NGỮ VĂN 9

GV: VÕ THỊ LỆ
HẰNG

- Sa Pa là một thị trấn vùng cao thuộc huyện Sa Pa,
tỉnh Lào Cai, Việt Nam, thuéc khu vùc cña d·y

Hoµng Liªn S¬n n¬i cã ®Ønh Phan-xi-păng cao
3142 mÐt. Đây là vùng được biết đến là có cảnh quan
đẹp, thu hút du lịch.

- Lào Cai là một tỉnh vùng cao biên giới thuộc vùng
trung du và miền núi phía Bắc của Việt Nam, giáp ranh
giữa vùng Tây Bắc và vùng Đông Bắc. Phía Bắc Lào
Cai giáp Trung Quốc, phía Tây giáp tỉnh Lai Châu, phía
đông giáp tỉnh Hà Giang, phía Nam giáp tỉnh Yên Bái.
Tỉnh lị là thành phố Lào Cai, cách Hà Nội 330 km.

- Khí hậu Sa Pa mang sắc thái khí hậu ôn đới và
cận nhiệt đới nên mát mẻ quanh năm, nhiệt độ
không khí trung bình năm là 15ºC. Mùa hè không
nóng gắt như vùng đồng bằng ven biển, nhiệt độ
khoảng 13ºC - 15°C (ban đêm) và 20ºC - 25°C
(ban ngày). Mùa đông thường có mây mù bao phủ
và rất lạnh, nhiệt độ có khi xuống dưới 0°C, thỉnh
thoảng có tuyết rơi.
- Thời tiết ở Sa Pa một ngày có tới bốn mùa: buổi
sáng là tiết trời mùa xuân; buổi trưa tiết trời như vào
hạ, thường có nắng nhẹ, khí hậu dịu mát; buổi chiều
mây và sương rơi xuống tạo cảm giác lành lạnh như
trời thu và ban đêm là cái rét của mùa đông.

Một góc Sa Pa chìm trong sương mù buổi sớm

Sa Pa trong sương sớm

Khi mặt trời bắt đầu mọc, cũng là lúc khung cảnh có
thêm màu vàng tô điểm thêm vẻ đẹp Sa Pa. Sương bắt
đầu tan để lộ rừng cây cao vút.

Mây vờn núi trên đỉnh núi Sa Pa

Đỉnh Phan-xi-păng huyền ảo trong mây

Ngũ Chỉ Sơn huyền ảo trong sương sớm và mây mù

Ruộng bậc thang bản Tả Van

Sa Pa mùa lúa chín

Sa Pa - Thác Bạc

Chợ phiên SaPa

Tiết 65,66 LẶNG LẼ SA PA (TrÝch)
-- Nguyễn Thành Long--

ĐỀ MỤC BÀI GIẢNG
I

TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
2. Tác phẩm
3. Đọc-tóm tắt-bố cục
II

ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN

1. Tình huống truyện
2. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sapa
3. Chân dung người lao động bình thường
nhưng phẩm chất rất cao đẹp
III

TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
2. Ý nghĩa văn bản
IV

LUYỆN TẬP

I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. Tác giả:

Nêu vài nét
về tác giả?

Nguyễn Thành Long

- Nguyễn Thành Long sinh tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng
Nam, con một gia đình viên chức nhỏ. Năm 18 tuổi ông chuyển
ra học ở Hà Nội và có viết cho báo Thanh Nghị (1943). Sau Cách
mạng Tháng Tám, Nguyễn Thành Long tham gia hoạt động văn
nghệ trong những năm kháng chiến chống Pháp (1946-1954) ở
Nam Trung Bộ và bắt đầu viết văn vào thời gian này.
- Sau 1954, tập kết ra Bắc, Nguyễn Thành Long chuyển về sáng
tác và biên tập ở các báo chí, nhà xuất bản. Có thời gian ông còn
tham gia dạy ở Trường viết văn Nguyễn Du. Ông mất ở Hà Nội
ngày 6 tháng 5 năm 1991 vì bệnh ung thư đại tràng, trong cảnh
lặng lẽ khi vợ đi công tác nước ngoài, một con đi học nước ngoài,
một con nhỏ đi học.
- Nguyễn Thành Long là cây bút chuyên viết truyện ngắn và ký.
Nét đặc sắc trong truyện ngắn của ông là luôn tạo được hình
tượng đẹp, ngôn ngữ giàu chất thơ, trong trẻo, nhẹ nhàng .

I. TÌM HIỂU CHUNG:

1. Tác giả:

Nguyễn Thành Long

- Viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp.
- Là cây bút chuyên viết truyện ngắn.
-Truyện ngắn của Nguyễn Thành Long nhẹ nhàng, tình
cảm, thường pha chất kí và giàu chất thơ.
2. Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng
tác của tác
phẩm?

- Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa viết năm 1970, sau
chuyến đi thực tế Lào Cai của nhà văn, được in
trong tập Giữa trong xanh (1972). Đây là truyện
ngắn tiêu biểu cho phong cách Nguyễn Thành
Long. Qua câu chuyện về những nhân vật không
tên, tác giả muốn giới thiệu với người đọc về một
vùng đất lặng lẽ mà thơ mộng, ở đó có những con
người được lao động thầm lặng, say mê hiến dâng
tuổi trẻ và tình yêu của mình cho quê hương, đất
nước.

I. TÌM HIỂU CHUNG:

1. Tác giả:

Nguyễn Thành Long

- Viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp.
- Là cây bút chuyên viết truyện ngắn.
-Truyện ngắn của Nguyễn Thành Long nhẹ nhàng, tình
cảm, thường pha chất kí và giàu chất thơ.
2. Tác phẩm:
*Hoàn cảnh sáng tác: mùa hè năm 1970 - kết quả của
chuyến đi lên Lào Cai của tác giả.
*Xuất xứ: Truyện rút từ tập “Giữa trong xanh” (1972)
3. Đọc-chú thích-tóm tắt-bố cục:

- Khí tượng: Là chuyên ngành khoa học nghiên
cứu về khí hậu, thời tiết nhằm theo
dõi và dự báo khí hậu, thời tiết.
- Vật lí địa cầu: khoa học nghiên cứu những tính
chất vật lí của trái đất và các quá
trình vật lí xảy ra trong trái đất và
khí quyển.

- Máy nhật quang kí: máy đo cường độ
ánh sáng mặt trời.

- Tam thất: Cây dược liệu, chỉ trồng được ở một số
vùng núi cao, khí hậu mát, trồng lâu năm
mới có củ, củ dùng làm thuốc bổ dưỡng
và chữa bệnh.

- Máy bộ đàm: Máy liên lạc vô tuyến điện thoại
loại nhỏ, có thể di chuyển dễ
dàng.

Ngôi kể:
Ngôi kể thứ ba (nhưng điểm nhìn của ông họa sĩ – nhân

vật phụ, tác dụng: làm nổi bật nhân vật chính)

Đại ý:
Cuộc gặp gỡ tình cờ giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư với
anh thanh niên.

Tóm tắt:
Trên chuyến xe khách từ Hà Nội lên Lào Cai, ông họa sĩ
già, bác lái xe, cô kĩ sư trẻ tình cờ quen nhau. Bác lái xe đã
giới thiệu cho ông họa sĩ và cô kĩ sư làm quen với anh thanh
niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Trong cuộc
gặp gỡ ba mươi phút, anh thanh niên tặng hoa cho cô gái,
pha trà và trò chuyện với mọi người về cuộc sống và công
việc của anh. Ông họa sĩ muốn được vẽ chân dung anh. Anh
thanh niên từ chối và giới thiệu với ông những người khác
mà anh cho là xứng đáng hơn anh. Những con người tình cờ
gặp nhau bỗng trở nên thân thiết. Khi chia tay, ông họa sĩ
hứa sẽ quay trở lại, cô kĩ sư thấy xúc động, yên tâm hơn về
quyết định lên Lào Cai công tác, còn anh thanh niên tặng
mọi người một làn trứng.

Bố cục:

3 phần

- Phần 1 (từ đầu đến “Kìa, anh ta kia”): Anh thanh
niên qua lời giới thiệu của bác lái xe.
- Phần 2 (tiếp đến “không có vật gì như thế”): Cuộc
gặp gỡ, trò chuyện giữa anh thanh niên với ông họa
sĩ và cô kĩ sư.
- Phần 3 (còn lại): Cuộc chia tay cảm động.
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:
1. Tình huống truyện:
Cuộc gặp gỡ tình cờ của mấy người khách trên
chuyến xe lên Sa Pa với anh thanh niên làm công tác
khí tượng trên đỉnh Yên Sơn trong 30 phút.

Cuộc gặp gỡ tình cờ của mấy người khách trên
chuyến xe lên Sa Pa với anh thanh niên làm công tác khí
tượng trên đỉnh Yên Sơn.
 Tình huống truyện đơn giản nhưng tạo điều kiện
cho nhân vật chính xuất hiện tự nhiên và thể hiện
qua cái nhìn và cảm xúc của các nhân vật khác.
=> Nổi bật chủ đề tác phẩm: Trong cái lặng lẽ, vắng
vẻ trên núi cao Sa Pa, nơi mà nghe tên người ta chỉ
nghĩ đến sự nghỉ ngơi, vẫn có bao nhiêu người đang
ngày đêm làm việc miệt mài, say mê cho đất nước.
2. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa:

Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.

[…] Và với những đàn bò lang cổ có đeo chuông ở các

đồng cỏ trong lũng hai bên đường.

"N¾ng b©y giê b¾t ®Çu len tíi, ®èt ch¸y rõng c©y. Những c©y th«ng
chØ cao qu¸ ®Çu, rung tÝt trong n¾ng những ngãn tay b»ng b¹c d­ưới
c¸i nhìn bao che cña những c©y tö kinh thØnh tho¶ng nh« c¸i ®Çu
mµu hoa cµ lªn trªn mµu xanh cña rõng.

- M©y bÞ n¾ng xua, cuén trßn l¹i tõng côc, lăn trªn c¸c
vßm l¸ ­ướt s­ương, r¬i xuèng ®­ường c¸i, luån c¶ vµo
gÇm xe.

Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây
hừng hực như một bó đuốc lớn.

2. Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa:
- Sa Pa bắt đầu với những rặng đào.
- những đàn bò lang cổ …
- Nắng ... len tới, đốt cháy rừng cây
- Những cây thông …màu xanh của rừng.
- Mây bị nắng xua, cuộn tròn … lăn ... luồn cả vào gầm xe.
- ... nắng đã mạ bạc cả con đèo, ... như một bó đuốc lớn.
Bằng vài nét chấm phá, nghệ thuật nhân hóa, so sánh,
ngôn ngữ đặc sắc.
 Tác giả đã khắc hoạ bức tranh thiên nhiên Sa Pa với
vẻ đẹp rực rỡ, tráng lệ, độc đáo, tươi sáng, thơ mộng,
đầy sức sống.
=> Tình yêu thiên nhiên của tác giả.

3. Chân dung người lao động bình thường nhưng
phẩm chất rất cao đẹp:
a) Nhân vật anh thanh niên:
- Hoàn cảnh sống:

Lời giới thiệu của bác lái xe:

- Tôi sắp giới thiệu với bác một người cô độc nhất thế gian.
- Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi ! Đây là đỉnh Yên
Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét. Anh ta làm khí tượng
kiêm vật lí địa cầu. Cách đây bốn năm, có hôm tôi cũng đi
thế này chợt thấy khúc cây chắn ngang đường, phải hãm
lại. Một anh thanh niên ở đâu chạy đến, hè với tôi và
khách đi xe đẩy khúc cây ra một bên cho xe đi. Hỏi ở đây
mà ai đẩy cây ra đường thế này, anh chỉ đỏ mặt. Thì ra
anh ta mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi,
bốn bề chỉ cây cỏ và mây mù lạnh lẽo, chưa quen, thèm
người quá, anh ta kiếm kế dừng xe lại để gặp chúng tôi,
nhìn trông và nói chuyện một lát.

Anh thanh niên 27 tuổi, sống và làm việc một mình
trên đỉnh núi Yên Sơn cao 2600m, quanh năm suốt
tháng làm bạn với mây mù và cỏ cây. Theo lời giới
thiệu của bác lái xe thì anh là người “cô độc nhất thế
gian”, anh “thèm người” đến mức đã chặt cây chắn
ngang đường xe chạy chỉ để được gặp và nói chuyện
với người một lát.

Yên Sơn (Cao 2600m)

Cháu ở đây có nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng, tính
mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời
tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”.   
Cháu lấy những con số, mỗi ngày báo về “nhà” bằng
máy bộ đàm bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối, lại một
giờ sáng. Bản báo ấy trong ngành gọi là “ốp”…Gian
khổ nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng… Nửa
đêm … gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực
đợi mình ra là ào ào xô tới. Cái im lặng lúc đó thật dễ
sợ: nó như bị gió chặt ra từng khúc, mà gió thì giống
như những nhát chổi lớn muốn quét đi tất cả, ném vứt
lung tung…Những lúc im lặng lạnh cóng mà lại nghe
hừng hực như cháy. Xong việc, trở về, không tài nào
ngủ lại được.

Máy đo
mưa của
Trạm Khí
tượng

*Hoàn cảnh sống
- Anh thanh niên 27 tuổi.
- Sống và làm việc một mình trên đỉnh Yên Sơn cao
2600m. Bốn bề vắng vẻ, chỉ làm bạn với cỏ cây và mây
mù lạnh lẽo  rất thèm người.
-> Cuộc sống cô đơn, buồn tẻ, thiếu thốn về tinh thần
của anh thanh niên.
*Công việc:
- Làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu.
- Nhiệm vụ: Đo gió , đo mưa, đo nắng, tính mây, đo
chấn động mặt đất (dự vào việc báo trước thời tiết hàng
ngày phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu).
=> Công việc đòi hỏi phải có tri thức, cẩn thận, tỉ mỉ,
chính xác, có tinh thần trách nhiệm cao.