BÀI 12: THỰC HÀNH
NHẬN BIẾT MỘT SỐ LOẠI SÂU,
BỆNH HẠI CÂY ĂN QUẢ.
1. Một số loại sâu hại:
2. Sâu đục quả nhãn, vải, xoài
4. Rầy xanh hại xoài:
2
1
4
3
1. Bọ xít hại nhãn, vãi
3. Dơi hại nhãn
1. Một số loại sâu hại:
6. Sâu xanh hại cây ăn quả có múi
7. Sâu đục thân, đục cành
6
7
5
5. Sâu vẽ bùa hại cây ăn quả có múi
1. Một số loại sâu hại:
a) Bọ xít hại nhãn, vải
















1.Con trưởng thành
2.ổ trứng;
3.Sâu non
+ Đặc điểm hình thái:
+ Triệu chứng bị hại:
Con trưởng thành có màu màu nâu, đẻ trứng thành ổ dưới mặt lá.
Con trưởng và sâu non hút nhựa ở các mầm non và mầm hoa làm cho mép lá bị héo và cháy khô, lá chết vàng, quả non bị rụng.
a. Bọ xít hại nhãn, vải
Biện pháp phòng trừ:
b. Làm vệ sinh vườn, thu dọn quả rụng. Bao quả bằng giấy
a. Ti?n h�nh rung c�y, rung c�nh v�o ban d�m.
c. Phun thu?c Dichovot 0,05% t? th�ng 4 d? tr? tr?ng, s�u non.
d. C�u a v� b
e. C�u a v� c
b) Sâu đục quả nhãn, vải, xoài, chôm chôm
- Vòng đời sâu đục quả
b) Sâu đục quả nhãn, vải, xoài, chôm chôm
+ Con trưởng thành nhỏ, hai râu dài, cánh nhỏ, lông mép cánh dưới dài, ở cánh trên chỉ có lông ở đầu cánh.
- Đặc điểm hình thái:
+ Sâu non màu trắng ngà.
Khi trái bị đục, ở chóp trái có chất lỏng tiết ra từ vết đục, sau đó sẽ có chấm đen nhỏ và dần dần chấm đen này lan rộng ra tạo đk cho nấm và vk phát triển làm trái xoài thối nhanh, vết thối bắt đầu từ phần đít trái đi lên.Trái bị sâu đục thì phần chóp trái có thể biến dạng, cong lại,..
- Triệu chứng bị hại:
b. Sâu đục quả
Biện pháp phòng trừ:
b. Phun thuốc Trebon 0,2 % lúc ra hoa và lúc quả to bằng
đầu đũa.
a. Ti?n h�nh t?a c�nh cho thống c�y sau khi thu ho?ch qu?.
c. Phun thu?c Score 0,1% khi c�y ra l?c, n? v� khi n? hoa.
d. C�u a v� b
e. C�u b v� c
Bảng 8: Đặc điểm hình thái của sâu hại cây ăn quả
KIỂM TRA 15 PHÚT
c) Dơi hại nhãn
+ Đặc điểm hình thái:
+ Hoạt động phá hại:
Còn có tên gọi là con Rốc (con ngói hay Dơi ngựa), đặc điểm trông giống con Dơi nhưng to gấp 3 – 4 lần.
Ban ngày ẩn nấp vào bóng tối. Ban đêm ra ăn quả, tập trung từ 10h đêm – 4 giờ sáng. Dơi bay từng đàn đến ăn quả chín, gây tổn thất rất lớn.
c. Dơi hại nhãn, vải
Biện pháp phòng trừ:

d. C? 3 c�u a, b, c.
a. Nên thu hái trái tập trung dứt điểm cho từng cây, từng vườn trong ngày. 
b. Có thể dùng tấm lưới Nilon (có bán trên thị trường) bao chùm hết cả cây nhãn hoặc chùm kín những khu vực có nhiều trái.
c. Dùng tiếng ồn hoặc dùng đèn dầu, điện thắp sáng xua đuổi.
d) Rầy xanh (rầy nhảy) hại xoài:
- Vòng đời Rầy xanh hại xoài
d) Rầy xanh hại xoài:
Rầy nhỏ hình nêm dài 3- 5mm, màu xanh đến xanh nâu, đen. Rầy đẻ trứng ở cuống, chùm hoa và bên trong gân lá, mô lá non.
- Đặc điểm hình thái:
- Đặc điểm gây hại:
Cả thành trùng và ấu trùng đều chích hút nhựa của bông và lá non. Bông bị rầy chích hút sẽ trở nên nâu, khô và sau đó sẽ rụng. Rầy còn tiết ra mật ngọt, tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển.
e) Sâu vẽ bùa hại cây ăn quả có múi
- Vòng đời sâu vẽ bùa hại cây ăn quả có múi
* Sâu non mới nở màu xanh nhạt rồi chuyển dần sang màu xanh vàng.
- Đặc điểm hình thái:
* Con trưởng thành (bướm) nhỏ, màu vàng nhạt có ánh bạc, cánh trước hình lá nhọn, lông mép dài, ở góc và đầu cánh có hai vết đen.
Sâu trưởng thành
Sâu non
- Kích thước:
các lá bị sâu hại thường co rúm lại và biến dạng nhất là lá non, làm giảm diện tích quang hợp và giảm khả năng sinh trưởng của các chồi non.
+ Đặc điểm gây hại:
e. Sâu vẽ bùa hại cây ăn quả có múi
Biện pháp phòng trừ:

d. C? 3 c�u a, b, c.
a. Tiến hành bắt sâu non, trứng; kết hợp với phun thuốc diệt trừ.
b. Tổ chức bắt con trưởng thành. Bón phân đầy đủ cân đối.
c. Làm vệ sinh gốc cây, sửa cành và bón thúc sau khi thu hoạch. Phun thuốc Sherpa 0,05% khi chồi mới nhú.
g) Sâu xanh hại cây ăn quả có múi
- Vòng đời sâu xanh hại cây ăn quả có múi
g) Sâu xanh hại cây ăn quả có múi
+ Sâu non màu nâu
sẫm rồi chuyển dần
sang màu xanh.
- Đặc điểm hình thái:
+ Sâu trưởng thành thân to, cánh rộng màu đen. Trên cánh có 6 vệt đỏ vàng
Sâu trưởng thành hoạt động ban ngày, đẻ trứng rời rạc từng quả vào các đọt non.
Ấu trùng nở ra, ăn rải rác trên các lá non ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của cây trồng.
Hàng năm sâu non xuất hiện và gây hại trên vườn cam, quýt từ tháng 4 đến tháng 9.
+ Đặc điểm gây hại:
g. Sâu xanh hại cây ăn quả có múi
Biện pháp phòng trừ:

d. D�ng gai m�y ho?c mĩc th�p ch?c v�o l? gi?t s�u non
ho?c ti�m thu?c v�o l? b? d?c.
a. Tiến hành bắt sâu non, trứng; kết hợp với phun thuốc diệt trừ.
b. Tổ chức bắt con trưởng thành. Bón phân đầy đủ cân đối.
c. Làm vệ sinh gốc cây, sửa cành và bón thúc sau khi thu hoạch. Phun thuốc Sherpa 0,05% khi chồi mới nhú.
e. Câu b và c
h) Sâu đục thân, đục cành hại cây ăn quả có múi
- Vòng đời sâu đục thân, đục cành
h) Sâu đục thân, đục cành hại cây ăn quả có múi
+ Sâu non màu trắng ngà, đục phá thân cây và cành lớn. Sâu phá hại mạnh vào tháng 5, 6.
- Đặc điểm hình thái:
+ Con trưởng thành là loại
xén tóc màu nâu, Con cái đẻ
trứng vào nách lá, ngọn cành.
+ Sâu non đục từ vỏ vào bên trong thân, cành lớn tạo thành đường đục. Đường đục thường hướng về phía gốc cây. Cách một đoạn sâu lại đục một lỗ xả phân ra ngoài.
+ Biểu hiện khi cây bị hại là lá cành bị héo. Khi bị hại nhẹ, lá chỉ héo vào lúc trời nắng, nhiệt độ cao, ban đêm phục hồi. Khi bị nặng mức độ héo càng nặng, thời gian héo ngày càng kéo dài.
+ Cây bị hại cây sinh trưởng kém, còi cọc, quả hay bị rụng, quả nhỏ, chất lượng kém. Cành cây dễ bị gãy khi gặp gió bão. Bị hại nặng, thì cả đoạn cành hoặc cả cây có thể bị chết.
- Đặc điểm gây hại:
h. Sâu đục thân, đục cành hại cây ăn quả có múi
Biện pháp phòng trừ:

d. T? ch?c b?t con tru?ng th�nh. D�ng gai m�y ho?c mĩc th�p ch?c
v�o l? gi?t s�u non ho?c ti�m thu?c v�o l? b? d?c.
a. Tiến hành bắt sâu non, trứng; kết hợp với phun thuốc diệt trừ.
b. Tổ chức bắt con trưởng thành. Bón phân đầy đủ cân đối.
c. Làm vệ sinh gốc cây, sửa cành và bón thúc sau khi thu hoạch. Phun thuốc Sherpa 0,05% khi chồi mới nhú.
BÀI TẬP
Hãy nối cột A với cột B để được câu trả lời đúng:
Bảng 8: Đặc điểm hình thái của sâu hại cây ăn quả
2. Một số loại bệnh:
a) Bệnh mốc sương hại nhãn
Trên quả, vết bệnh có màu nâu đen, lõm xuống, khô hay thối ướt rồi lan sâu vào trong thịt quả. Trên quả có thể mọc ra lớp mốc trắng mịn.
- Triệu chứng bệnh hại
- Tiến hành làm vệ sinh vườn, quét vôi gốc cây, cắt bỏ cành già, cành bị bệnh.
- Phun thuốc Bóoc đô 1%, Score 0,1% khi cây ra lộc, nụ và khi hoa nở.
- Biện pháp phòng trừ
b) Bệnh thối hoa nhãn,vải
Bệnh gây hại làm cho các chùm hoa có màu nâu, thối khô, có
thể làm giảm tới 80-100 % năng suất quả.
- Triệu chứng bệnh hại
– Trước khi cây ra hoa cần tạo chо vườn nhãn, vải độ thông thoáng bằng cách cắt tỉa bớt cành nếu tán lá quá dày để chо ánh nắng có thể chiếu vào được tất cả các cành , nhánh của сây. Như vậy giảm được tối đa mức độ phát triển của sâu bệnh.
– Tiến hành phun thuốc Bóoc đô 1% vào lúc cây ra hoa và trước khi hoa nở từ 5 – 7 ngày.
- Biện pháp phòng trừ
c) Bệnh thán thư hại xoài
- Đốm bệnh trên lá màu xám nâu, tròn hay có góc cạnh, liên kết thành các mảng màu khô tối, gây rạn nứt, thủng lá.
- Trên hoa, quả là các đốm màu đen, nâu làm cho hoa và quả rụng
- Triệu chứng bệnh hại
– Thu gom và tiêu hủy những bộ phận bị bệnh ;
– Bón phân cân đối, nhất là tránh bón thừa đạm;
– Tỉa cành, tạo tán để tạo thông thoáng vườn cây, giảm ẩm độ trong vườn.
– Bao quả bằng túi bao chuyên dụng.(Sau thu hoạch, ngâm trái trong nước nóng 51-55oC  trong 20-30 phút sẽ tránh được bệnh cho đến khi trái chín. Đây là biện pháp dễ làm, ít tốn kém và rất hiệu quả, trái ngọt và có màu vàng hấp dẫn)
– Phun thuốcViben C 75wP 0,2%, Seore 250 NP 0.05% trước khi cây ra hoa 7 – 10 ngày 1 lần. Thời kì hoa nở phun 2 tuần 1 lần. Khi quả non phun một tháng 1 lần. Ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch 2 tuần.
- Biện pháp phòng trừ
d) Bệnh loét hại cây ăn quả có múi
Ban đầu là những chấm nhỏ màu vàng trong, sau lớn dần, phá
vỡ biểu bì mặt lá tạo ra vết loét dạng tròn đường kính 0.2- 0.8 cm,
màu xám nâu, các mô bị rắn lại có gờ nổi lên. Quanh vết loét có
quầng vàng trong, sũng nước.
- Triệu chứng bệnh hại
Vườn trồng cây ăn quả cần có hệ thống thoát nước tốt;
Chọn giống có khả năng kháng bệnh để trồng và không trồng quá dày để tạo thông thoáng cho vườn.
Cắt và thu gom cành, lá, quả bị bệnh đem đốt;
Đốn tỉa tạo tán định kỳ để vườn không bị rậm rạp. Tránh tạo vết thương cơ giới cho vi khuẩn xâm nhập.
- Bón phân cân đối NPK. Tăng cường bón thêm phân kali cho vườn cây đang bị bệnh, không bón đạm và phân bón lá khi bệnh đang phát triển gây hại.
- Phun phòng vào lúc mới ra lộc hoặc khi bệnh bắt đầu xuất hiện. Khi bệnh nặng có thể phun 2 - 4 lần, mỗi lần cách nhau 10 - 15 ngày. Sử dụng các loại thuốc gốc đồng như Boocđô 1%, Kasuran 0,15%, Zinnele 0.5 – 1%.
- Biện pháp phòng trừ
e) Bệnh vàng lá hại cây ăn quả có múi
Trên lá có đốm vàng, thịt lá biến màu vàng, ven gân lá màu xanh lục, làm gân nổi, lá nhỏ, cong và rụng sớm, cành khô dần. Qủa nhỏ, méo mó.
- Triệu chứng bệnh hại

Bệnh vàng lá thối rễ rất khó chữa trị nên cần lưu ý theo dõi vườn và tưới nước phòng ngừa bệnh sớm.
- Chọn giống sạch bệnh để trồng;
- Tăng cường sử dụng phân hữu cơ,  phân hữu cơ vi sinh để ổn định cấu trúc đất, tăng độ mùn, đất tơi xốp và tiêu diệt mầm bệnh gây hại có trong đất.
- Kiểm tra vườn thường xuyên nhằm phát hiện sớm nhất để có biện pháp phòng trừ kịp thời.
- Phun thuốc Bassan, Copperam…. diệt trừ rầy chồng cánh.
- Biện pháp phòng trừ
Bảng 9: Triệu chứng bệnh hại cây ăn quả
BÀI TẬP
Hãy nối cột A với cột B để được câu trả lời đúng:
55
CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ LẮNG NGHE
BÀI GIẢNG!
Gv: Nguyễn Thị Thảo
Trường THCS Thị Trấn Thới Bình