Khởi
độn
g

Khởiđ ộng
Hãy kể tên những câu tục
ngữ mà em biết?
Những câu tục ngữ ấy đã cho
em những bài học kinh
nghiệm gì?

Đọc kết nối chủ điểm:

Tục ngữ và sáng tác văn chương

I. Trải nghiệm
cùng văn bản

3
6

7

8

9

7
9

5

8

6

4

7

2

10

9

1

5

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

1. Truyện “Nàng Bân” thuộc thể loại gì?

Truyện cổ tích

QUAY VỀ

2. Nàng Bân khác với các chị em khác
của mình ở nét tính cách nào?

Chậm chạp và vụng về

QUAY VỀ

3. Nàng Bân dự định làm điều gì cho chồng?

May áo

QUAY VỀ

4. Với tính cách vụng về trong ba tháng
nàng Bân mới may xong được bộ phận nào
của áo?

Đôi cổ tay

QUAY VỀ

5. Ngọc Hoàng đã làm gì để giúp chồng nàng
Bân mặc thử áo?

Cho trời rét lại mấy hôm

QUAY VỀ

6. “Chim trời cá nước” – xưa và nay có xuất
xứ từ đâu?

Tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam”
của Đoàn giỏi

QUAY VỀ

7. Có những nhân vật nào xuất hiện
trong văn bản “Chim trời cá nước” – xưa và
nay?

Nhân vật “tôi”, thằng Cò và tía nuôi
của nhân vật “tôi”

QUAY VỀ

8. Nhân vật “tôi” và thằng Cò trong truyện
“Chim trời cá nước...”- xưa và nay đang đi
thăm thú địa điểm nào?

Sân chim

QUAY VỀ

9. Câu “Chim trời cá nước, ai bắt được nấy
ăn” được phát ngôn bởi nhân vật nào?

Nhân vật “tôi”

QUAY VỀ

II. Suy ngẫm
và phản hồi

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
a. Nàng Bân

b. “Chim trời cá nước” –
xưa và nay

1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
Nhóm 2, 4
a. Nàng Bân
Giải thích câu tục ngữ Chim
trời cá nước, ai được nấy
ăn?

Câu trả lời của tía nuôi
nhân vật tôi ở cuối văn bản
giúp em hiểu gì thêm về

Nhóm 1, 3
Tóm tắt văn bản “Nàng
Bân”?
Em hiểu như thế nào về cái
rét nàng Bân được nhắc đến
trong câu tục ngữ Tháng
Giêng rét đài, tháng Hai rét
lộc, tháng Ba rét nàng Bân?
Mối quan hệ giữa truyện cổ
tích Nàng Bân và câu tục
ngữ Tháng Giêng rét đài,

câu tục ngữ Chim trời cá
nước, ai được nấy ăn?

b. “Chim
Tác dụng của
việc sử trời
dụng cá
tục ngữ trong
xưavăn
vàbản?
nay

nước” –

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
a. Nàng Bân
Tóm
tắt
Nàng Bân là con gái Ngọc Hoàng, tính tính
chậm chạp, có phần vụng về. Gia đình cho
nàng lấy chồng để biết thêm công việc gia
đình. Chồng nàng là người nhà trời, rất
yêu thương nàng và nàng cũng vậy. Nàng
may cho chồng một cái áo khi trời bắt đầu
rét. Vì vụng về, nên hết tháng Hai trời hết
rét nàng mới may xong. Thấy con buồn
nên Ngọc Hoàng cho trời rét lại mấy hôm
để chồng nàng mặc áo. Từ đó, cứ khoảng
tháng Ba trời rét lại mấy hôm người ta gọi

1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
a. Nàng Bân
Rét nàng
Bân
- Rét nàng Bân là đợt rét cuối cùng của mùa
đông, xảy ra vào khoảng đầu tháng Ba âm lịch ở
miền Bắc Việt Nam. Đây là đợt rét đậm kéo dài
vài
thường
kèm
phùn hoặc
- Rétngày
nàngvà
Bân
gắn liền
vớimưa
câu chuyện
nàngmưa
Bân,
nhỏ.
gắn liền với câu chuyện nàng Bân, gắn liền với
những tình cảm ấm áp của vợ dành cho chồng,
của
dành
chocâu
contục
gái.ngữ: Tháng Giêng rét đài,
Mốicha
quan
hệ với
tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân

Truyện cổ tích “Nàng Bân” minh họa và giúp
chúng ta hiểu rõ hơn về câu tục ngữ: “Tháng
Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét
nàng Bân”.

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
Nghĩ
b. “Chim trời cá nước” –
a câu
xưa và nay
tục
ngữ: Câu nói truyền miệng trong dân
Chim gian xưa nay cho rằng: những
trời động - thực vật trong đời sống
cá
thiên nhiên hoang dã thì không
nước, thuộc sở hữu của ai (của chung
ai
trời đất), ai bắt được thì thuộc
được quyền sở hữu của người đó.
nấy
ăn.

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
“Đúng
là
b. “Chim
trời cá nước” –
không ai
xưa
và nay
nuôi.

- Theo tía nuôi câu tục ngữ ­”Chim trời
Nhưng
chim về ở cá nước, ai được nấy ăn” không còn
trên vùng đúng với xã hội họ đang sống nữa.
đất của ai
- Câu trả lời cũng giúp cho chúng ta
thì nó
hiểu rằng câu tục ngữ “Chim trời cá
thuộc về
nước, ai được nấy ăn” có thể phù hợp
tài sản của
trong hoàn cảnh này nhưng không phù
người đó.
hợp trong hoàn cảnh khác. Trong bối
Họ phải
cảnh hiện nay, câu tục ngữ trên càng
đóng thuế
không phù hợp khi việc săn bắt loài
hàng ăn
động vật quý hiếm bị cấm để bảo tồn đa
như đóng
dạng sinh học.
thuế ruộng
đấy con ạ”.

1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
b. “Chim trời cá nước” –
xưa và nay

Tác dụng việc sử dụng tục ngữ
trong văn bản

Làm tăng độ tin cậy, sức thuyết
phục cho câu nói của nhân vật tôi.
Tác phẩm giàu hình ảnh, giàu sức
biểu cảm và đậm đà tính dân tộc.
Giúp đọc giả nhận thức đúng đắn
hơn về việc bảo vệ tài nguyên thiên
nhiên và cách dùng câu tục ngữ
này.

II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và các sáng tác
văn chương
- Những sáng tác văn chương có thể
minh họa hoặc đúc kết cho một câu
tục ngữ; giúp người đọc hiểu rõ hơn
về ý nghĩa và cách sử dụng những
câu tục ngữ ấy.
- Tục ngữ được các nhà văn,
nhà thơ sử dụng như chất liệu
để làm tăng hiệu quả và giá trị
biểu đạt cho tác phẩm.

II. Suy ngẫm và phản hồi
2. Kết nối chủ điểm

Đọc văn bản: Nàng Bân,
“Chim trời cá nước” xưa và nay, em rút ra
được những lưu ý gì khi
đọc hiểu tục ngữ?

II. Suy ngẫm và phản hồi
2. Kết nối chủ điểm

Đặt câu tục ngữ
vào đúng ngữ
cảnh của câu văn

Lưu ý: đôi khi ý
nghĩa của câu tục
ngữ có thể không
còn phù hợp với
hoàn cảnh hiện tại.

Nếu câu tục ngữ gắn
liền với một câu chuyện
thì cần tìm đọc câu
chuyện đó để có thể
hiểu chính xác về ý
nghĩa của câu tục ngữ.

Luyện tập, vận dụng

ện tập, vận dụng
Tìm một số câu tục ngữ được sử
dụng trong các tác phẩm văn
chương
.
Giáo án của Xoan Vũ: 0983110407
Trọn bộ liên hệ người soạn