axit béo chủ yếu no.
- Nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ không phân cực (như benzene, clorofom…….
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
II. TÍNH CHẤT VẬT LÝ.
Đúng: (1), (2), (3)
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
1. Phản ứng thủy phân chất béo.
*** Chất béo là Trieste nên thể hiện đầy đủ tính chất của este***


Tổng quát: Chất béo + H2O ↔ Axit béo + Glixerol.
(RCOO)3C3H5 + 3H2O ↔ 3RCOOH + C3H5(OH)3.
Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5 + 3H2O ↔ 3C17H33COOH + C3H5(OH)3.
a. Thủy phân trong môi trường axit.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
1. Phản ứng thủy phân chất béo.
*** Chất béo là Trieste nên thể hiện đầy đủ tính chất của este***


Tổng quát: Chất béo + H2O ↔ Axit béo + Glixerol.
(RCOO)3C3H5 + 3H2O ↔ 3RCOOH + C3H5(OH)3.
Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5 + 3H2O ↔ 3C17H33COOH + C3H5(OH)3.
a. Thủy phân trong môi trường axit.
Vậy:
+ Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường axit là pư thuận nghịch.
+ Sản phẩm thủy phân chất béo trong môi trường axit luôn có glixerol.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
1. Phản ứng thủy phân chất béo.
*** Chất béo là Trieste nên thể hiện đầy đủ tính chất của este***


Tổng quát: Chất béo + NaOH, KOH → Muối của Axit béo + Glixerol.
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3.
Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H33COONa + C3H5(OH)3.
b. Thủy phân trong môi trường bazơ (Phản ứng xà phòng hóa).
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
1. Phản ứng thủy phân chất béo.
*** Chất béo là Trieste nên thể hiện đầy đủ tính chất của este***


Tổng quát: Chất béo + NaOH, KOH → Muối của Axit béo + Glixerol.
(RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3.
Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5 + 3NaOH → 3C17H33COONa + C3H5(OH)3.
b. Thủy phân trong môi trường bazơ (Phản ứng xà phòng hóa).
Vậy:
+ Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường bazơ là pư một chiều.
+ Sản phẩm thủy phân chất béo trong môi trường bazơ luôn có glixerol.
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
Dạng 2: Bài toán liên quan đến khối lượng xà phòng.
Phương pháp: Dùng định luật bảo toàn khối lượng.
mchất béo + mNaOH = mxà phòng + mGlixerol
Phương trình tổng quát: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3
Bài 1: Thủy phân 17,24 gam chất béo thì cần dung vừa đủ dung dịch chứa 0,06 mol NaOH. Tính khối lượng xà phòng điều chế được.
Phản ứng: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3
mol: 0,02 ←0,06→ 0,06 0,02
Khối lượng xà phòng: 17,24 + (0,06*40) – (0,02*92) = 17,8 gam
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
III. TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
2. Phản ứng hiđro hóa chất béo lỏng.
Tổng quát: Chất béo lỏng + H2 → Chất béo rắn.
Chứa chủ yếu: Gốc ax béo không no Gốc ax béo no
Ví dụ: (C17H33COO)3C3H5 + 3H2 → (C17H35COO)3C3H5.
Tri olein Tri stearin
Ứng dụng: Chuyển dầu thành mỡ (bơ nhân tạo)
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
 
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
B. CHẤT BÉO.
IV. ỨNG DỤNG.
+ Thức ăn cho người, là nguồn dinh dưỡng quan trọng và cung cấp phần lớn năng lượng cho cơ thể hoạt động.
+ Là nguyên liệu để tổng hợp một số chất khác cần thiết cho cơ thể. Bảo đảm sự vận chuyển và hấp thụ được các chất hoà tan được trong chất béo.
+ Trong công nghiệp, một lượng lớn chất béo dùng để sản xuất xà phòng và glixerol. Sản xuất một số thực phẩm khác như mì sợi, đồ hộp,…
Dạy online Hóa học 12
GV: Nguyễn Văn Dũng
Nguyễn Văn Dũng – THPT Đăk Mil (0774594459 – vandungchemistry@gmail.com) Bài dạy online cho học sinh 12
Chương 1: EST – LIPIT
Bài 2: LIPIT – CHẤT BÉO
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ HOÀN THÀNH

CHÚC CÁC EM SỨC KHỎE, THÀNH CÔNG