TIẾT 89:
Câu trần thuật

I. Đặc điểm hình
thức và chức năng

1. Ví dụ (SGK/ 45, 46)

a/ Lịch sử ta có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại
chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta
có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời
đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi,
Quang Trung,… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của
các vị anh hùng dân tộc, vì các dân tộc ấy là tiêu
biểu cho một dân tộc anh hùng.
(Hồ Chí Minh)
b/ Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm
láp, quần áo ướt đầm, tất tả chạy xông vào, thở
không ra lời:
- Bẩm…quan lớn…đê vỡ mất rồi!

c/ Cai Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ
bốn lăm, năm mươi. Mặt lão vuông nhưng hai má
hóp lại.
( Lan Khai)
d/ Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê làm đá mòn đấy!
Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính
là lòng chung thủy của ta!
(Nguyên Hồng)

2. Nhận xét

Câu hỏi: Các câu được dẫn trong ví dụ có
dấu
hiệu hình thức đặc trưng của các kiểu câu
nghi vấn, cầu khiến, cảm thán hay không?

 Chỉ có câu “ Ôi Tào Khê !” ở đoạn (d) có đặc
điểm hình thức của câu cảm thán. Các câu
còn lại đều không có đặc điểm của câu nghi
vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán.

THẢO LUẬN NHÓM (3
phút)

Câu hỏi: Các câu được dẫn trong mỗi ví
dụ được dùng để làm gì?
Nhóm 1: Ví dụ a
Nhóm 2: Ví dụ b
Nhóm 3: Ví dụ c
Nhóm 4: Ví dụ d

a/ (1) Lịch sử ta có nhiều cuộc kháng
chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước
của dân ta. (2) Chúng ta có quyền tự hào
vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại
Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê
Lợi, Quang Trung,… (3) Chúng ta phải
ghi nhớ công lao của các vị anh hùng
dân tộc, vì các dân tộc ấy là tiêu biểu
cho một dân tộc anh hùng.

(1) Nhận định
(2) Kể
(3) Yêu cầu

b/ (1) Thốt nhiên một người nhà
quê, mình mẩy lấm láp, quần áo
ướt đầm, tất tả chạy xông vào,
thở không ra lời:
- (2) Bẩm…quan
lớn…đê vỡ mất
(1) Kể, tả
rồi!
(2) Thông báo

c/ (1) Cai Tứ là một người đàn ông
thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm, năm
mươi. (2) Mặt lão vuông nhưng hai
má hóp lại. (1), (2)
Miêu tả
d/ (1) Ôi Tào Khê! (2) Nước Tào Khê làm
đá mòn đấy! (3) Nhưng dòng nước Tào
Khê không bao giờ cạn chính là lòng
chung thủy của ta !
(1) Câu cảm thán – Bộc lộ tình cảm, cảm
xúc.
(2) Nhận định (3) Bộc lộ tình cảm, cảm xúc.

3. Kết luận

- Chức năng chính của câu trần
thuật là dùng để kể,thông báo,
nhận định, miêu tả…Ngoài ra câu
trật thuật còn có thể được dụng để
nhận xét, giới thiệu ,hứa hẹn…

Ghi nhớ:

Hình thức:
+ Khi viết, câu trần thuật thường kết thúc
bằng dấu chấm.
+Đôi khi nó kết thúc bằng dấu chấm than
hoặc dấu chấm lửng.

- Câu trần thuật được dùng phổ
biến nhất trong giao tiếp và tạo lập
văn bản.

II. Luyện tập

Bài 1
Xác định kiểu câu và chức năng:
a)Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm.
Vừa thương vừa ăn năn tội mình.

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b) Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng
lấp lánh, em sung sướng reo lên:
- Cây bút đẹp quá! Cháu cảm ơn ông! Cảm
ơn ông!

(Cây bút thần)

Bài 2

Nhận xét
kiểu câu
và ý
nghĩa:

+ Nguyên tác: “Đối thử
lương tiêu nại nhược
hà
+ ?”
Dịch nghĩa: “Trước
cảnh đẹp đêm nay
biết làm thế nào?”
Câu nghi vấn
+ Dịch thơ: “Cảnh
đẹp đêm nay , khó
hững hờ”
Câu trần thuật

Viết một đoạn đối
Bài tập 6: thoại có sử dụng 4
kiểu câu:

Sau kì nghỉ tết, Lan gặp lại Linh trên đường đến
trường:
- Tết vừa rồi bạn có đi đâu chơi không?
- Tết rồi cả gia đình mình về quê ăn tết vui lắm.
- Lan hãy kể cho mình nghe với!
- Này nhé, mình được gặp ông bà, gia đình các cô
chú, mình còn được lì xì nữa đó.
- Thích nhỉ!

Cảm ơn